આંસુડે ચીતર્યા ગગન

પ્રિય અંશ,

દ્વિધાજનક પરિસ્થિતિમાં મેં બિંદુ સાથે લગ્ન કરી લીધા છે. તને કદાચ ખબર હશે કે હશે જ્યારે અમદાવાદ હોસ્ટેલમાં હતો ત્યારે મને માતાનું સુખ જેમને ત્યાં હું જમતો હતો તે સુમીમાસીએ આપેલું. તે સુમીમાસીની બિંદુ ભાણેજ થાય. તું એફ.વાય. બી.એસ.સી.ની છેલ્લી પરીક્ષાઓની તૈયારીમાં હતો અને સુમીમાસી ની બેન અને બિંદુ બંને ત્યાં આવ્યા હતા. બિંદુની મમ્મી એટલે કે સુમીમાસીના બેન લીલાબેન રોગગ્રસ્ત હાલતમાં હતા અને બિંદુને કારણે એમની અંતિમ ઘડીઓમાં જીવ છૂટતો નહોતો.

બિંદુ બેસુમાર રડતી હતી કારણ કે બિંદુના જન્મ સમયે ભારત છોડોની ચળવળમાં એના બાપુજી અંગ્રેજોની ગોળીનો શિકાર બન્યા હતા. અને બિંદુને મા અને બાપ બંનેનો પ્રેમ આપીને એમણે જ મોટી કરી હતી. તેથી નોધારા કે અનાથ બની જવાનો ભય તેને ડંખતો હતો. વળી જુવાન છોકરીનું ઠેકાણું પડે નહીં અને તે પહેલા મોટું ગામતરું લીલાબેન કરી જાય તો પણ અસુવિધા તો રહે જ.

સુમીમાસીને ત્યાં હું જમવા ગયો ત્યારે લીલામાસીનો વલોપાત ચાલુ હતો. ‘અલી સુમી! મારી જુવાન જોધ છોડીને ઠેકાણે પાડ્યા સિવાય જો મોત મને ભરખી જશે તો શું થશે? ’ સુમીમાસી આશ્વાસન આપતા હતા. ‘લીલા તું વલોપાત ન કર. એ છોકરી પણ એનું નસીબ લઈને આવી હશે. આમ ને આમ જીવ બાળવાને બદલે આરામ કર. દવા દારુ કર અને ભગવાનને પ્રાર્થના કર, આવું અમંગળ કે અઘટિત ન બોલ.’

આ વાત ચાલતી હતી અને એમને હાર્ટએટેક આવ્યો. શ્વાસ અધ્ધર ચડી ગયો અને પોક પાડી ‘સુમી… મારી છોડીનું શું થશે? ’ પરસેવે રેબઝેબ થતા શરીરને મનની શાંતિ મળે તે હેતુથી કોઈક અજ્ઞાત કારણોને અનુસરતો હું એમની પાસે પહોંચી ગયો. અને બિંદુનો હાથ પકડીને બોલ્યો – ‘લીલામાસી બ્રાહ્મણનું સંતાન છું અને વચન દઉં છું કે બિંદુને હું પરણીશ.’ બિંદુની નજર લીલામાસી પર હતી . લીલામાસીની નજર સુમીમાસી પર હતી. અને સુમીમાસીએ હા પાડી એટલે એમણે મારી સામું જોયું. – બિંદુની સામે જોયું માથે હાથ ફેરવ્યો – અને શાંતિથી દેહ છોડ્યો.

આમ મારા લગ્ન વખતે રોકકળ ચાલતી હતી. તને ખબર કરવાનો સમય નહોતો.

એમના મૃત્યુથી ખૂબ દુ:ખ થયું – મા ના મૃત્યુ વખતે હું રડ્યો નહોતો કદાચ પંદર વરસની ઉંમરે એટલું ભાન નહોતું. મૃત્યુની ગંભીરતા સમજાય તેટલો પુખ્ત નહોતો. મારી જેમ જ બિંદુ પણ ખૂબ રડી. ખેર ! બિંદુ અઢાર વર્ષની છે. તારા કરતા પણ છ એક મહિના નાની – સુમીમાસીએ મારી નોકરી મળે ત્યાં સુધી એમને ત્યાં રાખી છે.

આ પત્ર તને મળશે ત્યારે તારું છેલ્લું પેપર ચાલતું હશે. એ પતાવીને સિદ્ધપુરથી અમદાવાદ આવી જજે. પૂ. બાલુમામાને આ વાત હજુ કરી નથી. અને મારી ઇચ્છા પણ નથી – તારા પેપરો કેવા ગયા? તારી રાહ જોઉં છું.

– શેષના આશિષ.

અંશે કાગળની ગડી વાળીને ચોપડીમાં મૂકી દીધો.

સાંજે બાલુમામાએ કાગળ વિશે પૃચ્છા કરી તો અંશ કંઈ બોલ્યો નહીં બાલુમામા એમના ચોપડા લખવામાં ગુંથાઈ ગયા. અંશ છેલ્લું પેપર સારું ગયું છે એમ કરીને બજારમાં લટાર મારવા નીકળ્યો.

દ્વિધાભરી પરિસ્થિતિની વાત લખીને શેષભાઈએ ખરેખર સૌને ગૂંચવણમાં મૂકી દીધા હતા. બાલુમામાના અમારા ઉપર ઘણા ઉપકાર હતા. અને મામીના ભાઈની દીકરી સાથે એના લગ્નની વાતો ચર્ચાતી હતી. બ્રાહ્મણની નાતમાં એન્જીનીયર થનાર છોકરા એક તો ઓછા હોય અને વળી આ તો આપબળે સ્કોલરશીપ લઈને આગળ વધેલો હોનહાર છોકરો. કુટુંબમાં જે ગણો તે હું, બાલુમામા, મામી અને દિવ્યા. મામા અને  મામીએ અમને બંને ભાઈઓને ઉછેરેલા. દિવ્યા એ બાલુમામાની દીકરી.

શેષભાઈના આ પગલાંને કેવું ગણવું એની દ્વિધામાં હું ગામના ચોરે ચાલ્યો. બાબુ સુરતીનું પાન આખા ગામમાં પ્રખ્યાત. કોણ જાણે કેમ તે દિવસે તેનું પાન ખાવાની ઇચ્છા થઈ ગઈ. બાબુ સુરતી મૂળ તો સ્કૂલનો મિત્ર. પણ ભણવામાં ઢ સાબિત થયો અને બાપે ધંધા પર બેસાડ્યો…. હસમુખ સ્વભાવ અને રોઝી ટૉકીઝ સામે એની દુકાન આ બે કારણે પાંચ વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં જામી પડેલો.

મને આવતો જોઈને બાબુ બોલ્યો… પધારો પધારો જોષી મહારાજ… આજે તો બાબુનું નસીબ ઊઘડી ગયું. શું વાત છે અંશ ! આજે ચોપડીઓનો સથવારો છૂટી ગયો. અને ટહેલવાનું મન થયું? બોલ શું બનાવું?

‘ના રે ના , બસ એમ જ નીકળી પડ્યો. પરીક્ષા પતી ગઈ છે. અને કાલે અમદાવાદ જવું છે. શેષભાઈ મને ત્યાં બોલાવે છે. તેથી વિચાર થયો એકાદ પિક્ચર જોઈ નાખું એમ કરીને નીકળ્યો હતો.’

‘અચ્છા ! અચ્છા ! બોલ ૧૨૦ ચાલશે કે પછી જનાના પાન બનાવું?’

‘સાદું જ પાન બનાવ યાર ! ૧૨૦ ની ગંધ  દિવ્યાડી પારખી જાય છે અને બાલુમામાનો ઠપકો મળે છે.’

‘તું પણ હજી સુધર્યો નહીં. એ દિવ્યાડી ચાડી ખાય ત્યારે એકાદ પંજો બતાવી દે ને ! થઈ જશે સીધી.’

‘ના યાર ! છોડ એ વાત.’

‘બોલ પિક્ચરની ટીકીટ જોઇએ છે?’

‘હા દોસ્ત – પણ દેવું ચૂકતે અમદાવાદથી આવ્યા પછી થશે હોં !’

‘માગ્યા છે યાર કદી પૈસા?’

રાત્રે નવ વાગ્યે ઘરે જઈને બાલુમામાને વાત કરી પરીક્ષા પતી ગઈ છે ને શેષભાઈને થોડું કામ છે તેથી અમદાવાદ જાઉં છું..

‘શેષને કહેજે ગવર્ન્મેન્ટની નોકરી જ લે. પ્રાઈવેટમાં સેફ્ટી હોતી નથી. ઊભો રહે હું તને ચિઠ્ઠી લખી દઉં.

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (2)

10 09 2009

બીજે દિવસે એસ.ટી. બસ પકડીને સિદ્ધપુરથી અમદાવાદ ઉતર્યો ત્યારે હું વિચાર કરતો હતો કેવી હશે બિંદુભાભી ? વળી જિંદગીમાં પહેલી વખત મોટાભાઈએ બાલુમામાથી વાત ગુપ્ત રાખવાનું કહીને સસ્પેન્સ ઊભું કર્યું હતું.

શેષભાઈની હોસ્ટેલ જવા માટે નવરંગપુરા જવાની બસ પકડવાની હતી. યુનિવર્સિટી જતી બસો નવરંગપુરા થઈને જતી જ હોય ને… એમ વિચારીને ૫૨/૩ નંબરની બસમાં હું ચડી ગયો. રુઆબથી કંડક્ટર પાસે નવરંગપુરાની ટીકીટ માંગી – તો કંડક્ટર દયામણી નજરે મારી સામે જોવા માંડ્યો

‘ભાઈ ! ચશ્મા આવ્યા છે કે શું?’

‘કેમ ?’

‘બસ નંબર વાંચ્યો છે ?’

‘હા – ૫૨/૩ છે. બરાબર ને?’

‘હા બરાબર. પણ બોર્ડ વાંચ્યું હતું?’

‘હા, ગુજરાત યુનિવર્સીટી’

‘પણ આ સેન્ટ ઝેવિયર્સ કૉર્નરથી જાય એ વાંચ્યું નહોતું?’

‘કેમ? યુનિવર્સિટી જતી બધી બસો નવરંગપુરા ના જાય?’

‘એવો સાદો નિયમ નાનકડા ગામડામાં હોય જ્યાં એક જ રસ્તો હોય . શું ભઈલા?’

‘તો…. હું દયામણો બનીને તેની સામે જોઉં છું. ’

‘લાલબંગલા ઊતરી જજો અને રિક્ષા પકડી લેજો.’

કન્ડક્ટર હવે ભલો લાગ્યો

પહેલા એક કે બે વખત અમદાવાદ આવ્યો હતો. પરંતુ એક વખત બાલુમામા જોડે હતો અને બીજી વખતે શેષભાઈ હતા. તેથી આવી નાની નાની તકલીફોનો ખ્યાલ નહોતો આવતો.

જ્યારે એકલા ફરવા માંડો ત્યારે જ સમજાય ને સંગાથનો મતલબ.

હોસ્ટેલ ઉપર પહોંચ્યો ત્યારે શેષભાઈ નહોતા. બીજો કઠિન તબક્કો શરૂ થયો.

રૂમમાં પૂછ્યું ‘એસ. કે. જોશી ક્યાં ગયા છે?’ – ‘ખબર નથી.’ શુષ્ક જવાબ . ‘ક્યારે આવશે?’ ‘ખબર નથી’ ફરી શુષ્ક જવાબ. ‘હું બેસી શકું ?’ ‘જગ્યા નથી?’ ‘છે’ ‘તો બેસો.’

………………………

થોડી ક્ષણોનાં મૌન બાદ તેણે પૂછવાનું શરૂ કર્યું

‘તમારું નામ ?’

‘એ.કે.જોષી’

‘શેષનો ભાઈ?’

‘હા’

‘નાનો કે મોટો?’

‘દેખાતું નથી હજી માંડ મૂછો ઊગી છે.’

હવે ચોંકવાનો વારો શુષ્ક જવાબ આપનારનો હતો. મેં ફરી શરૂ કર્યું.

‘તમારું નામ ?’

‘રાવજીભાઈ મગનભાઈ પટેલ ઉર્ફે આર.એમ.પી. ઉર્ફે રાવજી સલુંદાવાળા’

‘આપનો પરિચય આપશો ?’

શેષ જોષીનો કટ્ટર ભાઈબંધ – શેષ સિધ્ધ્પુરીયા ને રાવજી સલુંદીયા એટલે એક સિક્કાની બે બાજુ. પણ ક્યારેય ન ચાલેલ ખોટો સિક્કો.

‘મને તરસ લાગી છે પાણી આપશો? મિ. મુલુંદીયા !’

‘તમે મિ. મુલુંદીયાને બોલાવો છો. તે તો અહીંથી છઠ્ઠા રૂમમાં રહે છે. ’

‘ઓહ સોરી ! આપ તો સલુંદીયા છો ખરું ને?’

‘ખરો ખરો… સિધ્ધ્પુરીયો શેષ કરતા પણ સવાયો.’

‘ચાલો આપણે ચા પીવા જઈએ. ’

‘ના… રાવજીની ચા પીવા તો આખી લોબી આવશે. અહીંયા જ ચા પીએ છીએ. ’

રાવજી ઊભો થયો. પાંચ મિનિટમાં આવું કહીને બહાર નીકળ્યો … હોસ્ટેલમાં હલચલ મચાવીને જ્યારે પાછો આવ્યો ત્યારે એના દીદાર જોવા જેવા હતા. એક હાથમાં સ્ટવનો દાંડિયો, સ્ટેન્ડવાળી તપેલી , ચા ખાંડનું મિશ્રણ ભરેલ કપ તથા બીજા હાથમાં એક બીજી તપેલી જેમાં દાંડી તૂટેલા, દાંડીવાળા, ચાર પાંચ ડીઝાઈનોવાળા કપ, ગ્લાસ તથા કીટલીમાં દૂધ અને પાછળ રાવજી સલુંદાવાળાની જય …. ની કીકીયારીઓ કરતા દસ સરખી ઉંમરના મિત્રોનું ટોળું જોઇ પહેલા તો હું બઘવાઈ ગયો. પછી રમૂજ પડી. અને હું પણ બોલ્યો ‘રાવજી સલુંદીયા… ઝિન્દાબાદ…’

નાનો રૂમ અને એમાંના બે પલંગ હકડેઠઠ ભરાઈ ગયા અને દાંડીવાળી તપેલીને માઈકની જેમ ધરીને રાવજી એ શરૂઆત કરી.

‘hello… hello… mike is working… no silence please… all should keep murmuring, chitchatting and gunguning… otherwise your lobby leader Shesh Sidhdhpuriya will be angry… like a bull… and will make you all bulbul… know … what is the reason?

બધાએ એક સાથે અવાજ કર્યો … no… here is our chief guest Ansh Sidhdhpuriya. A young Sidhdhpuriya… and we all be keeping him busy otherwise… otherwise… hip… hip… hurray….

બધાએ ઉંચા થઈને મને જે રીતે અનુમોદન આપ્યું તે જોઈને હું હસી હસીને બેવડ વળી ગયો.

‘now … our chief guest Mr. Sidhdhpuriyaa …. Will speak…. Something…’ કરીને રાવજી સલુંદાવાળાએ માઈક હાથમાં આપ્યું.

‘મિત્રો, હું અંશ ! રાવજીભાઈના મતે સવાયો સિધ્ધ્પુરિયો… પણ અમદાવાદમાં તો ગોટવાઈ જ ગયો… ખેર … આપ સૌનો પરિચય પરોક્ષ રીતે થયો. હું તો એટલું જ જાણવા માંગું છું કે શેષ સિધ્ધ્પુરિયા તમારી લોબીનો લીડર કેવી રીતે થયો?

ફરીથી માઈક હાથમાં લેતા રાવજીએ કહ્યું – તો મિત્રો આપણો પરિચય આપણો આ નાનો મિત્ર માગે છે. અને શેષ કેમ લોબી લીડર થયો તે જાણવા માંગે છે…. કોણ આ શુભકાર્ય પોતાના હાથમાં લે છે?’

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (3)

11 09 2009

મૃગાંગ મુલુંદીયા ઊભો થયો. ‘હું મુલુંદનો મૃગાંગ,  આ છિલોદાનો અજય, આ રમણ કાલુપુરીયો, આ અક્ષત ગોંદીયાવાલા અને અમર નંદગાંવકર , આ બે મારા મિત્રો છે મોહન મહેસાણીયા અને ચીમન તરસાલીયા. અમારામાં ઓળખાણ આપવાનો રિવાજ ગામના નામનો છે. અને જો ગામનું નામ જુદું ન હોય તો વિસ્તારનું નામ અને એ પણ જો એક હોય તો કોઈક ખાસિયત ઉપરથી નામ પાડીયે છીએ. એવા કૉમ્પ્લિકેટેડ ટ્વિન છે ગોવિંદ પીલવાઈયા – બંને એક જ ગામનાં છે, બાપાનું નામ પણ એક જ એટલે કે નાથાલાલ છે તેથી એક ગોવિંદ એટલે કે સામેના પલંગમાં જમણી બાજુએ જે ત્રીજો બેઠો છે ને તેને અમે ગોવિંદ ગબડેલો કહીએ છીએ. કારણ કે બસમાં ચડતા ચડતા એક વખત ગબડેલો. જ્યારે એની જોડે જ બેઠેલો છેલ્લો આપણો મિત્ર ગોવિંદ વાડકો. જ્યારે ફીસ્ટ હોય ત્યારે વાડકો ભરીને દૂધપાક પીવાને બદલે એક વખત ડોલ ભરીને બેઠો હતો. અને આચાર્ય સાહેબે કહ્યું હતું , ‘અલ્યા ગોવિંદ વાડકો લે અને પછી પી. – ત્યારથી એનું નામ ગોવિંદ વાડકો પડેલ.

થોડી વારમાં ખોંખારો ખાઈને મૃગાંગે શેષનું પરાક્રમ કહેવાનું શરુ કર્યું.

શેષ સિધ્ધ્પુરીયો – આમ તો ખૂબ શાન્ત છોકરો. કોઈ માથાકૂટ નહીં, પણ કોણ જાણે કેમ તે દિવસે મગજ ગુમાવી બેઠેલો.

હોસ્ટેલમાં ઇલેક્શનને આગલે દિવસે અમારી લોબી તટસ્થ હતી. હોસ્ટેલાઈટ નટુ પટેલ અને શહેરના પી.સી.ચુડાસમા બંનેના જીતવાના ચાન્સીસ અમારી લોબીના ચાલીસ મત ઉપર હતા. રાવજી સલુંદીયાએ એ બંને પાસે હોસ્ટેલના ફૂડબિલમાં ૧૦ % સબસિડી અપાવો તે રીતે માગણી મૂકેલ હતી. વાતચીત અને ચર્ચા એ નેચરલી રાવજીના રૂમમાં થાય.

તે દિવસે અચાનક પી.સી.ચુડાસમા એમના પાંચેક મિત્રો લઈને આવી પહોંચ્યા. નટુ પટેલ પણ ત્યાં જ બેઠો હતો અને ગરમાગરમી થઈ ગઈ. શેષ બેઠો બેઠો તમાશો જોતો હતો. ચુડાસમા ઉશ્કેરાઈને ગાળાગાળી પર આવી ગયો અને રૂમમાં દેકારો મચી ગયો. રાવજીના રૂમમાંથી અવાજ આવતા સાંભળીને આખી હોસ્ટેલ ભેગી થઈ ગઈ. અને કેટલાક ખાટસવાદિયાઓ પણ મીઠું મરચું ઉમેરવા માંડ્યા.

ચુડાસમા – ‘રાવજી તું ડબલક્રોસ કરે છે. તને હું જોઈ લઈશ !’ નટુ પટેલ – ‘પરબતસીંહ આ તારા ગામનો મહોલ્લો નથી કે ગમે તેને તું ધમકી આપીને જતો રહે. અને સ્પષ્ટતાથી કહી દઉં. વોટિંગ એ દરેકનો પવિત્ર હક છે. એમાં જોઈ લઈશ વાળી ધમકીથી તું ચૂંટણીમાંથી ફેંકાઈ જઈશ !’

બે મહારથીઓ પોતપોતાની તાકાતનું પ્રદર્શન કરવા હુંકારા દેકારા કરવા માંડ્યા, અને નટુ પટેલનું આખુ જૂથ – પરબતસીંહના જૂથને ઘેરી વળ્યું.

ટપલા ટપલી શરૂ થઈ જવાની સૌને ધાસ્તી લાગી તે ક્ષણોમાં ગોવિંદ વાડકાએ ગીત લલકાર્યું… દૂર હટો… દૂર હટો…. એ ઈંગ્લીસ્તાની હિન્દોસ્તાં હમારા હૈ.. !’

પરબત પોતાના રક્ષણ માટે રાવજીને પોતાની આડમાં લેવા ઊભો થયો. તે વખતે શેષ સિદ્ધપુરીયાને કોણ જાણે કેમ ઉંઝાની ઉમિયાજી કે પાવાગઢની કાળકા કે ગબ્બરના અંબાજી આવ્યા હોય તેમ તે ધૂણવા માંડ્યો… આ ધુણાટની પહેલી તમાચ નટુ પટેલને પડી પછી પરબત રંગાયો. પછી પરબતના જોડીદાર…. પછી નટુ પટેલના જોડીદાર… અર્ધી મિનિટની તમાચાબાજીમાં તો હો હા થઈ ગઈ. ફફડાટી વ્યાપી ગઈ. બંને ગ્રૂપ બાઘા બનીને જોવા લાગ્યા… તમાશેબાજના ભૂંડા હાલ થાય તો તમાશો જોવા કોઈ ઊભુ રહે ખરું?

અને એ સમયે શેષનો અવાજ પડઘાતો થયો.

‘જો જો અમારી લોબીમાં ફરીથી ગુંડાગર્દી કરવા આવ્યા છો તો… અમે અમારી રીતે સ્વતંત્ર છીએ. અમારું વોટિંગ અમારી રીતે કરીશું. ખબરદાર… જો તમારું મોં પણ અમને બતાવ્યું છે તો.. અમારા ફૂડબિલની પડી નથી અને તમારો જ સ્વાર્થ જુઓ છો… સ્વાર્થીઓ. ફૂડબિલ ૫૦ રૂપિયાથી કદી વધવું ન જોઇએ સમજ્યા… અંદર અંદર તડ પડાવીને બે બિલાડી અમને બનાવીને રોટલો ખાવાની વાત કરી છે ને તો તમારું મોં કાળું કરીને કૉલેજમાં ફેરવીશ… વાંદરાની જેમ…. સમજ્યા ને…!’

આ ધમાલને કારણે પોલીસ આવી… ને ચૂંટણી રદ થઈ અને ઇલેક્શનને બદલે સિલેક્શન થયું. સિલેક્શનમાં આચાર્યશ્રીએ શેષને લૉબીનો લીડર બનાવ્યો. શેષે રાવજીને ટેકો જાહેર કરી રાવજીને જી.એસ. બનાવ્યો. અને રાવજી જ્યારથી ફૂડબિલમાં છે… હજી સુધી ફૂડબિલ ૩૧ રૂપિયાથી વધ્યું નથી….

‘ચાય તૈયાર છે…’

રાવજી સુલુંદીયાની મહેમાનગતિમાં અને બીજા મિત્રોની તહેનાતમાં બે કલાક પસાર થઈ ગયા. શેષભાઈ આવ્યા ત્યારે એ બધા મિત્રોની આંખોમાં જે અહોભાવ ડોકાતો હતો તે જોઈને હું ગર્વ અનુભવવા લાગ્યો.

‘અંશ ! ક્યારે આવ્યો?’

‘બે એક કલાક થયા.’

‘બાલુમામાને વાત કરી?’

‘ના…. પણ એમણે ચિઠ્ઠી આપી છે. ’

‘……………..’

‘શેષભાઈ, ચાલોને બિંદુભાભીને મળવા જવું છે.’

‘સાંજે જમવા જઈશું એટલે એ મળશે જ.’

‘પણ મારે હમણાં મળવું છે. ’

‘બહુ ઉતાવળો તું તો ભાઈ.’

‘વાત જ એવી છે ને ભાઈ… મારે કંઈ દસ બાર ભાભી તો છે નહીં..’

‘ભલે, જઈશું. પણ થોડો આરામ કરી લે. અને બિંદુ વિશે રાવજી સિવાય કોઈને ખબર નથી. તે વાતનું ધ્યાન રાખજે. ’

‘શેષભાઈ જમવાનું બહાર કેમ રાખો છો? હોસ્ટેલના ફૂડબિલમાં લોકોને ફાયદો કરાવીને તમે બહાર જમો છો.’

‘મારું બી.ઈ. પતી ગયા પછી રાવજીના ગેસ્ટ તરીકે હોસ્ટેલમાં રહું છું. ખરેખર હવે હું હોસ્ટેલમાં ન રહી શકું. પણ રાવજી ફેલ થયો. અને આ વરસે એની સાથે અમદાવાદમાં રહેવાનો પ્રશ્ન મટી ગયો.’

‘મામા શું લખે છે? ’

‘સિદ્ધપુરના વોરાસાહેબ પી.ડબલ્યુ.ડી.માં Chief Engineer છે તેમને મળવાનું કહે છે. જોબ મળી જશે.’

‘પછી?’

‘મારે પ્રાઈવેટમાં કરવું છે. ભલે શરૂમાં પગાર ઓછો પણ પછી વાંધો ન આવે ને… ’

‘પણ ગવર્નમેન્ટ જોબ પેંશનેબલ તો ખરી ને? ’

‘એ બાલુમામાને મતે છે. મારો મત જુદો પડે છે.’

‘એ આપણા હિતમાં જ વિચારતા હોય ને?’

‘હા, એ સાચું… પણ મને હવે એમને વધારે ભારરૂપ થવું યોગ્ય નથી લાગતું.’

‘પ્રાઈવેટમાં મળી જશે?’

‘નોકરીઓનો ક્યાં તૂટો જ છે?’

‘આજે ક્યાં ગયા હતા?’

‘Interview આપવા જ ગયો હતો.’

‘શું થયું?’

‘નોકરી અને છોકરી બંને મળી.’

‘સમજ્યો નહીં !’

‘મારા જવાબોથી ખુશ થઈને ઈન્ટરવ્યુઅર મેડમે છોકરીની ઑફર પણ કરી.’

‘પછી?’

‘પછી શું? મેં કહ્યું કે હું વિચારીશ. ’

‘કેમ જુનિયર સીનિયર સિદ્ધપુરીયા વચ્ચે શું ગપસપ ચાલે છે…. અચાનક રાવજી ટહુક્યો.’

‘બસ બેઠા છીએ.’

‘શેષ, અંશનો શું પ્રત્યાઘાત છે?’

‘શાના વિશે ?’

આંખ મીંચકારતા  રાવજી બોલ્યો,  ‘તારા પરાક્રમ વિશે?’

‘એ તો જ્યારે બિંદુને મળશે ત્યારે ખબર પડશે ને?’

‘એટલે આજે તું જવાનો ખરું ને?’

‘હા , અંશને મળે તે હેતુથી.’

સાંજે સુમીમાસીને ઘરે ગયા ત્યારે એ રાહ તો જોતા જ હતા. અમને જોઈને પ્રસન્ન વદને આવકાર્યા.

‘કેવો ગયો ભાઈ Interview?  ’

‘અરે જવા દો ને માસી નોકરી અને છોકરી બંનેના હમણા બહુ પાવરફુલ યોગ ચાલે છે.’

‘કેમ શું થયું?’

‘બંદા સિલેક્ટેડ પણ…. ’

‘પણ શું?’

‘મને ઘરજમાઈ બનાવવા માગે છે.’

‘એટલે ?’

‘એટલે એમ કે નોકરી અને સાથે સાથે છોકરી પણ…’

‘પછી?’

‘પછી શું?  હજી છોકરી જોઇ નથી. જોયા પછી વિચારીશ. ’

‘એટલે?’ એક તીણો અવાજ આવ્યો.

‘એટલે વિચારીશ અને શેષભાઈએ પાછળ જોયા વિના જવાબ આપ્યો ત્યારે જ ખબર પડી કે બિંદુ પડદા પાછળ ઊભી ઊભી સાંભળતી હતી.’

‘હં વિચારજો… વિચારજો…’

‘અરે ! અરે ! પણ મારું કાનપટીયું તો છોડ?’

‘શું કામ ?’

‘વિચાર તો મગજમાં થાય છે કાનથી નહીં… કહું છું છોડ..!’

‘છોડે છે મારી બલારાત…’

‘હા ભાઈ હા ન છોડતી. પણ કાન તો છોડ !’

‘બોલો શું વિચાર કર્યો?’

‘વિચાર શુભ કર્યો છે.’

‘શું?’

‘શુભ…’

‘શુભ એટલે?’

‘શુભ એટલે સારો.’

‘હા હવે એ તો ખબર છે… પણ પેલી છોકરીનો !’

‘આ સ્ત્રી એટલે જ ઈર્ષા…’

‘ફરીથી પકડું?’

‘યાર થોડી તો ઇજ્જત રાખ. સુમીમાસી બેઠા છે.’

‘મા તો આવી છેડછાડ જોઈને રાજી થાય… માસી તો મા કરતાં પણ વધુ હોય… એટલે જો કેવા ખુશખુશાલ છે?’

‘બાય ધ વે – આ સવાઈ સિદ્ધપુરીયા… અંશ.’

હું સુમીમાસીને પગે લાગ્યો.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (4)

12 09 2009

‘સો વરસનો થજે દીકરા.’ – સાચા અંતરથી મને માના આશિષ મળ્યા હોય તેમ હું ખુશ ખુશ થઈ ગયો.

‘કેમ છો બિંદુભાભી?’

‘અંશભાઈ, તમે મારા કરતા મોટા ને ?’

‘ના તમે તો ભાભી એટલે મા ને સ્થાને કહેવાય.’

‘ઓ મારા લક્ષ્મણજી – એ યુગ જુની વાતો જવા દો. સીતામાના મુખ સામે ન જોવાય… એ જમાનો ગયો. જરા સામે જોઈને મલકાઓ તો ખરા…?’

‘હું વધુ શરમાઈ જઈશ . હં ભાભી.’

‘ફરીથી બોલ્યા…. ભાભી !’

‘કેમ ? ન બોલાય…?’

‘તમે એફ.વાય. માં અને હું પ્રી. માં, હવે કોણ મોટું ને કોણ નાનું તમે જ કહો.’

‘નાના મોટાની વાત છોડો. શેષભાઈ તો મારા કરતા મોટા – એટલે તમે પણ મોટા જ…’

‘જુઓ અંશભાઈ. મને ભાભી કહેશો તો હું નહીં બોલું હં ! હા બિંદુ કહેશો તો તમારી સાથે તમે કંટાળી જશો સાંભળતા સાંભળતા એટલી બધી વાતો કરીશ.’

‘ક્યારે આજે?’

‘ના, ‘એ’ નહીં હોય ત્યારે.’

‘ ‘એ’ ખરેખર ક્યારે હોતા નથી?’

બિંદુ ગુંચવાઈ ગઈ… અને શેષ ખડખડાટ હસી પડ્યો…

‘તમે તો મને ગુંચવી નાખો છો.’

‘કરુણાશંકરનું સંતાન છે…. શબ્દોમાં નહીં પકડી શકે હં કે !’

‘સોરી અંશભાઈ ! પણ તમારા ભાઈનું નોકરી અને છોકરી વાળું પ્રકરણ જરા સાંભળી લઈએ મઝા પડશે.’

‘ગઈકાલે ઇન્ટરવ્યુની તૈયારી કરતો બેઠો હતો. કંસ્ટ્રક્શનના નિયમો.. ઇંટ, ચુના અને લોખંડની જાતો. ભાવો વગેરે વાતોના સ્ટેટિસ્ટિક્સ માનસિક રીતે તૈયાર કરીને આજે સવારે ઇન્ટરવ્યુ આપવા ગયો ત્યારે લાગ્યું ભારતમાં બેકારી વધી રહી છે.’

‘કેમ ?’  બિંદુ ટહુકી.

‘કારણ કે Engineer નો Interview આપવામાં લાંબી ક્યૂ હતી. અશોક કંસ્ટ્રક્શન નામ મોટું હતું તેથી પણ કદાચ Interview આપનારની સંખ્યા વધુ હોય ખેર જે હોય તે પણ પચ્ચીસેક મિનિટના ઇંતેજાર પછી કૉર્ટમાં છડી પોકારાય તે રીતે એસ.કે.ત્રિવેદીનું નામ પોકારાયું. બંદા તો વાળ સીધા કરતા કરતા ઊભા થયા. અંદર જવાની તૈયારી કરું તે પહેલા… મિ. ત્રિવેદી થોડીકવાર વધુ બેસો. ચા પાણી ચાલે છે.’

એટલે આપણા વટમાં થોડો કટ પડ્યો… બીજી પંદર મિનિટની અંતે હું સામે બેઠેલ ત્રણ Interviewers ની સામે ગોઠવાયો.

‘પછી ?’ સુમીમાસીએ પૂછ્યું.

‘તો મિસ્ટર તમે બી.ઈ. કઈ સાલમાં થયા? એક મૅડમ ઇન્ટરવ્યૂઅરે પૂછ્યું. મેં કહ્યું ચાલુ વર્ષે.’

એટલે કહે ‘તો તમે ફ્રેશ ગ્રૅજ્યુએટ કેમ?’ એટલે મારે કહેવું પડ્યું કે ફ્રેશ માણસ દરેક રીતે ફ્રેશ હોય જ એવું જરૂરી તો નથી.

‘હા – ફ્રેશ માણસ દરેક રીતે ફ્રેશ પણ હોય તો ખરો… અને ન પણ હોય.  તમારી ફ્રેશનેસની કસોટી કરવી છે. કેવી રીતે કરું?’ હું મુંઝવાયો. તમે પૂછો અને હું જવાબ આપું મારી મૂંઝવણને માણતા હોય તેમ બીજા  ઇન્ટરવ્યૂઅરે પૂછ્યું.

‘Mr. Trivedi, I think being an Indian citizen you might be knowing where Tamilnadu  is situated ? ’

માર્યા ઠાર… ભૂગોળ સાથે તો બાપે માર્યા વેર છે. મેં ફેરવી તોળ્યું… ‘Being an Engineer I am confident about the engineering work but geography is my poor subject… I regret about it but… if that is the thing you might be also knowing where Mohamayi is situated?’

‘what?’

‘મો હ મ યી’ sir, I hope my citizenship would not be in danger because you are also coming in my line.

મોહમયીનો ભદ્રંભદ્રીય પ્રાસ સાંભળીને પેલા બાનુ ખડખડાટ હસી પડ્યા…

‘you lost the game Mr. Diar, he seems to be  scintillating boy. ’

‘But madam, what is this Mohamayee?’

મુંબઈનું નામ મોહમયી છે એવું ક્લિયર થતાં મિસ્ટર ડાયર પણ હસવા માંડ્યા… ત્રીજા ઇન્ટરવ્યૂઅર ભાઈ મને પૂછે તે પહેલા પેલા બાનુએ પ્રશ્નનો દોર સંભાળી લીધો અને કહે

‘શેષભાઈ તમે પરિણીત કે કુંવારા?’

હું ગૂંચવાવા માંડ્યો . હું શું કહેવાઉં?

‘madam but is there any relation between  નોકરી & છોકરી?’

‘ના. એવું તો નહીં પણ… જાણ માટે…’

મેં કહ્યું ‘કુંવારો’

‘એટલે?’ બાનુ બોલ્યા…

‘હું તમને છોકરી આપીશ.’

‘હેં !’ હવે બાઘા બનવાનો વારો મારો હતો… અને બાનુ હસતા હતા.

‘પણ મેડમ ! મારે નોકરીની જરૂર છે છોકરીની નહીં.’

અત્યાર સુધી ચૂપ રહેલા ત્રીજા ઇન્ટરવ્યૂઅરે દખલ કરતા કહ્યું …

‘મિસ્ટર શેષ, અશોક કંસ્ટ્રક્શનના આ બાનુ માલિક છે.’અને એમની આ વાતને મજાક ન માનતા. એ સિરીયસ છે…

‘શું?’

‘હા, I like young boy like you and he must have scintillating nature like this for my daughter !’ મૅડમ બોલ્યા.

‘ઉફ’

‘We belong to Vadanagar Brahmin and have no rigidity for Trivedi Mevada. ’

‘પરંતુ મૅડમ જો હું ના કહું તો જોબ સાથે કંઈ સંબંધ ખરો?’

Naturally not… it is your right. But I hope you would not say no.’

‘madam, I am already engaged ’

મારા જવાબથી  મૅડમની હવા નીકળી ગઈ અને હું નીકળી આવ્યો…. નોકરીના નામે નાહીને …

‘હવે?’ બિંદુ દ્વિધામાં બોલી.

‘હવે શું? ફરીથી પ્રયત્ન …’

‘ભાભી તમે હોત એ મૅડમ બલાને શું કહ્યું હોત….?’

‘ધૂળ ને ઢેફા… એવી મેડમો નોકરીના નામે પોતાની ઉકરડે નાખવા જેવી છોકરી સારા મુરતિયાને પધરાવી દે… ’

‘ભાભી વાત કંઈ જામી નહીં. ’

‘ધત્…’ મારો ગર્ભિત ઇશારો સમજી જઈને માથા ઉપર શિંગડા જેવું નેજવું કરી બિંદુ જતી રહી.

બે દિવસ અમદાવાદ ખૂબ ફર્યો. હું, બિંદુ અને શેષભાઈ આશ્રમ રોડથી ચાલતા ચાલતા નહેરુ પૂલ વીંધીને સરદાર બાગ ઉપર ફરતા ફરતા વાતોના ગપાટા મારતા જતા હતા.

અચાનક બિંદુ બોલી… ‘અંશભાઈ ! ’

‘હં !’

‘તમે મને કહ્યું નહીં કે હું કેવી છું?’

‘કેવી એટલે?’

‘કેવી એટલે કેવી? તમારા ભાઈની સાથે શોભું ખરી?’

‘હં ! એ દિશામાં મેં વિચાર્યું જ નથી. પણ હવે વિચારવું પડશે…’

શેષભાઈ મારી સામે મલકીને જોઇ રહ્યા.

‘તો વિચારો ને…’

‘હું વિચારું છું…’

‘આમ તો વાને શામળી છે. એટલે ચાલે તો નહીં જ વળી આ મોટું સપાટ ભેંસના પેટ જેવું તારુ કપાળ અને એની નીચે ગબ્બરની ભેખડોમાં પડઘાતી ખીણો જેવા મોટા નસકોરા, હિમગીરીની સપાટ શિલા જેવા સીધા ગાલ. આ બધું જોતા તું શેષભાઈને માથે પડી હોય તેમ લાગે છે.’

‘શું કહ્યુ? મારું કપાળ ભેંસના પેટ જેવું છે અને ગાલ હિમગીરી જેવા સપાટ છે…?’ એણે મારો કાન પકડીને આમળ્યો.

‘પણ શેષભાઈએ જો પહેલા તમારું બુકિંગ  ન કર્યું હો તો હું તમારા પ્રેમમાં પડીને સંયુક્તાની જેમ હરી જાત.’ મેં કાન છોડાવવા મસ્કો માર્યો….

‘લાજો લાજો હવે… મારા પ્રેમમાં પડવાવાળા ન જોયા હોય તો… ભણો અને મોટા ડૉક્ટર બનો… પછી વાત…’

‘મારી હળવી ગમ્મત શેષભાઈ પણ માણી રહ્યા હતા….’

‘અંશભાઈ તમે મારાથી મોટા ને ?’

‘હા, એટલે જ તો કહું છું કે શેષભાઈએ બુકિંગ ન કર્યું હોત તો હું તમારા પ્રેમમાં પડ્યો હોત. તમે એવા સરસ છો.’

‘બહુ મસ્કા નહીં દિયરજી… પણ હું તમારાથી નાની ને…?’

‘હા !’

‘તો મને  ખાલી બિંદુ ન કહો?’

‘કેમ?’

‘બસ આ તમે મને તમે તમે કરો છો તે ગમતું નથી. ’

‘ના ભાઈ ના. શેષભાઈ મારી ધૂળ કાઢી નાખે.’

‘અંશ – એને ન ગમતું હોય તો ભાભીનું તૂત કાઢી નાખને.’

‘ભલે તમે કહો તો – અને સાથે સાથે હવે આ કબાબમાં હડ્ડી પણ દૂર થાય છે. રૂપાલી થિયેટર નવું નવું બંધાયું છે. ભાભી સાથે પિક્ચરમાં ઘૂસી જાવ… ’

‘તું પણ ચાલ ને અંશ…’

‘ના ભાઈ… ના બિંદુ મારશે…’

‘ચાલો ને અંશભાઈ.’

‘ના તમે જાવ… મારે થોડું બીજું કામ છે. હું હોસ્ટેલ ઉપર આવી જઈશ. ’

પાછા ફરતી વખતે બ્રિજ પરથી પસાર થતી વખતે લાગ્યું કે ખરેખર શેષભાઈએ બહાદુરીનું કામ કર્યું છે. બિંદુ સારી છોકરી છે. વાને શામળી છે, પરંતુ નાક નકશો ખૂબ સરસ છે.મને મારી ગમ્મત ઉપર હસવું આવ્યું. પણ જેમ જેમ વધુ વિચારતો ગયો તેમ તેમ લાગ્યું કે ખરેખર પ્રેમમાં પડી જવાય તેટલી પ્રેમાળ છે. અને યોગ્ય પાત્ર છે. બાલુમામા, મામી, દિવ્યા વગેરે તેને સ્વીકારશે કે નહીં તે તો જાણે પછીની વાત છે. પણ મેં તો ભાભી તરીકે એને સ્વીકારી લીધી.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (5)

13 09 2009

શેષભાઈને માથે પડી હોય તેવી લાગે છે વાળી વાતથી ખરેખર ક્રોધિત થઈ ગઈ હતી. ખેર… જે હોય તે… અમદાવાદ આવ્યો છું તો મેડિકલ કૉલેજનું ઍડ્મિશનનું ફોર્મ લઈ જ જવું છે. વિચાર આવતાની સાથે જ વાડીલાલ સારાભાઈ હોસ્પિટલ તરફ પગને વાળી લીધા.

ટહેલતા ટહેલતા હોસ્પિટલ પર પહોંચ્યો. ક્લાર્ક પાસેથી ફોર્મ લીધું અને પાછો વળતો હતો ત્યાં પાછળથી અવાજ આવ્યો… ‘એક્સક્યુઝ મી !’

‘yes you are excused ’… રિફ્લેક્ટ ઍક્શનથી હું બોલી પડ્યો. ક્ષણાર્ધના ગુંચવણભર્યા મૌન પછી એ બોલી – ‘અહીં મેડિકલના ઍડ્મિશનનું ફોર્મ ક્યાં મળશે?’

‘આગળથી ડાબા હાથ ભણી ઇન્ક્વાયરી પછીનો ક્લાર્ક એ આપે છે.’

‘થેંક્સ’

‘યસ, મેંશન ઈટ ’ કહીને મેં ચાલતી પકડી. તો મારી સામે એ જોઈ રહી. ધાર્યા કરતા જરા જુદા જવાબો હું તેને આપતો હતો – તેથી.

‘તમે મને બતાવશો?’

મારા પગ થંભી ગયા બંદાની અજાણ્યા ગામમાં પણ મહત્તા તો છે જ… લાલ કમીઝ અને સલવારમાં સજ્જ યુવતી આપણી મદદ માગે છે.

‘ઓહ સ્યોર.’

ફોર્મ અપાવીને મેં મારી દિશા પકડી. બસ સ્ટૅન્ડ પર પહોંચીને લાઈનમાં બસની રાહ જોતો હતો ત્યાં પાછળ એ પણ આવી.

‘તમે અમદાવાદના લાગતા નથી.’

‘કેમ એમ?’

‘અમદાવાદના માણસો થેંક્સનો જવાબ મેન્શન નોટ કહે છે મેન્શન ઈટ નહીં.’

‘હં ! હું સિદ્ધપુરનો છું. અંશ ત્રિવેદી.’

‘સિદ્ધપુર તો મારું મોસાળ થાય… અર્ચના વ્યાસ મારું નામ. મારા પપ્પા અહીં જજ છે. ’

‘હં ! આપને મળીને આનંદ થયો.’

પાછું મૌન …

‘આ બસ આવતી નથી –  ખરું છે બસતંત્ર.’

‘હં  આવશે.’ મારો ટૂંકો જવાબ સાંભળીને છેડાઈ.

‘મેં તમને નથી પૂછ્યું.’

‘ઓ.કે. મેં તમને નથી કહ્યું એમ માની લો.’

‘ભલે.’

૧૦ નંબરની બસ આવતી દેખાઈ – અમે બંને સાથે ચડી ગયા. કંડક્ટર નજીક આવ્યો.

‘એક નવરંગપુરા’ – મેં મારી ટિકિટ કઢાવવા કહ્યું. ત્યાં એ બોલી ‘બે નવરંગપુરા’ મારા પૈસામાંથી એની ટિકિટ નીકળી – એણે પર્સ પણ ન ખોલી. મેં ટિકિટ ગજવામાં મૂકી.

એક હિતેચ્છુએ અમે બંને ઝગડેલા મિત્રો માનીને જગ્યા ખાલી કરી આપી.

હું કશું બોલ્યા વિના બેસી ગયો. એ પણ જોડે આવીને ગોઠવાઈ ગઈ. મારે માટે આ વિચિત્ર પરિસ્થિતિ હતી… પણ કોણ જાણે કેમ એને ઉદ્ધત જવાબો આપવા મને ગમતા પણ હતા.

‘અરે અંશ ! ફિઝિક્સનું પેપર ટફ હતું ને?’

‘ના રે ના – મારા તો સરસ માર્ક્સ આવશે.’

‘તમારો નંબર કહેશો?’

‘કેમ?’

‘બસ એમ જ ’

‘જવા દો ને’

‘ના નથી જવા દેવું.’

‘૪૦૨૨’

‘કેવો જોગાનુજોગ ? મારો નંબર ૪૨૨ છે.’

‘પાછળ બગડાની જગ્યા એ મારું મીંડું હોવું જોઇતું હતું’

‘એટલે?’

‘એટલે એમ કે મીંડું જે ખોવાઈ ગયું છે તે છેલ્લા બગડાની જગ્યાએ હોત તો સરસ નંબર હોત.’

‘અરે ! નવરંગપુરા આવી ગયું’

બસમાંથી ઉતર્યા પછી બેમાંથી કોઈ બોલ્યું નહીં.

‘અંશ મેડીકલમાં ઍડ્મિશન મળે તે માટે બેસ્ટલક’

‘તમને પણ.’

‘મારું તો નક્કી નહીં. કારણ કે ફિઝિક્સનું ડલ ગયું છે.’

‘સિદ્ધપુરમાં તમારા મામાનું નામ તો તમે કહ્યું નહીં.’

‘નરભેશંકર દીનાનાથ જોશી. જોશી ફળિયામાં છે.’

‘અચ્છા અચ્છા નરભેશંકરકાકા? એમને હું ઓળખું છું. હું સિદ્ધપુર જઈશ ત્યારે મળીશ. કંઈ સંદેશો કહેવો છે?’

‘ના રે ના. ચાલો આવજો.’

‘ભલે આવજો પણ કંઈક આડુ અવળું બોલ્યો હોઉં તો ક્ષમા. કારણ કે હું જરા મૂડી છું. ફેંકુ નહીં-’

‘અચ્છા’ – મોં વાંકું કરીને હસતા હસતા અર્ચના જતી રહી…

હોસ્ટેલ પર પહોંચ્યો. રાવજી અને મૃગાંગ બેઠા બેઠા ગપ્પા મારતા હતા. એમાં હું પણ ભળી ગયો.

સિદ્ધપુર પહોંચ્યા પછીના અઠવાડીયામાં શેષભાઈનો પત્ર આવ્યો. અશોક કંસ્ટ્રક્શનમાં નોકરી મળી ગઈ હતી. પેલા મૅડમ એટલે કે અનસૂયાબેન મહેતાના સ્ટ્રોંગ પરસ્યુએશનથી જ જોબ ફાઈનલ થઈ હતી. બિંદુની સાથે જઈને શેષભાઈ એમને ત્યાં પેંડા આપી આવ્યા હતા. અનસૂયાબેને શરૂઆતમાં પગાર વિશે બાંધ છોડ કરી નહોતી. પરંતુ શેષભાઈને વિશ્વાસ હતો એ ઘણું બધું કરી શકશે.

બાલુમામાને બિંદુ વિશે વાતચીત કરવી કે નહીં તેની દ્વિધામાં તેઓ હતા જ. પરંતુ હમણા શાંતિ રાખવાની હતી. મારા પરિણામની રાહ જોતા હતા. સાથે સાથે અમદાવાદના કોઈક શેઠિયાની સ્કૉલરશિપ માટે અરજી કરવાના ફોર્મ પણ મોકલ્યા હતા.

તે દિવસે બાલુમામાએ પત્રની પૃચ્છા કરી ત્યારે મેં અનસૂયાબેન મહેતાના વક્તવ્યને રમૂજી કોમીક કરીને મામા, મામી અને દિવ્યાને કરી બતાવ્યું… ત્યારે મામા ગર્વથી બોલ્યા – હોશિયાર છોકરો છે. વળી ચહેરો મહોરો અને બાંધો કરુણાશંકર જેવો છે તેથી પૂછવાનું જ શું?

મામા સહેજ ચિંતાતુર થઈને બોલ્યા – આ ખરું નોકરી જોઇતી હોય તો ઘર જમાઈ બનવું પડે.

હું તેમની ચિંતા સમજી શકતો હતો…

દિવ્યાબહેન બોલી – ‘ શેષભાઈને તો નોકરી અને છોકરી બંને સાથે જ મળશે જોજોને…’

હું બોલી ઉઠ્યો શેષભાઈ છોકરી લાવે જ નહીં ને નોકરી ન મળે તો કંઈ નહીં – પણ નોકરી માટે ઘરજમાઈ ન બને.

દિવ્યા ‘આપણે શું?’ કહીને છૂટી પડી.

તે દિવસે દિવ્યાને ભણાવવા બેઠો ત્યારે મનમાં ઘોળાયા કરતું હતું શેષભાઈનું પરાક્રમ ઘરવાળા કેવી રીતે સ્વીકારશે?

ગમે તે હોય પણ બિન્દુ સારી છોકરી છે. વળી અનાથ – તેથી શેષભાઈ પીગળી જાય તે સ્વાભાવિક છે. અને પરિસ્થિતિ બગડે તો એમની પડખે ઊભા રહેવું. નરભેશંકરકાકાની ઓળખાણ કાઢવા મન મથતું હતું. પણ કોણ જાણે કેમ આવી ઈંક્વાયરી કરવી ઠીક ન લાગી. થોડોક સમય રાહ જોઈ લઈએ પરિણામ આવ્યા બાદ અમદાવાદ જવાનું થશે તો…

તો… શું…

તો …વાળા વિચારોમાં અળવીતરું મન હૃદયને ચીડવતું હતું . અર્ચુ- અર્ચુ- નામ પણ મનમાં પડઘાતું હતું. નરભેશંકરકાકા અચાનક મગજમાં આવ્યું? પ્રશ્નાર્થ શમે ન શમે અને વિચારોમાં જ હું કેવીરીતે અર્ચના પાસે પહોંચી ગયો વાળી વાતમાં શરમાઈ ગયો.

દિવ્યા પૂછતી હતી… ‘અંશભાઈ કેમ હસો છો?’ ‘માર્યા ઠાર.’ પકડાઈ ગયા દિવ્યા મને શરમાતો અને મલકાતો જોઈ ગઈ…

એક જોક મને યાદ આવી ગયો હતો એટલે… દિવ્યા કહે ‘મને જોક કહો ને.’

‘વાંચ વાંચ હવે જોક સાંભળીશ તો પરીક્ષામાં શું લખીશ?’

‘અંશભાઈ કહો ને…’

શેષભાઈ છે ને સરોજબેનનું વર્ણન કરતા હતા… ભેંસના પેટ જેવું મોટું કપાળ… શિંગડા જેવા ચોટલા… અને ગબ્બરની ખીણ જેવા મોટા મોટા નસકોરા… એટલે એ કલ્પના કરીને હસવું આવ્યુ.

દિવ્યા ખડખડાટ હસતી હતી.

દિવ્યાના ખડખડાટ હસવાથી મામી આવ્યા. કેમ અલી હસે છે? એટલે મેં આ વર્ણન ફરીથી મામીને કર્યું તો મામી પણ હસી હસીને બેવડ…

આ વાત તે કંઈ છાની રહેતી હશે? એક દિવસ એ વાત ઉડતી ઉડતી બાલુમામાને કાને આવી કે તમારા ભાણેજે લગ્ન કરવા છોકરી નક્કી કરી લીધી અને તે પણ બ્રાહ્મણ નહીં – પટેલ છોકરી – બસ થઈ રહ્યું. મામા આઘા પાછા . મામીનું તેમાં ઘી હોમવું – એમના ભાઈની છોકરી સાથે તેનું નકી કરવાની ઇચ્છા દાબીને બ્રાહ્મણ કુળ બોળ્યું… વગેરે વગેરે છમકલા થયા.

શેષભાઈને તાકીદે તેડું થયું. કાગળ ક્રોસ થયા. શેષભાઈ તાલીમ અર્થે કંસ્ટ્રક્શનની મુંબઈ શાખામાં ગયા હતા. મુંબઈનું પણ સરનામું, ઠેકાણું કંઈ હતું નહીં . તેથી મામાના ગુસ્સાના અંગારા ઉપર રાખ વળવા માંડી. આમ તો કોઈ ફૂંક મારે ને રાખ ઊડી જાય તેવો ભારેલો અંગાર હતો… પરંતુ આ વાતની ખબર મારે શેષભાઈને આપવી હતી. કેવી રીતે આપું તેની દ્વિધામાં હતો.

રહીરહીને એક જ આઈડીયા મનમાં આવતો હતો. અને તે આ વાત બિન્દુને કરું. કદાચ એની પાસે સરનામું હોય તો… પણ મનમાં ગૂંચવણ થતી હતી કે એને કારણે તો આ બખડ જંતર ઊભું થયું છે. આખરે હિમ્મત કરીને બિન્દુ ભાભી પર પત્ર બીડ્યો.

પૂ. બિંદુભાભી,

શેષભાઈને કાગળ લખવા સરનામું જોઇએ છે. સાથે સાથે સામેલ કવર તેમના સરનામે પોસ્ટ કરશો ? અંગત છે. તમારી વાત છે – તમે નહીં ફોડો એવી અપેક્ષા સાથે કાગળ બીડું છું.

બીજા કવરમાં શેષભાઈ ઉપર કાગળ લખવો શરુ કર્યો.

પૂ. શેષભાઈ,

એક ભારેલ અંગાર જેવા સમાચાર હતા. જેના ઉપર અજ્ઞાનનો પડદો હતો ત્યાં સુધી વાંધો નહોતો. પરંતુ હવે ધીમે ધીમે હવા આ તરફ આવવા માંડી છે. તમે કોઈક પટેલ જ્ઞાતિની છોકરી સાથે લગ્ન કર્યા છે. એવી વાત અમદાવાદથી આવી છે. અને એ વાતને મામી ચગાવે છે. કારણ તો સાફ છે. એમના ભાઈની છોકરી રહી જાય નહીં તેથી…  મામાને ધૂંધવે છે. બ્રાહ્મણનું ખોળિયું બોળ્યું. નાત બહાર જવું પડશે. છોકરીએ ભોળવ્યો છે કે એણે ધમાલ કરી છે.. વગેરે વગેરે ઘણી બધી વાતો ચાલે છે. વળી એમાં ઘણા સમયથી પત્ર ન હોવાને કારણે કામાના લખેલ પત્રના જવાબમાં પણ મૌન છે. મારું રિઝલ્ટ આવવાની તૈયારી છે. બાબુ સુરતીના સરનામે પત્ર લખશો કે મામાને તમારા પત્રનો જવાબ આપશો…

મુંબઈનું કામકાજ કેવું ચાલે છે?

અંશના વંદન

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (6)

14 09 2009

કાગળ પોસ્ટ કરીને હું પાછો આવતો હતો ત્યાં નરભેશંકરકાકા સામે મળ્યા.

‘અરે અંશ ! બાલુમામા ઘરે છે?’

મેં કહ્યું ‘હા . શું કામ હતું? ’

‘કહેજે કે સાંજે હું આવું છું.’

‘ભલે.’

નરભેશંકરકાકાને જોઈને અર્ચના યાદ આવી ગઈ. નમણી હતી નહીં? અળવીતરા મને પ્રશ્ન કર્યો. ખુલાસો કેમ કર્યો – કેવો ખુલાસો? હું મારા મનને પ્રશ્ન પૂછતો હતો – કેમ – કંઈ આડુંઅવળું બોલાયું હોય તો ક્ષમા… હું મૂડી છું,  ફેંકુ નહીં… હું મનોમન મલકી પડ્યો. ફરીથી દિવ્યા જેવું  કોઈક પકડી ન પાડે તે હેતુથી મારા મલકાટને મેં દાબી દીધો… ખરું થાય છે… આ મનને શું સૂજ્યું છે કંઈ જ સમજાતું નથી… અંદર અંદર મારો મલકાટ ઊતરી રહ્યો હતો… ધીમું ધીમું કંઈક હૃદયમાં થતું હતું… સરસ્વતી નદીના કિનારે નીકળી પડ્યો…‘’

નદીના તટ ઉપર ફરતો ફરતો હૃદયમાં ઊઠતી વાંઝણી લાગણીઓ પર કાબૂ રાખવા મથી રહ્યો હતો. જે લાગણીનું જન્મવું જેટલું સહજ હતું તેટલું ટકવું અઘરું હતું. મનની લાગણી ઓળખવા પ્રયત્ન કરતો હતો…. આવું તો કદી થયું જ નહોતું… આવું એટલે કેવું? મનના પ્રશ્નને ફરીથી મન જ  જવાબ આપતું કે આવું એટલે આવુ… આવું એટલે કેવું? આવું એટલે ન સમજાય તેવું ભીનું ભીનું  ઝાકળબિંદુ જેવું ઝબક્યા કરતું મીઠું મીઠું ગમતુ ગમતું સ્ફટિક જેવું કશુંક કશુંક.

આ કશુંક કશુંક શું છે… આ નદીનું પાણી… પાણીમાં ઉઠતા તરંગો… તરંગોને કિનારો મળે તે પહેલા વહેણ માં ગુમ થઈ જતું કશુંક… કશુંક… શું છે એ કશુંક… કશુંક… દેવચકલીનો ચહેચહાટ… સૂર્યનો તડકો રેતીનો પટ…  શેવાળાચ્છાદિત નદીનો  છીછરો પટ… કિનારા પર ઊગેલ જંગલી ઝાડની સૂકાઈ ગયેલી ડાળી… ઠંડી ઠંડી હવા… બધામાં કશુંક કશુંક દેખાતું હતું… શું હતું એ કશુંક કશુંક?

એ કશુંક કશુંકના દરેક વિચારોનું વર્તુળ કેંદ્રમાં સમાઈ ગયું અને મોં વાંકું કરીને કહેતી અર્ચના મનોમસ્તિષ્કમાં ડહોળાઈ ગઈ. ‘ ચલ હટ ’. હું બબડી ઊઠ્યો…

ત્યાં જ ખબર પડી કે લાલ કમીઝ પહેરીને કોઈક સામે એને બોલાવી રહ્યું છે. હૃદય સહેજમાં ધબકી ગયું… કોણ હશે? કદાચ ભ્રમ… ત્યાં કોઈ જ નહોતું… હૃદય દ્રવી ઊઠ્યું. બસની સફર યાદ આવી ગઈ… તેના વાળમાં ખોસેલ મોગરાની સુગંધ યાદ આવી ગઈ…  બસની ચહલ પહલથી થતો આછેરો સ્પર્શ યાદ આવી ગયો… બેસ્ટલક યાદ આવી ગયા… પછી થયું… અર્ચુ, તું પણ સાથે જ  ભણવામાં હોય તો કેવું સારું?

મનમાં થયું કે મને જેવું થાય છે એવું એને પણ થતું હશે? એને પણ મારી જેમ  આ પ્રસંગો યાદ આવતા હશે?  એને પણ અંદર અંદર હૃદયમાં ભીનું ભીનું, ધીમું ધીમું કંઈક થતું હશે? શી ખબર?  નિસાસા સાથે વિચારવલયનું વમળ વિસ્તરતું ગયું…

શી ખબર ? અને શું થતું હશે…. પણ ફરીથી કદીક જો એ મળશે તો જરૂર એને હું કહીશ…  અર્ચના… તારા વિચારો મને કેમ પરિતાપે છે… તારી યાદથી મને હૃદયમાં ધીમું ધીમું ભીનું ભીનું કશુંક થાય છે તે શું છે હેં? એનો શું જવાબ હશે?

એને પણ જો એવું ધીમું ધીમું ભીનું ભીનું કશુંક થતું હશે? થતું હોય તો શું એ એને કહેશે?  અંશ તને આ શું થયું છે? કેવા કેવા વિચારો કરે છે? ઓક્ટોપસના આઠ પગોમાં રહેલા દરેક શોષણ કેન્દ્રો જેમ ભક્ષ્યના શરીરનું હાડમાંસ શોષી લે તેને … તેમ અર્ચના તારા વિચારો મારા સમગ્ર મસ્તિષ્કને શોષે છે… અર્ચના … તને એની ખબર છે?

ફરીથી પ્રશ્ન ઊઠ્યો શી ખબર ?

બહુ હેરાન કરે છે તારા વિચારો… અર્ચના તને કેમ કરીને હું સમજાવું ?

અચાનક થયું કે હું ખૂબ દૂર નીકળી ગયો છું. દૂર મહાદેવના મંદિરમાં આવતા મધુર આરતીના શ્લોક અને ઘંટારવની સાંભળતા થયું કે… વળી મોડું પણ ખાસ્સુ  થયું છે…. ચાલ જીવ પાછો વળ…

ઘરે પહોંચ્યો ત્યાં મામાએ બોલાવ્યો …

‘અંશ ! ’

‘હા મામા !’

‘નરભેશંકરકાકા મળ્યા’તા ?’

‘હા , અને અત્યારે આવવાના છે.’

‘આવીને ગયા. ’

‘……………..’

‘તારા બાપાના ખાસ મિત્ર…’

‘હં ! ’

‘સ્વાતંત્ર્ય સેનાનીનો ખિતાબ મળવાનો છે.’

‘હં !’

‘તારા બાપાનો પણ એ ખિતાબ તારે લેવા જવાનું છે.’

‘મારે કેમ?’

‘કારણ કે તું સ્કાઉટ છે.’

‘પણ તેથી શું?’

‘દેશપ્રેમની ભાવનાવાળો તરવરીયો જુવાન એ લે તો કેટલું ઉચિત કહેવાય…?’

શું બોલવું એ ન સૂઝતા હું ચૂપ રહ્યો…

‘અને હા… થોડું સોનું કાઢીને સ્વર્ણબોન્ડ લેવાનું પણ તે સમજાવતા હતા… શું કરીશ… શેષના ખબર નથી અને હું ગુંચવાઉં છું.’

‘દેશની હાકલ પડે એટલે એ દિશામાં વિચારવાનું જ.’

‘ભલે , જોઇશું.’

‘અને હા, એમના બનેવી અમદાવાદમાં જજ છે. તે ચિઠ્ઠી પણ આપીને ગયા છે. શેષને માટે ગવર્ન્મેન્ટની નોકરીની સિફારસ કરી છે. અને તારે માટે પણ કહ્યું છે અમદાવાદમાં ક્યારેક જરૂર પડે… તેથી સરનામું અને ફોન નંબર લઈ રાખ્યો છે. નોંધી લે.

મારું હૃદય જોરથી ધડકી ગયું.

જગન્નાથ ભવાનીશંકર વ્યાસ, ૧૨, ભરત સોસાયટી, મીઠાખળી,નવરંગપુરા…

કેવો જોગાનુજોગ… જેને વિચારતો હતો… તેનું સરનામું ફોન બધું હાથમાં હતું… પણ ખરેખર શું એને બધું થતું હશે ખરું? જે મને થાય છે?

રાતની નિંદર વેરણ થઈ ગઈ… પ્રશ્નાર્થ અટકીને પૂર્ણવિરામ બને તે પહેલા પ્રભાતના પ્રહરીએ બાંગ પોકારી……

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (7)

15 09 2009

બે દિવસ રહીને અચાનક બિંદુ સિદ્ધપુર આવી. એકલી. હું તો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. દિવ્યા અને મામી ઘરે હતા.મામા બહાર ગયા હતા. અને મારા નામે શોધતી શોધતી ઘરે પહોંચી ગઈ. હું તો દંગ જ રહી ગયો એને જોઈને.

‘ઘરમાં આવવાનું તો કહો.’

‘અરે પણ તું? અચાનક?’

‘તમારે લીધે આવવું પડ્યું’

‘પણ.. પણ… ’ હું બાઘો બનીને ગેંગે ફેંફેં કરતો જોઈને દિવ્યા ખડખડાટ હસી પડી.

‘અંશભાઈ મહેમાનને આવવા તો દો.’

‘ભલે’

બિંદુ મામીને પગે લાગી… મામી નવાંગતુકના આ વિનયી વલણથી ખુશ જરૂર થયા… પરંતુ કોણ છે તે રહસ્ય હજી એમની આંખમાં તરવરતું હતું.

મેં ઓળખાણ શી રીતે કરાવવી તે દ્વિધામાં મગજને કસવા માંડ્યુ – ત્યાં બિંદુ બોલી ‘મામી – અંશભાઈની હું શિષ્યા છું. કૉલેજમાં સાથે ભણીએ છીએ અને ખાસ કામે એમને મળવા આવી છું.’

‘ખાસ કામ એટલે ?’ હવે બાઘા બનવાનો વારો મારો હતો…

‘ખાસ કામ એટલે આ ઘરે આવવાનું… મામી… ચાલો મામા આવે તે પહેલા રસોઈ કરી શરુ કરી દઈએ.’

મામી જરા અચકાતા હતા… મહેમાન અને રસોડામાં… એમની શંકા નિવારતા એ બોલી ‘મામી કહો તો સ્નાન કરીને આવું – રસોડું મારાથી નહીં અભડાય….’

‘ના બેન એવું તો નથી પણ તમે મહેમાન કહેવાઓ…’

‘આ દિવ્યા બહેન બહારથી આવે તો એ મહેમાન કહેવાય?’ મલકતા બિંદુએ કહ્યું.

‘દિવ્યા તો છોકરી છે… પણ… ’

‘તો હું પણ તમારી છોકરી જ છું ને… ચાલો મામી… બાલુમામાનું ભાવતું ખાવાનું રીંગણાંનું ભડથું બનાવીએ…’ હવે આશ્ચ્રર્યચકિત થવાનો વારો મારો હતો…. આટલી નાની છોકરીમાં બાલુમામાનો પણ ટેસ્ટ જાણી લેવાની ખૂબી છે. ખેર… મૌન રીતે હું એણે આદરેલ નાટકનો પ્રેક્ષક બની ગયો…

દોઢ કલાકના ગાળામાં તો સુંદર સ્વાદિષ્ટ ભોજન તૈયાર થઈ ગયું… મામી… મામા… કરતા બિંદુનું મોં સુકાતું નહોતું… અને પ્રેમાળ લહેકાથી દિવ્યાનું પણ મન એણે જીતી લીધું.

બાલુમામા આવ્યા ત્યારે ફરીથી તેમને પગે લાગી જમણવારમાં રસોઈના વખાણ સાંભળીને મામીને ઈર્ષ્યા આવી. અને મીઠી ચડભડ શરુ થઈ ગઈ.

‘આવી રસોઈ તું કદીક જ બનાવી શકે. આ છોકરી તો અન્નપૂર્ણા છે.’

‘બેસો હવે… આજકાલની છોકરીઓને બહુ ફટવી ન મારો.’

‘હશે ત્યારે… તને દુ:ખ થાય તો નહીં કહું. પણ હીરા આવું બનાવતી હતી અને કરુણાશંકર એ રસોઈના આંગળાં કરડી ખાતા… ’

અંશનો ચહેરો ગદ્ ગદ્ થઈ ગયો.

લાગણીનો સ્ત્રોત આંખમાંથી ઝરણું થઈને બહાર નીકળે તે પહેલા બિંદુએ ધડાકો કર્યો.

‘મામા, હીરા બા મારા સાસુ થાય.’

‘શું? ’ – મામા અને મામી સાથે ચમક્યા.

‘હા, મારું આ ઘર સાસરું છે.’

‘શું ફરીથી બોલ તો? ’ મામા મારી તરફ કતરાતા બોલ્યા…

‘અંશ… આ બધું શું સાંભળું છું? એક તો શેષનું હજી શમ્યું નથી ત્યાં તારા આ શું હોબાળા છે?’

‘મામા… મારું નામ બિંદુ… બિંદુ પટેલ…’

‘મામી એકદમ ચમક્યા… બિંદુ પટેલ… મારું પાણિયારું અભડાવ્યું? છોકરી તેં શું કર્યું?’

હું કંઈક બોલું તે પહેલા…

‘મામી અહીં જ તમારી ભૂલ થાય છે. પટેલ અમારી અટક, મારા દાદા ગામની પટલાઈ કરતા હતા તેથી પડી છે. બાકી અમે તો સજોદીયા બ્રાહ્મણ છીએ.’

‘શું ?’

‘હા. મારી મરતી મા ને એમણે વચન આપ્યું અને અમારા લગ્ન થયા.’

‘કોણ મરી ગયું? કોના લગ્ન થયા ? છોકરી તું આ શું ગાંડાની જેમ બકે છે?’ મામાને ગુસ્સે થવું હતું પણ થવાતું નહોતું…

દોઢ મહિના પહેલા બનેલ આખો પ્રસંગ તેણે રજેરજ કહ્યો અને સમાપન કરતા કહ્યું – ‘એમની રજા લીધા વિના હું અહીં આવી છું પરંતુ પરિણીત છોકરીને સાસરે આવવા કોઈની જરૂર પડે ખરી? અને ખરેખર તો મા બાપ જેવા આપ બંનેના આશીર્વાદથી હું વંચિત હતી તેથી હું આવી હતી.’

‘ભલે દીકરા કલ્યાણ થાઓ – શેષે જે કર્યું છે તે ભલે કર્યું – શેષને મારા આશિષ કહેજે.’

મામાના આશીર્વાદથી મામી પણ મૌન થઈ ગયા… અને દિવ્યા ભાભી ભાભી કરતી બિંદુને વહાલથી ભેટી પડી.

બિંદુના ગૃહઆગમનથી ઘર ઘર જેવું લાગતું હતું. મામીને તો મોટી રાહત થઈ ગઈ હતી. નવરાશના સમયે સિદ્ધપુર બતાવતો હતો. સગાવહાલાને ત્યાં જઈને રિવાજ પ્રમાણે દાપું મેળવતો હતો. મામા મામીએ હોંશથી પલ્લુ કર્યું… અને સૌ સારા વાના થયા… ત્યાં સુમીમાસીનો પત્ર આવ્યો. શેષભાઈને પ્રમોશન મળ્યું હતું અને મુંબઈ સ્થિર થવાનું નક્કી થયું.

બાલુમામાનો આગ્રહ ગવર્નમેન્ટ જોબનો હજી હતો. પરંતુ બિંદુની સમજાવટથી મામી દ્વારા મામાને શાંત કર્યા – નરભેશંકરકાકા ફરીથી આવીને એમના બનેવીને ત્યાં જઈ આવવા ભલામણ કરી ગયા. બિંદુને અને એની ગુણિયલ પ્રવૃત્તિને પણ બિરદાવી ગયા. શેષનો મુંબઈથી પત્ર આવ્યો હતો. બિંદુની સફળતા વિશે અભિનંદન પણ હતા – મુંબઈ જવાની તડામાર તૈયારી શરુ થઈ.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન(8)

15 09 2009

ટ્રેનો ઓછી અને મુંબઈ જવું એટલે જાણે પરદેશ જવું એ રીતે તૈયારી થતી હતી. જરૂરી ઘરવખરીથી વધુ કાંઈ પણ લેવાનું બિંદુ ના કહેતી હતી. પરંતુ દિવ્યા અને મામી કોઠારમાંથી કંઈક અને કંઈક આપતા જતા હતા. મોટી પતરાની ત્રણ બેગો, બિસ્તરો, બે ત્રણ બગલ થેલા, નાની બેગ વગેરે ઘણી બધી વસ્તુઓ ત્યારે બિંદુએ કહ્યું., ,,

‘અંશભાઈ, મુંબઈ મૂકવા તમે આવશો ને?’

‘કેમ કંઈ શંકા છે?’

‘શંકા તો નથી પરંતુ હવે બંધાતા જતા સામાનથી મનમાં દ્વિધા વધતી જાય છે.’

‘અરે આ તો કંઈ જ નથી – શેષભાઈ જોડે હોત ને તો હજી બે ચાર બેગ બંધાત… મામા ખબર છે ને… બે વાર મા… એટલે મા મા… અને શેષનું ઘર વસાવવાનું છે. એ કંઈ નાની વાત છે?  ’

‘ના એવું નથી. પરંતુ એમની કાગળમાં બહુ લાવવાની ના પાડી છે.’

‘કારણ ?’

‘સરળ છે. ત્યાં તેમને ફર્નીશ બંગલો મળ્યો છે.’

‘હેં !’

‘હા , અશોક કંસ્ટ્રક્શનના એંજિનિયર તરીકે નિમણુંક મળી છે.’

‘સરસ કહેવાય. પણ સુખે કે દુ:ખે આટલું લઈ તો જવું જ પડશે. નહીંતર એમને ખોટું લાગશે.’

‘ભલે પણ હવે ન વધે તે જો જો ’

‘હજી થોડુંક વધશે…’

‘શું?’

‘એમની શુભેચ્છાના પ્રતીક રૂપે મળનાર નળિયેર, સાકર અને ફૂલહાર…’

‘બાપ રે ! હું તો અમેરિકા કે આફ્રિકા જતી હોઉં  તેવું લાગે છે.’

‘ના એવું તો નથી. પરંતુ પહેલીવાર જવાના છો ને તેથી આવું બધું તો રહેવાનું જ …’

‘અને અમદાવાદથી સુમીમાસી વધારાની બે બેગ લાવશે એનું શું ?’

‘વાંધો નહીં … અંશ સિદ્ધપુરીયો… જોડે છે ને… ચિંતા કેમ કરો છો….?’

નક્કી થયેલ તારીખે અને મુહુર્તે જ્યારે નીકળ્યા ત્યારે અર્ધું જોષી ફળિયું ઘરે ભેગુ થયું હતું. અને દરેકને પગે લાગતા જ્યારે મામીને પગે લાગી ત્યારે બિંદુથી રડી પડાયું… આટલો બધો ઘરનો પ્રેમ જોઈને તેનું હૃદય દ્રવી ઉઠ્યું હતું. મામીને ભેટીને તે ધ્રુસ્કે ચડી ગઈ. કદાચ એને એની મૃત્યુ પામેલી માતા યાદ આવી ગઈ હતી. ફૂલહાર દિવ્યાએ કર્યા ત્યારે પણ ફરીથી એની આંખો ડબડબી ગઈ. આટલી નાની ઉંમરે બિંદુ આટલી સમજુ થઈ શકે ખરી?

અમદાવાદ સ્ટેશને ગાડી બદલવાની હતી. પોર્ટરોની દોડધામ અને ચિક્કાર ગિરદી વચ્ચે હું અને બિંદુ ઊભા હતા. અળવીતરું મન અર્ચનાને શોધતું હતું… તો કદીક બિંદુ બિંદુ જ રહેતી અને હું શેષભાઈ થઈ જતો… અને પછી શરમાઈને વાસ્તવિકતા સ્વીકારી લેતો… કે હજી એવી બધી વાતોને વિચારવા હું ઘણો નાનો છું. ડૉક્ટરી પુરી કરવાની છે… હજી તો એકડે એક શરુ કરું છું.

સુમીમાસી આવ્યા. સાથે નાસ્તો લાવ્યા હતા અને ગરમા ગરમ ચા પણ જોડે હતી. જે પતાવીને હું લટાર મારવા નીકળ્યો.

સુમીમાસીએ બિંદુને પૂછ્યું ‘શેષનો નાનો ભાઈ કેવો છે?’

‘એમને કારણે તો મારામાં આટલી હિંમત આવી.’

‘એટલે ?’

‘બીજા એ છે. બહુ મદદ કરી છે. ખડે પગે રહ્યા છે. મુંબઈ જઈને પણ અંશભાઈને ભૂલાય તેમ નથી.’

‘અચ્છા, મામા અને મામીનો પ્રતિભાવ કેવો રહ્યો હતો?’

‘બધું નાટકીય ઢબે થયું. પરંતુ આપણે ધારતા હતા એટલા જુનવાણી ન નીકળ્યા. બધું જ મનથી કર્યું છે. સોનું – ઘરવખરી – સાડીઓ – બધું જ કર્યું છે. હું એમના કાગળને આધારે ના ના કરતી હતી તો મામીનું મન પડી જતું હતું. અને પૂછતા કેમ અલી ના પાડે છે?  તારી સાસુ જેટલું નહીં કરી શકું એમ લાગે છે?’ મારે કહેવું પડતું કે ‘મામી તમે તો એનાથી પણ વધુ કર્યું છે.’

‘પછી ?’

‘પછી શું? અંશભાઈને વચ્ચે નાખ્યા. પણ એમનું મામા પાસે કંઈ ના ઉપજ્યું – અને આટલું બધું લઈને નીકળું છું.’

‘ભલે દીકરી સુખી થજે. અને મારી એક વાત સમજજે.’

‘શું માસી ?’

‘પારકા ગામમાં જાય છે. ત્યાં સદા મોં હસતું રાખજે કોઇનું કામ કરવાનું હોય તો કરી છૂટજે અને જબાન પર મધ રાખજે.’

‘માસી, મામા એક બે વાત કરતા હતા તે મને સમજાતી નહોતી.’

‘શું ?’

‘ભગવાને બે કાન આપ્યા છે. અને મોં એક આપ્યું છે. એટલે શું? અને ડોસી બત્રીસ હાડકાની વચ્ચે રાખવાની સલાહ આપતા હતા.’

‘બિંદુ, સમજવાની વાત કહી ગયા છે તારા મામા સસરા… ભગવાને બે કાન એટલા માટે આપ્યા છે કે તમે સાંભળો વધુ અને મોં એક આપ્યું છે એટલે બોલો ઓછું. અને બત્રીસ હાડકાની વચ્ચે ડોસી રાખવાની એટલે પતિ સામે મોં કાયમ બંધ. અને જીભને બત્રીસ દાંત વચ્ચે કચડી રાખવાની તો જ જીવનનૈયાનું ગાડું સંસારના કોઈ ખરાબે અથડાય નહીં. કારણ કે ખરાબા સામે ઢાલ બની રહે છે પતિ… પણ જો એને પણ તમે જીભથી વાકબાણો મારીને અધમૂઓ કરી નાખો તો જીવન ખરાબે ચડી જાય… ’

‘વાહ ! હું તો આ બધું સમજતી નહોતી. અંશભાઈ પણ ગૂઢાર્થ નહોતા સમજ્યા…’

‘અને હા ! આ અંશભાઈ… અંશભાઈ હવે ભૂલી જજે, ત્યાં વાતવાતમાં અંશભાઈનો બહુ ઉલ્લેખ ન કરતી. નહીંતર શેષને થશે કે આ બધું શું થયું છે હં કે ?’

‘કેમ માસી ?’

‘એ તું નહીં સમજે દીકરી. પણ માસીની વાત ફરીથી યાદ કરાવું. મોં સદા હસતું રાખવાનું. કોઇનું કામ કરી છૂટવાનું અને જીભ ઉપર મધ રાખવાનું યાદ રાખજે હં !’

‘ભલે માસી, તમારી તબિયત સાચવજો.’

‘તું પણ સાચવજે…આ તારા અંશભાઈ આવ્યા. ટ્રેનમાં બેસી જા સામાન તે ગોઠવી દેશે.’

બારી પર સામસામે જગ્યા મળી હતી. રાતની મુસાફરી હતી. ટ્રેન શરુ થઈ. સુમીમાસીને પગે લાગતી વખતે બિંદુ રડી પડી હતી. ધ્રુસ્કે ચડેલ બિંદુને આવજો કહેતા તેમની આંખ પણ રડતી હતી. કન્યાદાન કે કન્યા વળાવવાની વિધી થઈ નહોતી તે આ સમયે થઈ હોય તેવું લાગ્યું. મને પણ અચાનક ઝળઝળીયા આવી ગયા. ‘ ખેર ! આ આંસુઓને શું કહેવું? અણધાર્યા ગમે ત્યારે ટપકી પડે છે ?’

હીબકાં ભરતી બિંદુને શાંત પાડવા જતો હતો ત્યાં આંખમાંથી ડોકાઈ ગયેલ આંસુઓને લીધે હું બહુ વિચિત્ર પરિસ્થિતિમાં મુકાઈ ગયો. બિંદુને હું કહેવા જતો હતો કે બિંદુ હવે છાની રહે… પણ આંસુ તો મારી આંખમાંથી પણ ડોકાતા હતા… આંસુના પડદા પાછળ ઝળુંબતું સંવેદનશીલ હૃદય કહેતું હતું ‘અંશ ! ક્યારેક આંસુ પણ હૃદયના બોજને હળવો કરી દે છે… રડવા દે દોસ્ત… મારા અને બિંદુના દુખતા હૈયાને આંસુના રૂપે વહેવા દે… પણ આ પ્રસંગે હું રડું તે કેમ ચાલે? વહેવારુ મન રોકતું હતું માંડ માંડ મૂછનો દોર  ઉગેલ … પણ પોતાની જાતને પુરુષ માનતું મન પોચકા મૂકવા સામે બંડ પોકારતું હતું. તેથી ઊભા થઈને બાથરૂમમાં જતો રહ્યો… મોં સાફ કર્યું અને વોટરબેગમાંથી પાણી ભરી બે ઘૂંટડા પાણી પી લીધું. મનનો ડૂમો હળવો થઈ ગયો. હતો.

બિંદુને પણ પાણી આપ્યું એની રડતી આંખને કંઈક નવા સ્વપ્ન બતાવવા મેં વાત કરવાનું વિચાર્યું ત્યાં તે બોલી.

‘મારું લગ્ન આંસુઓમાં થયું. ન શરણાઈ વાગી ન અગ્નિની સાખે હું ફેરા ફરી… માની ચિતાનો અગ્નિ અમારા લગ્નનો સાક્ષી બન્યો… ન આણું કર્યું. ન દિયર મને તેડવા આવ્યો… સાસરે આવી ત્યારે સાસુ જેવી મામીને વહુને ઓવારવાનું જ્ઞાન નહોતું… કન્યાદાન પછીની વિદાય ઘરને આંગણે થવી જોઇએ તેને બદલે સ્ટેશનના પ્લૅટફૉર્મ પર થાય છે અંશભાઈ… મારી જિંદગીમાં આ બધું શું અજુગતું થાય છે. મને લાગે છે કે ડગલે ને પગલે મારા દોસ્ત – મારા મિત્ર – મારા સગા – મારા સ્વપ્નો – મારા અરમાનો – બધા જ આંસુની સાક્ષી લઈને આવે છે…’

‘…રે ગાંડી ભાભી …. આંસુ તો હાસ્યની બીજી બાજુ છે. હમણાં રડતી હતી ને કાલે શેષભાઈને જોઈને હસતી થઈ જઈશ. શેષને પ્રમોશન – સરસ તૈયાર ઘર … ઊંચો પગાર બધું તારે પગલે તો મળ્યું છે. ગાંડી…. ક્યાં યજમાનવૃત્તિ કરતો કોઈક ગામડાંનો ગોર જ મળવાનો હતો તેને બદલે લોખંડ, ઈંટ, સિમેન્ટ, ચૂનાની માટી ગૂંદી સુંદર મકાન બનાવતો સ્થપતિ મળ્યો. શું નસીબ નથી? ભગવાને મા છીનવી લીધી અને શેષભાઈ આપ્યા. ભગવાને દુ:ખ દઈને સુખને આવવાની રાહ ખોલી છે. રડ નહીં. કાલે સવારે શેષભાઈ મળશે… જિંદગીની વિસ્તરતી નવી ક્ષિતિજોમાં ગગન અને ધરાનું મિલન કેટલું જલદી થશે? કલાકોમાં ગણતરી કરીએ તો બાર કલાક, મિનિટોમાં ગણીએ તો ૭૨૦ મિનિટ અને ક્ષણોમાં ગણીએ તો ૪૩૨૦૦ સેકન્ડ… ’

થોડીક ક્ષણના મૌન પછી અચાનક મને એનું ગમતું ગીત યાદ આવી ગયું… જો મૈં હોતી રાજા બનકી કોયલિયા … ચહેક રહેતી રાજા તોરે બંગલે પે…નજર લાગી રાજા તોરે બંગલે પે… અને હું તે ગણગણવા માંડ્યો… એટલે એની આંખમાં શરારતનો ચમકારો થયો….

‘અંશભાઈ …’

‘હં…’

‘કેમ આ ગીત ગાવા માંડ્યા…?’

‘આવતીકાલની વાત યાદ કરો ભાભી સાહેબ… મહેકવા માંડશો… આવતીકાલે… તોરે બંગલે પે… નજર લાગી રાજા…. તોરે બંગલે પે…’ બિંદુ હસવા માંડી હતી…

ખરેખર રડતી બિંદુને હસતી જોવી એ લહાવો હતો. હોઠ હસતા હતા અને ગાલ ઉપર આંસુ સુકાતા હતા.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (9)

17 09 2009

શેષને મલાડ ખાતે અશોક કંસ્ટ્રક્શનના ઇન્ચાર્જ એન્જિનિયર તરીકે કામ મળ્યા પછી મુંબઈમાં પંદર દિવસમાં ઘણું જોઈ નાખ્યું. ઈંટો ને સિમેન્ટના ભાવોથી ચડતી પડતી દશા. કોંટ્રાક્ટરની આવક પર સરકારી તંત્રોનો પડતો આડકતરો ટૅક્સ, વેલ્યુઅરનાં ધાંધિયા, સર્ટિફિકેટ એન. ઓ. સી. માટે પટાવાળાથી મામલતદાર સુધાના હપ્તા તથા વેપારીને ઘરેથી કોંટ્રાક્ટરનાં ઘર સુધી રેતી કે ચુનો કે લાકડા કે લોખંડનાં બદલાતા વધતા ભાવો. ઘટતી ગુણો અને અધવચના સોદા… બધું સગી આંખે જોયા પછી શેષને થયું કે… દુનિયા ઝુકતી હૈ ઝુકાનેવાલા ચાહિયે…

લેબર કોંટ્રાક્ટરના બે ગોટાળા પકડીને જ દસ દિવસના ટૂંકા ગાળામાં પોતાનો પગાર અશોક કંસ્ટ્રક્શનને મફત કરાવી દીધો. લેબર કોંટ્રાક્ટર સિંહા ૨૭ માણસો મોકલતો અને બિલ બનાવતો ૪૦ માણસનું. જ્યારે પૂછવામાં આવતું કે હાજરી પૂરાતી ત્યારે એ ૧૩ માણસો ક્યાંથી આવી જતા તે શેષે સિફતથી પકડી પાડ્યું હતું. નવો એન્જિનિયર ખૂબ જ સ્ટ્રિક્ટ છેતેવી ફીલિંગ ઝડપે ફેલાઈ ગઈ…. તેથી ધીમે ધીમે ખર્ચમાં કાપ પડતો ગયો… કામ વધતું ગયું… ત્રણ ચાર ઠેકાણે ચાલતા  કંસ્ટ્રક્શન ને યોગ્ય પ્લાનીંગ વડે આઠ કલાકના સતત કાર્યથી બાંધકામની ગતિ વધી ગઈ.

નાની નાની બાબતોને ચીકાશ ધાર્યો રંગ લાવવા માંડી હતી. રોડ ઉપર વેરાતી કપચી કે રેતી તરફ કોઈ એન્જિનિયરે ધ્યાન નહોતું જે સાંજે ઢગલામાં ફરીથી ઉસેડી લેવડાવતા રો મટિરિઅલની કિંમતમાં તો મજૂરોનો રોજ નીકળી જતો હતો.

તે દિવસે ફોન ઉપર મુનીમનો સંદેશો અનસુયાબહેનને પઠવાતો સાંભળીને શેષ ધન્ય થઈ ગયો. મુનીમ લાભશંકર આમ તો અનસુયાબહેનનાં દૂરના ભાઈ થતા હતા. તેમને અમદાવાદ કોલ ઉપર કહ્યું હતું. –

‘બેન ! તમારી પસંદગી સો ટચના સોના જેવી છે. ત્રિવેદી સાહેબની નાની નાની ચીકાશ આપણને ખૂબ ફાયદો કરાવી જશે. જો કે આવો ચીકાશને કારણે હરામનું ખાતા બે ચાર માથાભારે તત્વો ત્રિવેદી સાહેબને વિતાડશે ખરા જ… પણ… હવે આપણે તે અંગે કંઈક કરીશું. આગલો પટેલ સિંહા જોડે બેસી ગયો. પણ અહીંયાં વાંધો નથી લાગતો. માણસ મહેનતુ છે. અને ચોખ્ખો પણ છે. આ લોકો કાદવ ખરડે તે પહેલા વાકેફ કરી દઈશું તો ઠીક થઈ જશે.’

‘………………………….’

‘ભલે, ભલે હું ત્રિવેદી સાહેબને કહી દઈશ.’

‘…………………………..’

‘અમદાવાદ તમને તે ફોન કરશે.’

‘……………………………’

‘ભલે આવજો અને ગુપ્તા એન્ટરપ્રાઈઝીસનો દોઢ લાખનો ડી/ડી આવી ગયો છે.’

‘………………………………………’

‘….ના….. હમણાં જરૂર નથી……’

‘………………………………..’

‘સારું . ’

‘……………………………..’

‘હં .’

પ્રાઇવેટ નોકરીમાં રજા વાજા ને વાંદરા જેવું હોય છે… રીઝે તો રાજ દે અને ખીજે તો તાજ લે… ખેર ! હમણાં બાજી રીઝમાં હતી તેથી ખાસ વાંધો નથી. અને આપણે તો શીખવું છે. કોઈપણ રીતે…

શેષ મુનીમ પાસેથી પસાર થયો ત્યારે લાભશંકર ભાઈએ બૂમ પાડી.

‘અરે ત્રિવેદી સાહેબ !’

‘અરે લાભશંકરકાકા… હું તે વળી કેવો સાહેબ… તમારા તો દીકરા કે ભત્રીજા બરાબર કહેવાઉં ભાઈ સાહેબ આ સાહેબ સાહેબ કાઢી નાંખો. ઠીક નથી લાગતું…’

‘ભલે ભલે ત્રિવેદીભાઈ પણ… ’

‘આ ત્રિવેદીભાઈ પણ  દૂરનું છે…. મને ખાલી શેષ કહેશો તો પણ ચાલશે… ’

‘જબરો ભાઈ તું તો…’

‘હં ! આ તુંકારામાં જે સ્વત્વ છે તે સાહેબ અને ભાઈમાં નથી કેમ કાકા બરાબર ને?’

‘પણ ભાઈ તું સાંભળ તો ખરો. ’

‘હં  કહો. ’

અમદાવાદથી અનસુયાબેનનો ફોન હતો પૂછતા હતા  તમારે કંઈ કામકાજ કે પૈસાની જરૂર હોય તો કહેજો અને રાત્રે ફોન કરવાનું પણ કહ્યું છે.

‘ના રે ના કાકા હમણાં તો ફક્કડ ગિરધારી છું. વળી સરસ મજાનું ફર્નીશ્ડ ઘર છે. કોઇ વાતની જરૂર નથી. હા , મારા મિસિસ ટૂંક સમયમાં આવવાના છે. ત્યાર પછી જરૂર પડશે ’

‘તમારા મિસિસ? તમે મેરીડ છો?’

‘હા… પણ … કેમ?’

‘કંઈ નહીં મને તમે  બેચલર લાગો છો.’

‘આ વાત મારા મિસિસ ને ન કહેશો … નહિતર ભડકશે… અને લોકો ધોળા વાળને કાળા કરવા કલપ લગાવે છે…. જ્યારે એ તો આવીને માથે ચૂનો લગાવશે…’

લાભશંકરકાકા હાથ માથા પર ફેરવતા હસી પડ્યા… ‘ખરી મઝાક તમે તો  કરો છો..!’

‘જુઓ કાકા. લોખંડ, લાકડા જોડે રહીને મશીન ન બનવું હોય તો હસવું જરૂરી છે. છે કે નહીં?’

‘હા ભાઈ હસવું તો જરૂરી છે…. પણ ’

‘પણ અને બણ કાંઈ નહીં. દુનિયા આખી રડતી હોય છે. અને રડતી દુનિયા જોડે તમે રડવા લાગો તો કોઈ તમારો ભાવ પણ ન પૂછે. પરંતુ જો તમે હસો તો તમારી સાથે હસવા માટે આખું જગત આવે… હવે તમે જ કહો લાભનો ધંધો કયો?  હસવાનો કે રડવાનો ?’

‘હસવાનો જ તો વળી.’

‘હસવાની કોઈ કિંમત લાગે છે?’

‘ના ભાઈ’

‘એક જોક કહું ?’

‘હા કહે… પણ ચા પીશે ને ?’

‘હા જરૂર પીશ. આપણા ડાયર સાહેબ છે ને ?’

‘હં ..’

‘તેમને મારા ભૂગોળના જ્ઞાન વિશે વાંધો હતો.’

‘કેમ ?’

‘ઇન્ટરવ્યુમાં પૂછ્યું You are citizen of India, you must know where Tamilnadu is.’

‘મેં કહ્યું સાહેબ agreed, I hope you are also citizen of India… may I know where Mohamayi is situated ?’

‘પછી….?’

‘પછી શું…? પછી એમની citizenship પણ ઊડી ગઈ. બિચારા મુંબઈગરા સાહેબને મોહમયીનો ભદ્રંભદ્રીય પ્રાસ ન સમજાયો….’

ફરીથી લાભશંકર હસવા માંડ્યા… ત્યાં ચા આવી….

ચા પીતા પીતા લાભશંકરભાઈએ પટેલ અને સિંહાએ કરેલ ગોટાળાની ચર્ચા કરી.

‘જુઓ શેષભાઈ તમે આવ્યા તે પહેલા અનસુયાબેન સાથે જ ફોન ઉપર વાત ચાલતી હતી. સિંહાનો જે કેસ તમે પકડ્યો તે વાત ઉપર બેનને ખૂબ આનંદ થયો. તમારી જગ્યાએ જે પટેલભાઈ હતા તેને સિંહાએ ભાગ કરીને ફોડ્યા હતા. કામની ગતિ ઘટી અને ઉપાડ વધ્યો એટલે બેનને ગંધ આવી અને પટેલને પ્રેશર કર્યું કે સિંહાને બદલે નવો માણસ રાખો. પટેલે તેમ ન કરતા – સિમેન્ટ… લોખંડ… નથી મળતું માટે કામ નથી થતું વગેરે વાત ઉડાડવાની કોશિશ કરી અને સાંતાક્રુઝ પાસે મોટી હોસ્પિટલનો કોંટ્રાક્ટ ખોવડાવ્યો.’

‘વધુ ડિટેઇલમાં તપાસ કરાવાઈ તો ખબર પડી કે સિંહાએ કટકી બાંધેલી હતી. અને વધુ વિશ્વાસમાં આવી જઈને પટેલે સિમેન્ટ સપ્લાયરો પાસેથી પણ કટકી મેળવવા ખટપટ શરૂ કરેલ – મોડા પેમેન્ટની જાણ બેનને થઈ ગઈ અને પાણીચું પકડાવતા વાર ન લાગી.’

‘હં,  પણ આ વાતથી તો હું વાકેફ છું.’

‘કેવી રીતે ?’

‘સિંહાએ જાતે જ મને કહેલ ’

‘એણે વધુ શું કહ્યું ?’

‘શેઠિયાઓ આપણી મહેનત ઉપર તાગડધિન્ના કરે છે… બે લાખનું બંધાયેલ મકાન ત્રણ લાખે વેચશે, અને જે હક્કનું છે તે હક્કનું છે. મેં પૂછ્યું – શેનો હક્ક – તો કહે તમે પણ મહેનત કરો છો તેનો હક્ક. મેં કહ્યું – મારા હક્કનો તો મને પગાર મળે છે.  અને અણહક્કનું મને કશું ખપે નહીં. સમજ્યા…?’

‘પછી…?’

‘પછી શું…? બેનને તમારા થ્રુ કહેવડાવ્યું. અને જે થવાનું હતું તે થયું.’

‘હવે પણ આ લોકોથી સંભાળજો.’

‘કેમ ? ’   ‘તેમનું ધાર્યું તમે થવા નથી દીધું. એ લોકો તમને તમારું ધાર્યું નહીં કરવા દે.’

‘બેન જે રીતે માર્ગદર્શન આપશે તે રીતે કરીશ….’

‘બેને મને તને ચેતવવા કહેલ તેથી તને કહ્યું. પણ હું મોડો પડ્યો. એ લોકો વહેલા હતા. પરંતુ તેં ટેકલ કરી લીધું છે એટલે વાંધો નહીં.’

‘કાકા મેં ખોટું તો નથી કર્યું ને? ’

‘ના બેટા ના… તારા જેવા બે વધુ ઈમાનદાર માણસો અશોક કંસ્ટ્રક્શનને મળી જાય ને તો કંપની એક નંબર ઉપર આવી રહે.’

એમની અશોક કંસ્ટ્રક્શન ઉપરની વફાદારી બે મત હતી.

શાંત ચિત્તે કૉટેજ તરફ જતા શેષને વિચાર આવ્યો કે બેનને સિંહા વિષે ખબર છે તો તેનો લેબર કોંટ્રાક્ટ રદ કેમ કરતા નથી? સિંહાને છંછેડવામાં અશોક કંસ્ટ્રક્શનનું હિત જોખમાતું હશે ? બેનને ફોન કરતી વખતે પૂછી જોઇશ.

કૉટેજ ઉપર પહોંચી અને અમદાવાદનો ટ્રન્કકૉલ બુક કરાવી દીધો. બિંદુનો પત્ર હતો. તે ફોડી વાંચવા લીધો.

‘પ્રિય શેષ,

તમારો પત્ર મળ્યો. અહીં મામા અને મામીનો પ્રેમ અનહદ છે. રીત રિવાજ – વહેવાર – અને કોઈપણ વસ્તુની કોઈપણ રીતે મને ખોટ વર્તાવા દેતા નથી. મામાએ મુહૂર્ત કઢાવી લીધું છે. તે પ્રમાણે પૂનમે હું મુંબઈ આવવા નીકળીશ. તે જ રીતે સુમીમાસીને પણ લખી દીધું છે. અંશભાઈ સાથે મૂકવા આવશે જ… પણ એમનાથી વધુ રહેવાશે નહીં કારણ કે તેમનું પણ પરિણામ આવવાની તૈયારી છે.

મામા હજી પણ ગવર્નમેન્ટ જૉબની ફેવર કરે છે. મને પણ કહ્યું છે કે તમને હું સમજાવું. તમે મારાથી સમજો એવા છો ખરા? ખેર… મુંબઈની હવામાં કેવું લાગે છે? એકલું એકલું સદે છે? ખાવાપીવાની બાબતમાં ક્યારેક ઈદ તો ક્યારેક રોજા… નથી કરતા ને? તબિયતની કાળજી નથી રાખી ને તો તમારી વાત તમે  જાણો હં કે !’

મને ધમકાવે છે બિંદુડી ! તું અહીં આવ તો ખરી, ખબર લઈ નાખીશ… મૂછમાં મલક્તા શેષે વિચાર્યું.

‘અંશભાઈની મદદને કારણે અહીં સ્થિરતાથી ટકી ગઈ છું. મારે તેમને માટે કોઈક ડૉક્ટરરાણી અત્યારથી શોધી રાખવી પડશે. પણ દાળમાં કંઈક કાળું લાગે છે ખરું…! ભાઈ સાહેબ… ક્યાં તો ગબડ્યા છે… કે ગબડવાની પેરવીમાં છે અંશ… ક્યારેક ગુમસૂમ બેસી રહે છે… ક્યારેક એકલા એકલા કશુંક બબડે છે….’

‘વાહ ગુરુ ! માન ગયે… તને ખબર પડી ગઈ… અંશ ક્યાંક ગબડ્યો છે… આવીશ ત્યારે તેને પૂછવું પડશે… શેષ પત્ર વાંચતા વાંચતા ગણગણ્યો…’

‘તમારી વાત તો ઘણી ઓછી લખો છો. તેથી મારી વાતને પણ અહીં ટૂંકાવું છું હવે તો ફક્ત અઠવાડિયું વચ્ચે છે હું અને તમે … બસ તમે અને હું… વચ્ચે કોઈજ નહીં… હવા પણ નહીં… ખરું ને ! હા હવા પણ નહીં…’ પત્રને ગડીવાળીને મૂકતા શેષ વિચારોમાં ગુંથાયો…

નાથુ ચા મૂકી ગયો હતો… તે પીતા પીતા બિંદુ વિશે વિચારવા માંડ્યો… ખરી અચાનક જિંદગી શરૂ થઈ ગઈ છે. બધું જ અચાનક… અચાનક… છોકરી મળી અચાનક… નોકરી મળી અચાનક… સિદ્ધપુર જવા નીકળ્યો હતો ને નોકરીનો અપોઈન્ટમેન્ટ લેટર મળ્યો અચાનક… અને તે પણ દસ દિવસમાં ઉંચકીને મુંબઈ મૂકી દીધો… હોસ્ટેલમાં મિત્રો વિચારતા હશે… શેષ સિદ્ધપુરીયો બોમ્બૈયો થઈ ગયો… મળતો નથી …. પત્ર પણ લખતો નથી… પણ… આ બ્ધું જેટલું જલદી અને અણધાર્યું થાય છે તેટલું જલદી જિંદગીનું ગાડું સ્થિર થશે ખરું?

બિંદુ પ્રેમાળ છે… સાસરિયું જીતીને તો આવી છે પણ આ કદાચ શરૂઆત છે… મુંબઈમાં એ કેવી રીતે સ્થિર થશે ?

ફોનની ઘંટડી વાગી… અમદાવાદ કૉલ બૂક કરાવ્યો હતો… ‘હેલો…!’

‘કોણ ?’ સામે છેડેથી ટહુકો થયો.

‘હું મુંબઈથી એસ.કે.ત્રિવેદી બોલું છું -’

‘હું આભા બોલું છું. આપને મમ્મીનું કામ છે ને ?’

‘હા , આપો ને’

‘મમ્મી તો ક્લબમાં ગયા છે. કંઈ સંદેશો હોય તો કહો.’

‘એમણે મને ફોન કરવા કહ્યું હતું.’

‘ભલે… બીજું કંઈ ?’

‘લાભશંકરકાકા સાથે વાત થઈ ગઈ છે. સિંહા એ પહેલા મળી ચૂક્યા હતા… હું મારી રીતે કાર્યરત છું. બેનને થેંક્સ કહેજો.’

‘શાના?’

‘મને ચેતવવા બદલ – અને હા આભાબેન તમે કેમ છો ?’

‘સરસ – થેંક્સ’

ફોન કપાઈ ચુક્યો.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (10)

18 09 2009

ટ્રેન બોરીવલી સવારે ૮ -૦૦ વાગતામાં  પહોંચી. સામાન ફટાફટ ઉતાર્યો – સામાનનો ખડકલો જોતા શેષથી હસી પડાયું… બાપ રે… આખું ઘર તું તો ઉપાડી લાવી. બિંદુ ખીજવાઈને બોલી. આવ્યા તેનો આનંદ નહીં અને ઉપરથી આખુ ગામ ઉપાડી લાવી એમ કહો છો. અંશભાઈ તમારા ભાઈને કહો કે આ બધું કોણે આપ્યું ?

શેષ ઝંખવાઈ ગયો… ભૂલ થઈ ગઈ… પણ આ બધું લાવવાની તને ના નહોતી લખી ?

‘પણ મારું સાંભળે તો ને ? ’

‘ખેર ! ચાલો બહાર ગાડી રાહ જુએ છે ! ’  અશોક કંસ્ટ્રક્શનની જીપ ખીચોખીચ ભરાઈ ગઈ તો પણ સામાન વધ્યો… તેથી બીજી ટૅક્સીમાં બાકીનો સામાન લઈને અંશ આવ્યો.

ઘરે પહોંચીને બિંદુએ પાડોશીની નાની છોકરીને બોલાવી. કુંભ ઘડા ઉપર મીઠું, અગરબત્તી…. ભગવાનનો ફોટો, દીવો વગેરે મૂકાવ્યું. સવા રૂપિયો કુંવારકાને કુંભ પૂજનના આપ્યા અને પછી ઘરમાં માથે ઓઢીને પગ મૂક્યો …

શેષને બહુ રમૂજ થતી હતી… એ કહે… અરે ગાંડી આ તો તારું ઘર છે. આ બધી વિધી કરવાની કંઈ જરૂર ખરી ?

પણ બિંદુ ન માની… મામીએ કહેલ દરેક વાતને વિશ્વાસથી કરતી રહી. ઘરમાં નાથુ હતો બીજા બે માણસોને બોલાવીને બધું સુવ્યવસ્થિત ગોઠવી દઈને સાંજે પાંચ વાગે પરવાર્યા અને શેષભાઈ પાછા ફર્યા ત્યારે કૉટેજ ઘર બની ગયું હતું.

તેમના મોં પર સંતોષની આભા જોઈને બિંદુ પ્રસન્ન થઈ ગઈ… હું નાથુ જોડે શહેરમાંથી માર્કેટીંગ કરવા નીકળી ગયો… સાચું કહું તો પહેલા મિલનની ક્ષણોને વધારે એકાંત આપવા જ નીકળ્યો.

મુંબઈ નગરી આમ તો અલબેલી ગણાય છે. રોડ ઉપર સરકતી ગાડીઓની વણઝાર અને ઈલેક્ટ્રીક ટ્રેનની ગીર્દી અને માણસોની ભીડ એટલે ખલાસ… પણ મને એવું  ક્યાંય ન દેખાયું… કારણ કે મલાડથી મુંબઈ નગરી પુરા પંદર માઈલ દૂર હતી. શાકમાર્કેટમાં જઈને નાથુ ખરીદી કરવા માંડ્યો… મને નવાઈ લાગી… નહીં ભાવતાલ … નહીં રકઝક કશું જ નહીં – મહારાજને જો મંગાયા હૈ લીખા હૈ વહી દે દો…

અને કાછિયો પણ ફટાફટ જોખવા માંડ્યો.

અંશ જતાની સાથે જ બિંદુએ રૂમનું બારણું બંધ કર્યું અને શેષની સામે મલકાઈ… આપણા બે ની વચ્ચે આટલી બધી હવા કેમ છે?

O O O O O O O O

ડાઈનીંગ ટેબલ ઉપર બેઠા બેઠા મહારાજના હાથની બનેલ વાનગી આરોગતા આરોગતા ત્રણેય જણા ગપ્પા મારતા હતા. અચાનક શેષ બોલ્યો – ‘અરે અંશ ! તારું પરિણામ ક્યારે છે?’

‘પંદરમીએ…’

‘કેવું લાગે છે. ડૉક્ટર થવાનો કે ઇજનેર ?’

‘ડૉક્ટર જ થવાનું ને વળી.’

‘પણ માનો કે ઍડમિશન ન મળે તો ?’

‘ઍડમિશન તો મળશે જ , કેમ ન મળે ?’

‘એક કામ કર અહીંની કૉલેજમાં પ્રયત્ન કર.’

એટલે બિંદુને પણ કંપની રહે અને મને પણ શાંતિ…

‘કબાબમાં હડ્ડી બનું કેમ?’  આ બિંદુ જુઓ અત્યારથી દાંત કચકચાવે છે.

‘ના રે ના મારે શું કામ દાંત કચકચાવવા પડે.પણ મૂળ ભાઈ સાહેબે કોઈ દાક્તરાણી નક્કી કરેલી છે. ક્યાંની છે સિદ્ધપુરની કે અમદાવાદની?’

‘જો બિંદુ ખોટી ચીડવ નહીં હોં’

‘પણ છે ક્યાંની એ તો કહે ?’

‘શેષભાઈ એને દેરાણી લાવવી છે એટલે ઉતાવળ કરે છે. પણ લે ડિંગો… એટલી જલદી હું બધું કહી દઉં એટલો ભોળો નથી હં કે… ’

શેષ બિંદુ સામે જોઈ મલક્યો. ….

‘હં એટલે કહેવા જેવું કંઈક છે ખરું ! ભાઈ સાહેબ ગબડ્યા તો છે જ …’

‘અંશભાઈ કહો ને કોણ છે હેં?’

‘બિંદુડી…’ અંશને ચીડાયેલો જોઈને બંને જણ હસી પડ્યા…

અંશને પણ લાગ્યું… કંઈક કાચું કપાયું છે ! પણ પછી એ પણ હસી પડ્યો…

‘બિંદુ ! હજી તો ભેંસ ભાગોળે છે છાસ છાગોળે છે અને ઘરમાં ધમાધમ જેવો ઘાટ છે. .. ’

‘છતાં પણ કહોને એ ભાગોળની ભેંસ કેવી છે? ’

‘કાળી? મારકણી?  શિંગડાવાળી કે પછી રૂપાળી? હેં દિયરજી કહો ને?’

શું જવાબ આપવો તે ન સમજાતા અંશ ચુપ રહ્યો…

‘કહો ને દિયરજી… મારી દેરાણી કેવી છે… હું કંઈ મદદ કરું?’

‘બિંદુ ! શેષભાઈની સામે તો જો… મારી સામે ડોળા કાઢે છે… આ તો ખરી છે મારો ભાવ નથી પૂછતી અને  દિયરજી દિયરજી કરે છે…’

‘અંશ શું છે, કહે તો ખરો ?’ શેષભાઈના પ્રશ્નાર્થથી હું ગુંચવાયો…

‘હજી તો કાચું છે… પાકું થશે એટલે કહીશ….’

‘ચોક્કસ ને?’ બિંદુ ટહુકી…

બીજે દિવસે વળતી ટ્રેનમાં અંશ પરત થઈ ગયો.

O O O O O O O O

પંદરમીની સવારે છાપું આવતાની સાથે રિઝલ્ટ જોવા માંડ્યો… ફર્સ્ટક્લાસનું કૉલમ… હૃદય ધબકતું હતું… ચારસોની સિરીઝમાં બાવીસ નંબર હતો જ… એટલે અર્ચના પાસ થઈ ગઈ છે… વાહ ! અર્ચના ફર્સ્ટક્લાસ પાસ થઈ છે… એટલે મેડીકલમાં ઍડમિશન લેશે જ… હૃદય જોરથી ધડકવા માંડ્યું… પણ થોભ મનવા… તારું તો રીઝલ્ટ જો… ચાર હજારની સિરીઝમાં બાવીસ નંબર ગાયબ હતો, આમ હોય ખરું?

કદાચ ! કોઈક પેપર કાચું ગયું હોય તો… સેકંડક્લાસમાં હૃદય ધબકારો ચૂકી ગયું… સેકંડક્લાસમાં પણ ચાર હજાર બાવીસ નથી… થર્ડક્લાસ… ત્યાં પણ નંબર નથી… ખલાસ… શું ફેલ થયો? કંઈક વાંચવામાં ફેર થતો હશે…. એકીટશે જોઈ રહેલી દિવ્યા પણ સમજી કંઈ ગોટાળો થયો છે…. મામાએ પૂછ્યું – ‘અંશ શું થયું?’

આંખમાં આંસુ ઉભરાઈ આવ્યા… આવું બને તો નહીં… કંઈક પ્રિન્ટ મિસ્ટેક થઈ હશે… શું બોલવું તેની ગૂંગળામણ થઈ ગઈ… ત્યાં બાલુ સુરતી દોડતો આવ્યો…

‘અંશભાઈ પેંડા લાવો….-’

‘કેવી મશ્કરી કરે છે ભાઈ !’

‘કેમ ?’

‘પરિણામમાં તો મારો નંબર જ નથી…’

‘તો શું થઈ ગયું… કૉલેજના બૉર્ડ ઉપર તો તમારું નામ લાગ્યું છે. યુનિવર્સિટીમાં આઠમો અને અને મહેસાણામાં પહેલો નંબર અંશ કે. ત્રિવેદી… તમારો નંબર ૪૦૨૨ ને ?’

‘હા, પણ છાપામાં તો નંબર હોવો જોઇએ ને ?’

‘પણ યુનિવર્સિટીના પહેલા દસનું લિસ્ટ જોયું ?’

‘ના..’

દિવ્યાએ તરત છાપું બતાવ્યું… અને નામ હતું જ… ક્ષણ પહેલા  ધડકતું હૈયું આનંદવિભોર થઈને ઝૂમી ઊઠ્યું…

મામા અને મામીને પગે લાગ્યો… આખું ફળિયું અભિનંદન આપવા ઉમટ્યું… પેંડા વહેંચાયા… મન ઝૂમી ઊઠ્યું… કરુણાશંકરનો છોકરો… તેજસ્વી જ હોય… મામા… કાયમ કહેતા… પણ ઉછેર તો મામાનો હતો… એ કેમ એવું કહેતા તે મને ક્યારેય સમજાયું નહોતું…

હવે તો હું પણ ડૉક્ટર બનવાનો જ… ડૉક્ટર બનીને દેશના ગરીબ ગુરબાની સેવા કરવાનો… અને દેશ માટે કંઈક કરી છૂટવાનો… વાળા સ્વપ્નો જે સ્કાઉટિંગ… એન.સી.સી તથા એ.સી.સી.ની પ્રવૃત્તિ દરમ્યાન મનમાં પડેલા તે સળવળવા માંડ્યા…

મિત્રોના વૃંદોમાં, ફૂલો, શુભેચ્છાઓ અને આશિષમાંથી છટકીને મન ક્ષણાર્ધમાં અર્ચનામાં દોડી જતું હતું. પછી મન પાછું વળી જતું આશાઓ લઈને… ભીનું ભીનું શમણું બનીને હૃદય ખીલી જતું હતું.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (11)

સાંજે કૉલેજમાં બહુમાન થવાનું હતું. વિદ્યાર્થી મિત્રો અને સહાધ્યાયીઓની વચમાં પ્રિન્સિપાલ સાહેબે શુભેચ્છા પાઠવી અને ભવિષ્યમાં આગળ કેવી રીતે વધશો તેના ઉદ્દેશ્ય રૂપે બે શબ્દો ઉપર જ ભાર મુક્યો અને તે – be sincere…

જો કોઈ કામ તમે હાથમાં લીધું તે કામ પૂરા ખંતથી પાર પાડો, ખંતનો જેમ જેમ અભાવ દેખાશે તેમ તેમ તે કામમાં બગાડ દેખાશે. અને આવા જ કારણે અંશ ત્રિવેદી ડૉક્ટરીમાં પ્રવેશ પામશે. આ ખંત, આ મહેનત અને આ તપશ્ચ્રર્યાનું પરિણામ હંમેશા શુભ જ આવતું હોય છે. શ્રી અંશ ત્રિવેદી હજી પણ આગળ વધે. ડૉક્ટરીમાં પ્રવેશ તો નિશ્ચિત છે પરંતુ હજી તેઓ તે ક્ષેત્રમાં વિશેષ આગળ વધે અને અત્રે દાખવેલ ખંત અને મહેનત દરેક ક્ષેત્રે દાખવીને આગળ વધતા રહે તેવી શુભેચ્છાઓ… સાથે સાથે તેમનો કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ જોગ સંદેશો… અને અમદાવાનાં અગ્રણી દૈનિકનાં રીપોર્ટર તેમનો ઇન્ટરવ્યુ લેવા આવ્યા છે તે આપની હાજરીમાં થાય તેવી વિનંતી સાથે અત્રે વિરમું છું. અને અંશભાઈને વિનંતી કરીશ કે કૉલેજના વિદ્યાર્થી જોગ સંદેશ અત્રે રજૂ કરે.

તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે અંશ ઊભો થયો… મામાની આંખમાં આવેલ આંસુ જોઈને અંશ પણ ક્ષણ માટે ઢીલો પડ્યો… પરંતુ એ હર્ષના આંસુ છે તેમ માનીને મન કઠણ કરી માઇક ઉપર બોલવાનું શરુ કર્યું…

શ્રદ્ધેય પ્રિન્સિપાલ સાહેબ, માનવંતા મહેમાનો… મિત્રો…

આપ સૌની શુભેચ્છાઓ… અને શુભાશિષો મારે માટે જિંદગીની અમૂલ્ય મૂડી છે. અને એ મૂડી કે મુગુટનાં શિર ઉપર એક મોરપીંછ છે. એ મોરપીંછનો મોરલો અહીં હાજર છે… જેમની આંખમાં ખુશીનું અશ્રુબિંદુ જોયા પછી મને લાગે છે કે મારા ઉપર આપ સૌનો અતૂટ વિશ્વાસને સત્ય કરી બતાવું તેવી શક્તિ  પ્રભુ મને બક્ષે.

મા અને બાપ વિનાનાં નોધારા બે ભાઈઓને સંસ્કાર, ગુણ અને કેળવણીના દોહ્યલાં વાઘા પહેરાવનાર અને કદી મા અને બાપની ખોટ ન સાલવા દેનાર એ મામા અને મામીનું ઋણ અત્યારે ન સ્મરું તો જરૂર નગુણો ઠરું જ… એમનું સ્વપ્ન હતું… કે મારો એક ભાણો ઇજનેર છે અને બીજો ડૉક્ટર થશે… એ સ્વપ્ન હું સિદ્ધ કરી શક્યો છું.

નાનપણથી જ એમની પ્રેરણાને અંતે જે સ્વપ્નો જાગતા ગયા તે સ્વપ્નો હવે હકીકત બની ઊભા છે. સ્વપ્નશીલ યુવા ડોક્ટર તરીકે અત્યારે તો મારા આદર્શો દુ:ખી, ગરીબ અને દલિત વર્ગના દરેક માણસોની સેવા કરવી એ જ માત્ર એક ધ્યેય છે.તદુપરાંત ડૉક્ટર બનીને ગામને જ્યારે પણ મારી જરૂર હશે… ત્યારે શક્ય તેટલી રીતે મદદરૂપ થવાનો જ છું….

મારી સિદ્ધિમાં પ્રેરણામૂર્તિ મારા મોટાભાઈ પણ છે. પ્રિ ન્સીપાલ સાહેબના Be Sincere… ના સિદ્ધાંત સાથે મળતો સિદ્ધાંત એક બીજો પણ છે અને તે છે Be Perfect…. ખંતથી પૂર્ણતાને આરે પહોંચવા જેટલું ઝઝૂમવું પડે તેટલું ઝઝૂમવા હું તૈયાર છું. અને હજી મંઝીલ મારી સામે છે… અને તે ડૉક્ટરીમાં ખંત અને મહેનતથી શ્રેષ્ઠ ડૉક્ટર બનીને જ રહીશ.

મારા મિત્રોને એક જ સંદેશો આપવાનો છે અને તે ખંતથી સતત પ્રયત્નશીલ રહીએ તો ધારીએ તે સિદ્ધિ આપણને ઉપલબ્ધ થાય જ છે. મધમાખીનું કામ ફૂલો ઉપર ફરીને રજ લાવવાનું છે. કદીક તેને થાક ખાતા જોઇ છે? કદી ઉંઘતી કે આરામ કરતી જોઇ છે? તે સતત રીતે પોતાના કાર્યમાં મશગૂલ રહે છે તેમ મિત્રો ભણતરમાં તમારું ચિત્ત જોડી મથતા રહો. સિદ્ધિ તમારો રસ્તો શોધતી આવશે જ.

અંતે આપ સૌનો પ્રેમ અને દુલાર પામી ખરેખર ધન્ય બન્યો છું. આપ સૌની આશિષથી આ જ રીતે આગળ વધતો રહીશ. અને જરૂરત હશે ત્યારે સાથે પણ ચાલતો રહીશ.

જય હિંદ

પ્રેસ રિપૉર્ટર શ્રી ભટ્ટ સાહેબે ઊભા થઈને અંશને પૂછ્યું ‘અંશભાઈ આપને કયો વિષય વધુ ગમે? ’

‘કેમિસ્ટ્રી કે જેમાં મારા હાઈએસ્ટ માર્ક આવ્યા છે.’

‘તો તમારે કેમિસ્ટ બનવું જોઇએ ડૉક્ટર નહીં.’

‘એ જ રીતે બાયોલોજી પણ મારો પ્રિય સબજેક્ટ છે જ. પરંતુ કોઈ કારણોસર હાઈએસ્ટ માર્ક હું મેળવી શક્યો નથી. ’

‘તમારી સિદ્ધિમાં પ્રેરણાસ્ત્રોત કોણ ? – ’

‘હું આગળ કહી ગયો તેમ… મારા મામા અને મામીનું સંસ્કાર સિંચન અને મારા મોટાભાઈનો Be Perfect…. નો સિદ્ધાંત .’

‘તમારી મહત્વાકાંક્ષા ?’

‘ભારતનો ઉત્તમ નાગરિક બનવાની’

‘ફોટો પ્લીઝ …’

બીજે દિવસે ગુજરાતના અગ્રણી દૈનિકમાં મહેસાણાનો તેજસ્વી તારલો… અંશ ત્રિવેદી ઝળકતો હતો. બે ગોલ્ડ મેડલ… નૅશનલ સ્કૉલરશિપ… ત્રિવેદી મેવાડા જ્ઞાતિમંડળ સ્કૉલરશિપ… મુંબઈના ત્રણ ટ્રસ્ટોની  સ્કૉલરશિપ… વગેરે વગેરે…  ઘણી બધી સિદ્ધિઓથી અંશનું બહુમાન થયું…. મધમાખીના દ્રષ્ટાંતને બિરદાવાયું. અને વિદ્યાર્થી આલમને તેની શીખ લેવાનું કહેવાયું…

બાલુમામા આ વાંચતા હતા અને સ્વગત બબડતા હતા… કરુણાશંકર તમારો અંશ પણ શેષ જેટલો જ હોનહાર છે… તમે હોત તો કેવું રૂડું ભાગ્ય તમને સાંપડત…

નરભેશંકરકાકાને બાલુમામા છાપું બતાવતા હતા… કેવો હોનહાર છે. છોકરો… સીધો.. સરળ… ગુણિયલ… અને હોશિયાર… પુત્રની સફળતાનો જશ બાપને મળે – એમણે સિંચેલ સંસ્કારને મળે, જેને પાકતા અઢાર વર્ષની રાહ જોવી પડે… કરુણાશંકર ખરેખર આજે હોત તો એમના આનંદની સીમા ન રહેત…. કેમ ખરું ને નરભેશંકર…

‘હા… હા… હીરા પણ કેટલી ખુશ હોત… ખેર… છોકરાને મેડીકલમાં ઍડમિશન હવે તો નક્કી જ છે.’

‘શેષ મુંબઈ રાખવા માગે છે પણ મારો જીવ નથી ચાલતો… અંશ અમદાવાદ જ રહેવા માગે છે. વળી નૅશનલ સ્કૉલરશિપ પણ અમદાવાદમાં રહે તો મળે. તેથી ગુંચવાઉં છું.’

‘અમદાવાદ જ રાખોને ભાઈ ! બેઉ ભાણીયાને ક્યાં મુંબઈ મૂકવા? અમદાવાદ તો આમેય નજીક છે. સાજે માંદે પહોંચી જવાય.’

‘હું પણ અમદાવાદ રાખવાના જ મતનો છું.

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (12)

20 09 2009

ઍડમિશન લિસ્ટમાં પહેલા જ લિસ્ટમાં અંશનું નામ હતું અને તરત જ પાછળ અર્ચના વ્યાસનું પણ નામ હતું. મેડિકલ હોસ્ટેલમાં પણ કુદરતી રીતે જ ઍડમિશન મળે જ. શેષભાઈએ ટેલિગ્રાફિકલી અભિનંદન પાઠવ્યા

કૉલેજના પહેલે દિવસે ક્લાસમાં પ્રવેશતો હતો ત્યાં જ અર્ચના ગુલાબી સલવાર કુર્તામાં દેખાઈ ક્યારનો એને જોવા હું તરસતો હતો… પણ એની નજર નહોતી પડી. પ્રોફેસર આવીને અંગ્રેજીમાં લેક્ચર શરૂ કર્યું. શરુ શરૂમાં અડધું હવામાં જતું હતું…. લેડીઝ બેચ તરફ મન દોડી જતું હતું.

સિદ્ધપુરમાં નંબર વન હતા. પરંતુ અહીં તો નંબર આઠ હતા. તેથી પ્રમાણમાં ઓછો ભાવ પૂછાતો હતો. નંબર વન તો કોઈ છોકરી હતી. હજી ઓળખાણ થઈ નહોતી. કરવાની કોઈ ઉતાવળ પણ નહોતી કારણ કે આખા વર્ષ દરમ્યાન તેની સાથે સ્પર્ધામાં રહેવાનું જ હતું. અચાનક પ્રોફેસરસાહેબે પૂછ્યું

‘Yes Mr. ! May I know your name?…’

હું બઘવાઈ ગયો

‘I am Ansh Trivedi’

‘fine Mr. Ansh . it seems that you were not in the classroom’

‘is it sir ?’

‘yes.. ! because you were looking in the sky. ’

‘but there is terrace in between sir.  I am sorry for that… but.. feeling homesick !’

‘Is it ? coming from ?’

‘Siddhdpur’

‘Oh yaa  તમારો તો ઇન્ટરવ્યુ પણ આવ્યો હતો કેમ? ’

‘હા સાહેબ ઉજ્જડ ગામમાં એરંડો પ્રધાન જેવું હતું.’

બધા મારા જવાબથી હસતા હતા…

‘So Mr. એરંડા ઑફ ઉજ્જડ સિદ્ધપુર… be attentive… O.K….’

‘O.K. sir and sorry for the disturbance’

વાક્ય પૂરુ કરી નજર અર્ચના પર ગઈ…. એની સુંદર મજાની આંખોમાં આશ્ચર્ય હતું… ઓળખાણ પણ હતી… એ મલકતી હતી… એટલે કે એ મને ઓળખતી હતી… મને શોધતી હતી…

મનના ધબકારાને સંયમિત કરવા પ્રયત્ન કરવો પડ્યો હતો… રહી રહીને મન કહેતું હતું… એની આંખોમાં કશુંક છે…. કશુંક… કશુંક…

પ્રોફેસરસાહેબની નજર હજી મારા પર મંડાઈ હતી… ફરીથી લેક્ચર શરૂ થયું…. પૂરું થયું… હૃદયના ધબકારા હજી એ જ ગતિમાં ચાલતા હતા…. નોટસ હું જે ઝડપે ઉતારતો હતો તે જોઈને મારો સહાધ્યાયી વિચાર કરતો હતો…

‘તમે ઇંગ્લિશ મીડીયમમાં હતા ?’

‘હા અને ના…’

‘કેમ એવું કહો છો?’

‘કૉલેજમાં ઇંગ્લિશ અને સ્કૂલમાં ગુજરાતી તેથી -’

‘તમારી ઝડપ તો જબરી છે. તમે તો બધું ઉતારી લીધું છે. તેથી મને લાગે છે કે તમને પીકઅપ કરવામાં તકલીફ નહીં પડે.’

‘થેંક્યુ ! પણ દોસ્ત તમારું નામ ?’

‘અવિનાશ નાણાવટી.’

‘અહીં ક્યાં રહો છો?’

‘હોસ્ટેલમાં’

‘ખરેખર ?’

‘હા’

‘કયો નંબર?’

‘થર્ડ ફ્લોર પર છું. સત્તરમાં ’

‘હું પણ થર્ડ ફ્લોર પર જ છું. પરંતુ હજી રૂમ નથી લીધો.’

‘અહીં ક્યાં ઉતર્યા છો?’

‘બીજી હોસ્ટેલમાં છું. ગેસ્ટ તરીકે. પણ બહુ જલદી રૂમ લઈ લઈશ.’

‘તો પછી મારી રૂમમાં જ આવી જાવને ભાઈ. ’

‘છે ખાલી?’

‘થઈ જશે’   ‘કેવી રીતે?’

‘તમારું હોસ્ટેલ ઍડમિશન ફોર્મ લઈને ચાલો.’

‘ભલે . ’

રાવજીની રૂમ ઉપરથી બેગ અને બિસ્તરો લઈ હોસ્ટેલમાં એકોમોડેટ થઈ ગયો.

ચા પીતા પીતા અવિનાશે પૂછ્યું –

‘તમે ક્લાસમાં કોઈને ઓળખો છો? ’

‘કેમ એવું પૂછવું પડ્યું?’

‘પેલી પીંક ખીચડી તમારી સામે જોઈને મલકાતી હતી. ’

‘વોટ ખીચડી !’

‘Please don’t take ill પણ હું છોકરીઓને ખીચડી, ઈડલી, ઢોકળી જેવા નામોથી ઓળખું છું. સારી છોકરી હોય તો નથણી, બુટ્ટી, વીંટી જેવા નામ આપું છું.’    ‘ઓહ શટ અપ…’

‘ના યાર, કોઈ તારી રીલેટીવ હોય તો સોરી પણ… ખીચડી મારી ભાવતી વાનગી છે અને ભાવતી અને સારી વાનગીમાં ફેર તો રહેવાનો જ…’

‘ખેર… એ પીંક ખીચડી એટલે પીંક સલવાર કુર્તા પહેરીને ત્રીજી બેંચ ઉપર બેઠેલી છોકરી વિશે કહે છે તું ?’

‘ના યાર એ નહીં.’

‘તો ?’

‘પહેલી બેંચ ઉપર બેઠેલીની વાત કરું છું.’

‘સોરી… તો… તો… રોંગ નંબર. ’

‘ખરેખર ?’

‘હા , પણ એથી તું કેમ ખુશ થાય છે?’

‘યાર બંને ને અલગ અલગ થાળી મળે તો મઝા આવે ને ?’

‘ખરો આખા બોલો છે તું તો ?’

‘ખયાલી પુલાવ પકાવીએ છીએ… જિંદગી ખૂબ ટૂંકી છે યાર ! જે વસ્તુ બનતી હોય ત્યારે સુગંધ માણી પીરસાય તો સ્વાદ માણો…’

કાઠિયાવાડી નાણાવટી… સ્પષ્ટવક્તા હતો… કોઈ ભાવુકતા નહીં… નક્કર વાસ્તવિકતા ઉપર જીવતો હતો… મારો કોઈ જવાબ ન મળતા એ બોલ્યો – ‘જૂનાગઢમાં આવી જ એક ખીચડી પકવતો હતો… પણ એના બાપને ગંધ આવી ગઈ એટલે ખીચડી દાઝી ગઈ… ’

‘એટલે ?’

‘એના બાપે બીજે ભાણે પીરસી દીધી.’

‘યાર ! તું તો છોકરીને ખીચડી જ કહે છે.’

‘ચાલ છોડ તું બતાવ દોસ્ત તારી કોઈ ખીચડી છે કે ?’

‘નહીં યાર . એવા ખયાલી પુલાવ નથી પકાવતો.’

‘તું નહીં કહે એમ ને ? ખેર બચ્ચુ ત્રીજી બેંચવાળી પીંક સલવાર કુર્તાને હું એક દિવસ હું પકડી પાડીશ.’

‘ના દોસ્ત ! એમ નહીં…. પણ હજી ખયાલી સોનું ખરીદ્યું છે. શું ઘાટ ઘડીશ તે ખબર નથી એટલે કાચું કાચું કશું નહીં…’

‘હં એમ કહે…’

‘….અવિનાશ, જૂનાગઢ ગામ કેવું છે?’

‘વાત બીજે વાળવાની રીત સારી છે.’

‘ના યાર એમ નથી. તારે ન કહેવું હોય તો ન કહેતો … પણ આ … તો…  રૂમ પાર્ટનરના ગામનો પરિચય તો જોઇએ જ ને…’

‘જૂનાગઢ…. નામ પ્રમાણે જુનું જ ગામ છે. એક જ રસ્તો કાળવાચોકથી શરૂ થાય તે સ્ટેશન ઉપર નીકળે… એમાં કેટલાય ઢાળ આવે અને કેટલાય ટેકરા આવી જાય. તમારા સિદ્ધપુરના સિદ્ધરાજ જયસિંહે ઘેરો ઘાલ્યો પણ કેટલાય વરસો સુધી અડગ ટકી રહેલ જૂનાગઢ ગીરનારની તળેટીમાં છે. પણ એ તળેટીથી થોડે દૂર બહાઉદ્દીન કૉલેજ છે… અને એ કૉલેજમાં મારી ખીચડી પાકતી પાકતી દાઝી ગઈ….’

‘યાર તું તો ફરી પાછો ખીચડી ઉપર જ આવ્યો… ’

‘ચાલ દોસ્ત મહેતામાં જઈને ભેળ ખાઈએ.’

‘ખીચડીથી છાલ છૂટી ત્યાં ભેળ ?’

‘હા ભૂખ લાગે છે દોસ્ત. ’

‘ચાલો ત્યારે !’

‘મારી પીંક ખીચડીનું નામ આજે શોધવું છે !’

‘નંબર ખબર છે ?’

‘હા દોસ્ત !’

‘ચાલ તો લિસ્ટમાં જોઇ લઈએ – ’

‘છોડને યાર ! કાલે વાત !’

‘અચ્છા. ભેળ તો ખાવા જઈએ છીએ ને…’

‘હા… તારા સિદ્ધપુરમાં કેવું છે દોસ્ત !’

‘સિદ્ધપુર મઝાનું નાનું ગામ છે. ટાવરથી સ્ટેશન વચ્ચે એવો એક જ સીધો માર્ગ છે. સિધ્ધરાજનો ખંડિત રુદ્રમાળ છે. અને કદી સમુદ્ર ને ન મળેલ એક સરસ્વતી નદી છે. જેને કિનારે કિનારે ફરતા ફરતા હમણાં કાચું સોનું મળ્યું છે. હજી તો સાફ સફાઈ… ઘાટ… આગ… બધામાંથી પકવીને ઘાટ આપવાનો છે…’

‘પીંક સલવાર કુર્તાની વાત કરે છે ને ?’

‘હં !’  હકારમાં મેં મસ્તક હલાવ્યું…

‘મને નામ ખબર નથી. તને ખબર છે ?’

‘હા, અર્ચના વ્યાસ… ’

‘મારી ખીચડી કરતા તો તું દોસ્ત ફાસ્ટ છે’

‘એનું મોસાળ સિદ્ધપુરમાં છે અને એના મામા મારા મામાના ખાસ ફ્રેન્ડ છે…’

‘યાર તારું કામકાજ તો સુપર ફાસ્ટ છે. ’

‘ના એવું નથી… દેખેં… આગે આગે ક્યા હોતા હૈ ?

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (13)

20 09 2009

તે દિવસે સવારે બિંદુને ઉલટી થવા માંડી…. શેષ સાઈટ ઉપર જતો હતો. તબિયત સારી રહેતી હોવાની ફરિયાદ તો બિંદુ કરતી જ હતી. પરંતુ તેને સમજ પડતી નહોતી કે શું થાય છે…. પેટમાં ઝીણું ઝીણું દુ:ખતું હતું – આગલે દિવસે ચોપાટીની ભેળપુરી, કુલ્ફી જેવું આચર કુચર ખાવાથી અપચા જેવું થયું હશે તેમ માનીને શેષે સહેજ ગરમાટો કરવાનું કહ્યું. અને સાઈટ ઉપર જવા નીકળી ગયો.

‘નાથુ !’ બિંદુએ બૂમ પાડી.

‘હં બેન !’

‘સાહેબને ફોન કર… અને કહે કે અડધો એક કલાકમાં પાછા આવે.’

‘ભલે બેન !’

સાઈટ ઉપર પહોંચતા જ શેષ પાછો આવ્યો. ‘શું છે બિંદુ? કેમ ફોન કરવો પડ્યો?’

‘મને ઉલટી થતી નથી પણ ઉબકા આવ્યા કરે છે. કોણ જાણે કેમ જીવ ગભરાયા કરે છે. ’

‘પણ તેમાં હું શું કરું ?’

‘તમે હો તો મને રાહત રહે ને ?’

‘સારું ! પણ ગરમાટો કર્યો?’

‘હા – નાથુએ રાબ બનાવી આપી હતી. હવે સારું થઈ જશે. ’

‘નાથુની રાબથી કે મારા આવવાથી ?’

‘તમારા આવવાથી. ’

શેષે બિંદુના માથા પર હાથ ફેરવતા પૂછ્યું – ‘બિંદુ આટલી નાની વાતથી ગભરાઈ જઈશ તો શું થશે ?’

‘શાનું ?’

‘ભેળ ખાવાથી અપચો થયો તેમાં તો મને ફોન કરીને મને બોલાવી લીધો….’

‘એવું નથી – ’

‘તો…’

‘નાથુ કહેતો હતો કે બેન ગરમાટો ન કરો પણ ડૉક્ટરને બતાવી જુઓ – ’

‘હં કેમ ?’

‘કદાચ બીજું કશાનું પણ હોય….’

‘એટલે ?’

‘એટલે … હું…. કદાચ…’

‘કદાચ શું ?’

‘ચાલો આજે ડૉક્ટરને જ બતાવી દઈએ. એટલે નિરાકરણ થઈ જાય…’

‘ભલે તારી ઇચ્છા હોય તો. પણ મારે સાઈટ ઉપર જવું જરૂરી છે. તેથી બપોરે જમ્યા પછી જઈ આવીશું.’

‘ભલે !’

અડધો એક કલાક રહીને શેષ સાઈટ ઉપર પહોંચ્યો. લાભશંકરકાકા આઘા પાછા થતા હતા.

‘શું વાત હતી ત્રિવેદીભાઈ ?’

‘એને અપચા જેવું થયું હતું. તેથી ગભરાતી હતી. ’

‘કેમ, કાલે કંઈ ફરવા ગયા હતા ?’

‘હા. ચોપાટીની ભેળ અને કુલ્ફી ખાધા હતા. ’

‘પણ એમાં ગભરાવાનું શું ?’

‘ઊલટી થતી હતી અને ઉબકા આવતા હતા.’

‘હં’

‘નાથુએ કહ્યું કે ડૉક્ટરને બતાવી જુઓ તો સારું બીજા કશાનું પણ હોય. ’

‘હા . વાત તો સાચી – નવા પરણેલા જુવાનીયા છો. કંઈક નવાજૂની પણ કરી હોય. ’

‘એટલે?’

‘એટલે એમ કે બેનને મહિના પણ રહ્યા હોય…’

‘હેં…!’

‘હં… લેડી ડૉક્ટરને બતાવજો અને સારા સમાચાર હોય તો ગાયને સવાશેર ઘઉં બાફીને ખવડાવજો.’

‘મને શરમ આવે છે કાકા. ’

‘લગ્ન કર્યા ત્યારે શરમ નહોતી અને હવે ?’

‘બસ કાકા…. તમારા મોંમાં ગોળ ઘી.’

‘ભલે દીકરા. અને વહુને હવે સાચવજે.’

‘કાકા આજનો દિવસ હું છુટ્ટી ઉપર… બહુ સારી વાત તમે કરી દીધી…’

‘ભલે ! અને વહુને શુભાશિષ કહેજે. ’

O O O O O O O O

ડૉક્ટરે કન્ફર્મ કરવા એકાદ પખવાડિયાની રાહ જોવા કહ્યું. બિંદુનો મહિનો તો પૂરો થઈ જ ગયો હતો. પણ ઊલટી એ મોર્નિંગ સિકનેસની જ છે. તેને કન્ટ્રોલ કરવા સવારના ગંઠોડા ખાવાની સલાહ આપી અને જરૂર હોય તો દવા પણ લે…

O O O O O O O O

પાછા વળતાં બિંદુ શેષના ખભે માથું ઢાળીને સૂતી હતી… શેષે પૂછ્યું ‘બિંદુ ! પહેલું માતૃત્વ… કેવી લાગણીઓ થાય છે ?’

‘અજબ ગજબ લાગણીનું મિશ્રણ છે.’

‘અજબ ગજબ કેમ?’

‘એક બાજુ થાય છે…. સમય કેટલો ઝડપી વહેવા માંડ્યો છે. મુંબઈ આવે હજી તો બે અઢી મહિના થયા છે. ત્યાં ફરીથી નવું… નવું… થવા માંડ્યું…’

‘હં.’

‘અને બીજી બાજુ થાય છે… તમે નોકરીએ ગયા હો ત્યારે એકાંતમાં હવે જીવ ગભરાતો મટશે…’

‘એટલે તારો જીવ મારા વિના ગભરાય છે ?’

‘હા.. અને ક્યારેક તમે હો છો ત્યારે પણ ગભરાય છે.’

‘કેવી વાત કરે છે તું ?’

‘હા રજાને દિવસે તમે મને વધુ સતાવો છો ત્યારે પણ જીવ ગભરાય છે.’

‘ખરી છે તું તો… ન મળું તો પણ ગભરાય અને મળું તો પણ ગભરાય…’

‘હં. શેષ શું લાગે છે ?’

‘શાનું ?’

‘આ નવો અનુભવ… પહેલી વખત મા બાપ બનવાનો.’

‘હજી તો નવ મહિનાની વાર છે ઘેલી !’

‘તમે મારા બાબાને વહાલ કરશો ને ?’

‘અરે ! અત્યારથી બાબો બાબો કરે છે ! બેબી પણ હોઈ શકે .

‘ભલે જે હોય તે મારું સંતાન મને શ્રેષ્ઠપદ એટલે કે માતૃપદ અપાવશે… અને તમને પિતૃત્વ.’

‘હં !’ બિંદુની ઘેલી ઘેલી વાત શેષ પણ માણતો હતો… ‘આપણું સંતાન કેવું હશે ?’ બિલકુલ તારી પ્રતિકૃતિ હશે.

‘ના તમારા જેવો હશે.’

‘જો બેબી હશે તો મારા જેવી અને બાબો હશે તો તારા જેવો.’

‘કેમ એવું ?’

‘છોકરી બાપ ઉપર પડે તો નસીબદાર કહેવાય. ’

‘તમે કોના ઉપર પડ્યા છો ?’

‘હું તો મારા બાપ ઉપર પડેલો ’

‘અને હું ?’

‘જાહેર છે મારા સાસુ જેવી. ’

‘તો તો આપણે બંને કમનસીબ નહીં ?’

‘ધત્ તેરી…. ટુ નેગેટિવ મેક્સ પોઝીટીવ…. એટલે તો આપણે બંને સમદુ:ખીયા સરખા છીએ. કેમ ? ’

‘તો તો મારે બેબી જોઇએ.’

‘કેમ ?’

‘બિલકુલ તમારી પ્રતિકૃતિ જ જોઇએ. ’

‘મારે ?’

‘નેક્સ્ટ ટાઈમ !’

‘તમે મા નો પ્રેમ જોયો છે ?’

‘ના અને બાપનો પણ નહીં’

‘બાપનો તો મેં પણ નથી જોયો… પણ મા નો પ્રેમ તો હું ભરપૂર આપીશ. ’

હું તો એવું કંઈ સમજ્યો નથી. પણ કુદરતી રીતે જ જે આપણને નથી મળ્યું તે આપવાનું થશે તો ખોબલે ખોબલા જ આપીશું ને વળી ?’ બિંદુના કપાળને ચૂમી લેતા શેષ બોલ્યો.

‘આંગળી ધારું છું હં કે ?’ બે આંગળી ધરતા બિંદુએ કહ્યું.

‘મોટી આંગળી શેષે પકડી. ’

‘બેબી જ આવશે… અને તમારા જેવી.’

‘ભલે હવે સવાશેર ઘઉં બાફીને ગાયને ખવડાવી દેજે.’

‘કોણે કહ્યું ?’

‘લાભશંકરકાકાએ કહ્યું હતું . અને તારી ખૂબ કાળજી રાખવાનું કહ્યું હતું.’

‘ભલે – નાથુને કહી દઉં છું.’

‘અમદાવાદ અને સિદ્ધપુર કાગળો લખી દઉં છું.’

‘શું લખશો ?’

‘તું લખાવજે એમ લખીશ.’

‘ના તમે ના લખતા. હું જ લખી નાખીશ. ’

‘ચાલ સાથે જ લખીએ. ’

O O O O O O O O

અવિનાશે અંશ અને અર્ચનાના મનમેળને ખૂબ સુંદર રીતે વધાવી લીધી. અર્ચના સાથે ખપત કરવામાં એ એક્સ્પર્ટ હતો અને એમને એમ વાતોમાં એની પીંક ખીચડીની બધી વાત કઢાવી લીધી.

એ છોકરીનું નામ હતું સરલા મહેતા. ભાવનગરથી આવતી હતી. અને બે મહિનાના ટૂંકા ગાળામાં અવિનાશ સાથે દોસ્તી પણ પાકી કરી લીધી. સરલા આમ તો શહેરમાં રહેતી હતી. પરંતુ અર્ચના સાથે બેનપણાથી અવિનાશ પણ સ્થિર થઈ ગયો.

ડૉક્ટરી સાયન્સનો એક સીધો નિયમ છે કે ભણતા ભણતા દરેક જણ મહદ્ અંશે પોતપોતાનું પાત્ર શોધી જ લેતા હોય છે. અને જે રહી જાય છે તે પછી દ્રાક્ષ ખાટી છે ની જેમ ડૉક્ટર કન્યા ન જોઇએ વાળી વાત કરતા થઈ જાય છે.

જ્યારે બિંદુનો કાગળ આવ્યો ત્યારે અંશ હોસ્ટેલમાં નહોતો. અવિનાશે કાગળ હાથમાં લીધો. બિંદુભાભીના અક્ષરોથી તે પરિચિત તો હતો જ. તેથી કાગળ ફોડ્યા વિના પોતાની પાસે રાખી લીધો.

સાંજે જ્યારે ગાર્ડન ઉપર બધા ભેગા થયા ત્યારે અંશને કાગળા આપતા કહે – ‘અંશ શરત લગાવવી છે ?’

‘શાની ? ’

‘બિંદુભાભીના કાગળમાં કોઈ સારા સમાચાર છે.’

‘હં હશે તો આઈસ્ક્રીમ મારા તરફથી….’

‘ફક્ત આઈસ્ક્રીમમાં જ પતાવવાનું ?’ સરલા ટહુકી…

‘એઈ ચિબાવલી ! અંશને હમણાં ખાલી ન કર હજી સ્કૉલરશિપના પૈસા નથી આવ્યા. ’ અર્ચના પક્ષ ખેંચતી હતી.

‘હું લોન આપીશ..’

‘ભલે ભાઈ ! નવું પિક્ચર જે હશે તે પણ જોખશું બસ ? ’

કાગળ ફોડીને અંશે વાંચવાનું શરુ કર્યું.

પૂજ્ય કાકા,

આજથી સાડા સાત કે આઠ મહિના પછી મારો જન્મ થશે… ભત્રીજી હોઇશ તો મારું નામ અંશીતા… અને ભત્રીજો હોઇશ તો અંશુમાન …. મારું આગમન ગમશે ને ? મારી ઓળખાણ ન પડી…? ચાલો ત્યારે કહી જ દઉં … મારા વહાલા કાકા – બિંદુમમ્મી અને શેષપપ્પાની હું દીકરી / દીકરો છું… તમે કોણ ? નાની નાની છોકરીના હાથ દોર્યા હતા – પછી બિંદુ લખતી હતી…

ડૉક્ટરને બતાવ્યું છે તમે કાકા બનવાના છો – મારી દેરાણીનું કેટલે આવ્યું ?

હુરરરે… કરતા બધા આનંદમાં ઝૂમી ઉઠ્યા. કાકો બનવાનો ફોર્મ રુઆબના રૂપમાં ફેરવાઈ ગયો. ચાલો બધા પહોંચીએ થિયેટર ઉપર…

ટીકીટ લીધી અને બધા ગોઠવાઈ ગયા.

અવિનાશે મારી બાજુમાં જીદ કરીને અર્ચનાને બેસાડી. ગભરુ મન થોડું ડરતું હતું. સંસ્કાર પણ થોડા અડતા હતા… પણ હવે પડશે તેવું વેઠીશું વાળી ભાવનાને સજીવ કરી ગોઠવાઈ ગયા

 

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (14) 

ચલચિત્ર શરૂ થઈ ગયું હતું. અર્ચના શાંતિથી પિક્ચર જોતી હતી. અંશના મનમાં અજંપો હતો…. બહુ ઝડપે આગળ વધતા જતા હતા. હજી થોડીક ગતિ ધીમી હોવી જોઈએની વાત તેના મનમાં ડંખતી હતી.

‘અર્ચના !’

‘હં .’

‘આપણે બહુ ઝડપથી આગળ વધતા હોઈએ તેવું નથી લાગતું ?’

‘હં ! પણ એનું શું ?’

‘કોઈ જોઇ જશે તો ?’

‘હું મમ્મીને વાત કરી દઈશ.’

‘ના હમણાં નહીં.’

‘કેમ ? તેં તો બિંદુભાભીને કહી દીધું છે. ’

‘ક્યારે ?’

‘આજે કાગળમાં તો મારો ઉલ્લેખ હતો. ’

‘ક્યારે ?’

‘દેરાણીનું કેટલે આવ્યું ?’

અંશ ખડખડાટ હસી પડ્યો…

‘કેમ હસવું આવે છે ?’

‘હું નકામો ગભરાયા કરું છું. તું તો મારા કરતા પણ આગળ વિચારે છે. ’

‘સાચું કહું અંશ… મને તો તું કાલે લઈ જતો હો તો આજે લઈ જા. મને તો તું જોઇએ બસ. ’

‘પણ અર્ચુ – અત્યારે આપણે આવું બધું વિચારવા નાના નથી ?’

‘જેને પોતાનો માન્યો હોય તે જ રખેવાળ બને પછી કંઈ ચિંતા હોય ?’

‘આ બધું જે મારે વિચારવાનું હોય તે તું વિચારે છે…. પછી મને શી ચિંતા… ’

‘ખરેખર… ’

‘જે નાવનો સુકાની દ્રઢ મનોબળનો હોય તે નાવને મઝધારમાં કે તોફાનમાં ક્યારેય ડૂબવાનો ડર રહે ખરો ?’

અંશ એના મુગ્ધ હાસ્યને જોઇ રહ્યો…

‘પિક્ચરમાં વીલન મારામારી કરતો હતો. બહુ રસ ન પડ્યો. નજર બાજુમાં ફેરવી તો અવિનાશ અને સરલા તેમની દુનિયામાં મગ્ન હતા.’

O   O   O   O   O   O   O   O

તે દિવસે જીદ કરીને લાભશંકરકાકાને શેષ ઘરે તેડી લાવ્યો. બિંદુને જોઈને લાભશંકરકાકા વિચારમાં પડી ગયા.

‘કેમ કાકા, શું વિચારમાં પડ્યા ?’

‘દીકરા તારી વહુનું વતન કયું ?’

‘સુરત પાસે માંડવી. ’

‘હરીહરની દીકરી તો નહીં ?’

‘હા .. તમે ઓળખો છો એમને ?’

‘કેમ કરીને ભૂલાય એ દિલાવર આદમીને ’

‘હિંદ છોડોની ગાંધીજીની ચળવળમાં કીમ અને માંડવીમાં હરિહર પટેલ ને કારણે તો જાગૃતિ હતી.’   ‘એક તોફાનમાં ઘેરાઈ ગયો અને ગોળીએ દેવાયો. …’

‘હં.’

‘લીલાબેન જેવો જ ચહેરો છે. સમયની બલિહારી તો જુઓ. જ્યારે આ છોકરી પેટમાં હતી ત્યારે હરિહર પટેલને હું મળ્યો હતો… તે વર્ષો બાદ એ જ છોકરીના ખોળો ભરવાના સમયે ફરીથી મળવાનું થાય છે..’

‘બિંદુ.. , સાંભળે છે ? આ લાભશંકરકાકા તારા બાપુજીને સારી રીતે ઓળખે છે’

‘કેવી રીતે ?’

‘૧૯૪૨ માં હિંદ છોડોની ચળવળ શરૂ થઈ હતી ગાંધીજીના સાહિત્યથી આખા દેશમાં જાગૃતિ આવી રહી હતી. કૉંગ્રેસના અધિવેશનો થતા હતા. અને તે વખતે વિદેશી કાપડની હોળી કરી – ચરખો કાંતો ખાદી પહેરો… સ્વદેશી વસ્તુ ખરીદો… વાળી વાતોનો જુવાળ ચાલતો હતો. હરિહર પટેલ અને લીલાબેન પણ રાષ્ટ્રભક્તિના રંગોમાં રંગાયેલા હતા. રોજ સવારે પ્રભાતફેરી… પ્રાર્થના… ચરખો… અને લોકોનું નૈતિક બળ વધે તેવી શાણી વાતોથી હરિહર  પટેલનું ઘર ગાજતું રહેતું.’

તે દિવસે હરિહર પટેલની સમજાવટથી હું પણ સ્વદેશી ચળવળમાં જોડાયો હતો. કીમમાં હું શિક્ષક તરીકે કામ કરતો હતો. વિદ્યાર્થીઓ દેશનું ભાવિ બદલી શકે તેવું તેઓ દ્રઢ રીતે માનતા હતા. તેમની વાતોથી પ્રભાવિત થઈ સ્કૂલમાં પણ વિદ્યાર્થી આલમને હું કહેતો રહેતો .

એક દિવસ અંગ્રેજ તરફી રાવબહાદુરો અને રાવ સાહેબોએ ભડકાવીને ગામમાં દંગો કર્યો. માંડવીથી હરિહર પટેલ આવીને એ દંગો સમાવવા ઉપવાસ પર ઉતર્યા. એટલે સ્વદેશી ચળવળ વાળાનું ધાડું જોરમાં આવ્યું. જેને કારણે ફરી હંગામો થયો. અને હંગામાના નિરાકરણ માટે ધરપકડો શરૂ થઈ અને જેમાં પ્રાઇવેટ ગોળીબાર થયો અને હરિહર પટેલ વીંધાયા…

ફરીથી આગેવાની લીલાબેને લીધી અને સ્વાતંત્ર્ય દિન સુધી ચળવળ જારી રહી.

બિંદુ શાંતિથી સાંભળતી હતી… બચપણમાં સુમીમાસીને સોંપીને શિબિરમાં જતી તેની બા યાદ આવી ગઈ… થોડી આંખ છલકાઈ ગઈ.

અનસુયાબહેનના પતિ સૂર્યનારાયણ ભટ્ટ પણ તે જ સમયના સક્રિય કાર્યકર હતા. અમદાવાદથી શાંતિ યાત્રા અર્થે તે સમયે ત્યાં આવ્યા હતા. એમની સાથે મને અમદાવાદ લઈ ગયા. તે સમયે અનસુયાબહેન અને સુમી બહેનની ઓળખાણ થયેલ .

‘શું અનસૂયાબહેન સુમીમાસીને ઓળખે છે ?’

‘હા અને તમારી નોકરીમાં સુમીમાસીએ અનસૂયાબહેનને વાત પણ કરેલી.  તે સમયે પટેલની પોલ પકડાઈ ગઈ અને કોઈ ઘરના માણસની તાકીદે જરૂર હતી તેથી તો તમારું પોસ્ટિંગ અહીં થયું.’

‘શું વાત કરો છો બહેનને બધી ખબર છે?’

‘બહેનને તમારા બાપુજી વિશે પણ માહિતી છે.’

‘મારા બાપુજી વિશે ? ’  ‘હા કરુણાશંકર ત્રિવેદી પણ તેમની સ્વતંત્રતા ચળવળમાં ભાગીદાર હતા. જોકે  તમારા જોડાયા પછી જ તેમને તે વિશે માહિતી મળી.’

O   O   O   O   O   O   O   O

નાથુએ ભાણા પીરસ્યા. લાભશંકરકાકાને મળીને બિંદુને કોઈ ઘરની વ્યક્તિ મળ્યા જેટલો આનંદ થયો.

O   O   O   O   O   O   O   O

ટર્મિનલ એક્ઝામનું પરિણામ જોઈને અર્ચનાની આંખ ઊઘડી ગઈ. અંશ પ્રેક્ટિકલમાં ખૂબ નબળો સાબિત થયો હતો. થિયરીમાં પણ માંડમાંડ પિસ્તાલીસ ટકા જેટલા માર્ક મળ્યા હતા. અર્ચના પણ એની જોડે જ હતી. અંશ નિરાશ થઈને બેઠો હતો.

O   O   O   O   O   O   O   O

અર્ચનાએ કહ્યું – ‘અંશ આપણે બંનેએ આપણા ભવિષ્યને સુધારવું જોઇએ તેવું નથી લાગતું?’

‘હં . આ વખતે આવું કેમ થયું તે સમજાતું નથી – પણ પરિણામ સહેજ પણ સંતોષપ્રદ નથી.. – ’

‘આપણે બંનેએ એકમેકમાં ખોવાયેલા રહેવાને બદલે લાઇબ્રેરી વર્ક વધારવું જોઇએ. અને પ્રેક્ટિકલમાં ભણવાને બદલે લગાવાતા ગપ્પા ઘટાડવા જોઇએ. ’

‘બરાબર કહે છે. જો આવું જ ચાલુ રહે ને તો આપણું વર્ષ બગડે જ … પણ સાથે સાથે મિત્રવૃંદમાં પણ એવું થઈ જાય કે રખડી ખાધું… ’

‘મને તો એમ જ કહે મહેસાણાના હીરોને ઝીરો કરી નાંખ્યો.’

‘આપણું આજનું ધ્યેય ભણતર છે. ખરું ?’

‘હા. ’

‘એ આપણને યાદ રહે તેવું કંઈક કરવું છે ?’

‘હા..’

‘તને મારી હેરસ્ટાઈલ બહુ ગમે છે ને ? ’

‘હા…’

‘હું એ હેરસ્ટાઈલ જ્યારે તું ફરીથી એક્સલન્ટ રિઝલ્ટ લાવીશ ત્યારે કરીશ.  ’

‘હં, અને હું શું કરું જેથી તને યાદ રહે ?’

‘તારી ટીખળો બંધ – અને ટીખળ કરવાનું મન થાય ત્યારે તે દિવસની તારી કોફી બંધ’

‘ભલે !’

બીજે દિવસે અર્ચના આવી ત્યારે હેરસ્ટાઈલ બદલાઈ ચૂકી હતી…. કાન ઉપરથી નીકળતી ગુંચળાવાળી લટ પાછળના વાળમાં સખત રીતે બંધાઈ ગઈ હતી. કાનના એરિંગ, નાકની ચુની ગાયબ હતા. સીધું સપાટ માથુ અને સફેદ ડ્રેસમાં વેરાગી સ્ત્રીનો સ્વાંગ હતો… ,,,,  ‘’

અંશ તો જોઈને આભો જ બની ગયો. ‘તું આટલી મક્કમ રીતે બદલાઈ શકીશ ?’

‘હા .’

‘પણ તને આ શોભતું નથી.’

‘તને તારું પરિણામ શોભે છે ?’

‘ના. પણ થઈ ગયું તે ના થયું થવાનું છે ?’

‘ભલે ન થાય. પરંતુ આ ઠીક નથી. ’

‘કેમ ?’

‘મારે માટે તું તારા જીવનને ધડકનો થંભાવી દે. ’

‘કેમ તું મારે માટે જીવન નથી ?’

‘હશે. અર્ચના… પણ એ બધી વાતને હવે ન લાવ. ’

‘ભલે ચાલ કોફી પીશું ?’

‘હા. પીશું પણ કાલથી તું સરસ ડ્રેસમાં આવજે. ’

‘તારું વાંચન વધશે તો હું મારું વલણ સુધારીશ. ’

‘વધશે. પ્રોમીસ.’

મારી સામે ટગર ટગર જોતી તેની આંખોમાં અવિશ્વાસ અને વિશ્વાસનું તુમુલ યુદ્ધ  ચાલતું હતું…. અચાનક આંખની કિનારીમાંથી છલકાઈ ગયેલા આંસુથી હું ક્ષુબ્ધ થઈ ગયો.

‘અર્ચુ ! હું ખૂબ વાંચીશ… તારી ચાહતની પ્રાપ્તિ મારી સિદ્ધિ  છે. એ સિદ્ધિની સીડી…. કેડી… મારું ભણતર છે. હું ખૂબ વાંચીશ.’

‘ખરેખર વાંચીશ ને અંશ ! ’

એની ખુલ્લી મોટી આંસુથી ભીની થયેલી આંખમાં વિશ્વાસનું આંજણ આંજવા હું થોડોક નમ્યો. એનો હાથ હાથમાં લીધો. અને મૃદુતાથી પંપાળતા બોલ્યો ‘હા – વાંચીશું – અર્ચુ આપણે બંને વાંચીશું… લાઇબ્રેરીમાં છ કલાકથી ઓછું વાંચીએ તો આપણને બંનેને આપણા બંનેના સોગંદ … જોઇએ કોણ કોને વહાલું નથી ?’

એનેય કોણ જાણે શું આવેગ આવી ગયો કે પ્રેમથી મારો હાથ એણે ચૂમી લીધો… અંશ ! તારી પાસેથી આ જ હું ઇચ્છતી હતી…. આપણે આપણા ભવિષ્યના સુખને સુદ્રઢ બનાવવા અત્યારે ભણવું જ રહ્યું. હજી આપણે ખૂબ નાના છીએ….‘’

‘પણ અર્ચના… પ્લીઝ મારી ગમતી પેલા વાળની લટ… એને કેદખાનામાંથી છોડ ! તારા કાનપટીયાને… ત્યાંના તલને એ લટ તો દિપાવે છે. એ લટ પર તો તારો આખો દીદાર બદલાઈ જાય છે. અર્ચના… એને રાખવાની હં !’

 

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (15) 

‘ભલે ! પણ છ કલાક લાઇબ્રેરીમાં રહીશું તો…’

‘કોફી આવી ગઈ છે.-’

‘અવિનાશ પણ આવે છે.’

‘કેમ પ્રેમી પંખીડાઓ ઉદાસ છે?’

‘રિઝલ્ટ તો જો કેવું ખરાબ આવ્યું છે?’

‘બંદાએ એટલા માટે જ તો ડ્રૉપ લીધો હતો.’

‘ડ્રૉપ ?’

‘હાસ્તો ! હું અને મારી ખીચડી બંને તો પેપરો ચાલુ હતા ત્યારે પિક્ચરો જોતા હતા.’

‘અવિનાશ ખીચડીનો સંદર્ભ બહુ જચતો નથી.’

‘સરલાને ગમે છે તેથી આપણને વાંધો નથી.’

‘કમાલ છે…!’ અર્ચનાએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું.

‘આ કોફી ઠંડી પાડવી છે કે હું લગાવી જાઉં.’

‘ઊભો રહે અવિનાશ ! તારી કોફી મંગાવું છું.’

‘હં… તો તમારી ઉદાસીનું કારણ પરિણામ છે કેમ?’

‘લહેર કરો પંખીડાઓ…. જિંદગી ચાર દિવસની છે. પરીક્ષાઓ તો આવશે અને જશે…’

‘ના યાર ! એવું ચાલે તેવું નથી.’

‘સાંભળ ! સંધ્યા પરીખ યુનિવર્સિટી ફર્સ્ટ હતી ને તે ફિઝિઑલોજિમાં ૨૬ લાવી. રાજેન્દ્ર શાહ યુનિવર્સિટીમાં સેકન્ડ – પ્રેક્ટિકલમાં ઊડી ગયો…! ભલભલા ભૂપતિઓનાં છત્રો ગાયબ છે. તો તું કઈ બલા છે!’

‘એ આશ્વાસન પોકળ છે ! અર્ચના ખીજવાઈને બોલી. આ તો ટર્મિનલ એક્ઝામ છે.’

‘ફાઈનલમાં આવું થાય તો…?’

‘મેડીકલમાં તો આવું થવાનું જ….’

‘ના થવું જોઇએ…’

‘ભલે ત્યારે મથો… હું તો કોફી પીને ચાલ્યો…’

O   O   O   O   O   O   O   O

સમયના વહેણ બહુ ઝડપથી વહેતા થયા. એમ.બીબી.એસ.ની પરીક્ષા સુધી સતત છ કલાકનું લાઇબ્રેરી વર્ક. રેગ્યુલર ક્લાસીસ, પ્રેક્ટિકલ અને સિન્સિયારિટિ અને પરફેક્શનના ધ્યેયથી બંને આગળ વધતા ગયા. અંશ કંટાળતો ત્યારે અર્ચના ધીરજ ધરવા કહેતી અને અર્ચના થાકતી ત્યારે અંશ કોઈક ટીખળ કરીને હસાવતો.

એમ.બી.બી.એસ.ની પરીક્ષા પણ પતી. ત્યાર પછી પંદરેક દિવસ માટે અંશ સિદ્ધપુર ગયો. અર્ચના પણ સાથે હતી. અર્ચના નરભેશંકરકાકાને ત્યાં રહી. બાલુમામા, મામી, દિવ્યા બધા સાથે વેકેશન ગાળી બધા પાછા ફર્યા – ત્યારે મામીની શિખામણ હતી કે શેષભાઈનો પત્ર હતો તને ત્યાં બોલાવે છે. બિંદુની તબિયત સારી રહેતી નથી. એકાદ અઠવાડિયું રહી અવાય તો જઈ આવજે.

પાછા વળતા અર્ચનાને પૂછ્યું – ‘ચાલ મુંબઈ જવું છે ?’

‘આવવાની ઇચ્છા તો છે. પણ બાપુજીને પૂછી લઉં પછી. અને હવે ભાભીને કપરો સમય છે. પણ સમાજનો થોડો ભય તો ખરો ને?’

‘સમાજ ને બમાજ… આપણે બે રાજી તો ક્યા કરેગા કાઝી..’

‘ના અંશ એવું નથી થોડોક તો ફેર છે જ. જ્યાં સુધી બધું નક્કી ન થાય ત્યાં સુધી થોડીક તો રાહ જોવી જ રહી. ’

‘તું આવીશ તો જ નક્કી થવાની દિશામાં આગળ વધાશે.’

‘ભલે પણ અમદાવાદ જઈને નક્કી કરીશું .’

‘બસ મહેસાણા નજીક છે. ચાલ કંઈક ઠંડુ પીએ. ’

‘ના પીવી છે તો કોફી જ.’

‘ભલે.’

બસ ઊભી રહી, સ્ટૅન્ડ ઉપર કોફી પીતા હતા ત્યાં મારું મન વળી ગયું.

‘ખેર તું ન આવીશ. હું શેષભાઈને વાત કરું છું અને એ બાલુમામાને કહેશે. આપણે આવેગમાં આવીને ઉછાંછળા નથી દેખાવું.’

‘કોફીની સુગંધ આવતા જ તું સુધરી જાય છે.’

‘હં !’

‘સિદ્ધપુરથી ચાલ મુંબઈ કહેતો હતો અને અહીં કોફી પીવા બેઠો ને મન બદલાયું ખરું ને? ‘’

‘અમારે કોઈ બહેન નહીં ને… એટલે છોકરીઓને શું સંભાળવું પડે તે વિશે ખબર ઓછી પડે.પણ મામી એક દિવસ વાત વાતમાં બોલી પડેલા. કોઈ પણ છોકરી સાથેનું વર્તન તમારું એવું ન હોવું જોઇએ કે એવું વર્તન તમારી બેન સાથે કોઈ કરે તો દુઃખદ બને.’

‘હં મામીની વાત વિચારવા જેવી છે. ’

‘તારા મામીએ તને આવું કંઈ કહ્યું છે?’

‘હા. ’

‘શું ?’

‘જેને પહેલી નજરે અંતર પોતાનું માની લે તેને સ્વીકારી લેવામાં પીછેહઠ નહીં કરવાની !’

‘ખરેખર ?’

‘હં !’

‘તો હું તને પહેલી નજરે………..’

‘ના…. પહેલા વાક્યે……’

‘કયો ?’

‘યસ મેન્શન ઈટ !’

બંને જણા મલકતા મલકતા બસ તરફ વળ્યા.

O   O   O   O   O   O   O   O

મુંબઈ અંશ પહોંચ્યો ત્યારે શેષભાઈ ઘરે હતા નહીં. બિંદુએ બારણું ખોલ્યું.

‘અરે અંશભાઈ ! કેમ અચાનક ? ન ખબર ન પત્ર.’

‘બસ ! અહીં આવવા માટે કંઈ બેન્ડવાજા વગાડવાની જરૂર હોય છે ખરી ?અરે મને અંદર તો આવા દો.’

‘આવવા દો?’

‘ભૂલી ગયો બિંદુ મને અંદર આવવા દે.’

‘નાથુકાકા પાણી આપો… ’ બિંદુએ બૂમ પાડીને કહ્યું.

‘ખાસી એવી તબિયત બનાવી છે ને ! પણ દવા બરાબર ખાતી નથી લાગતી.-’

‘બસ ડૉક્ટર સાહેબ આવતાની સાથે ઉલટતપાસ શરુ ?’

‘હજી તો પાશેરીમાં પહેલી પૂણી છે. પણ આ આંખની આસપાસ કુંડાળા શાના પડ્યા છે તે ખબર છે ?’

‘ના ભાઈ ના.’

‘હશે … કેમ છો?’

‘બોમ્બે લાઇફ જીવીએ છીએ. બધું જ છે. પણ તમારા ભાઈ બહુ અનિયમિત છે. ક્યારેક સવારે જાય છે તો રાતના બાર વાગે આવે છે. ’

‘હં . તો ખખડાવતી નથી ?’

‘કેટલું કહું ?’

‘તારા વતી હું વકીલાત નહીં કરું.’

‘તમે કહો કે ના કહો કંઈ ફેર પડવાનો નથી.’

‘ભાભી હવે અઠવાડિયું તો હું તમને કંપની આપવાવાળો બેઠો છું’

‘ફરીથી ?’

‘ઓહ સોરી ! તને… પણ તમનેમાં વધુ મીઠાશ છે.’

‘કેમ ? ’

‘હવે મમ્મી બનવાના એટલે…!’

‘ફરી પાછું માનાર્થે સંબોધન ?’

‘ભલે તને નહીં ગમે તો નહીં કહું બસ ?’

નાથુકાકા કોફી મૂકી ગયા. આરામખુરશીમાં બેઠી બેઠી બિંદુ આરામથી કોફી પીતી હતી. એનું શરીર ખાસ્સું ભરાયું હતું. રૂપાળી પણ લાગતી હતી. એની સામે હું જોતો હતો તેવું ધ્યાનમાં આવતા એણે ટકોર કરી – ‘શું જુઓ છો અંશભાઈ ?’

‘ખાસ કંઈ નહીં. પણ શરીર સારું જમાવ્યું છે.’

‘આ તો પ્રેગ્નન્સીને કારણે… પણ હવે વધારીશ તો એમણે ધમકી આપી છે કે આલ્સેશીયન કૂતરો પાળીશ.’

‘કેમ આલ્સેશીયન કૂતરો ?’

‘કરડાવા એ છોડે અને હું બચવા દોડધામ કરું એટલે થોડું શરીર ઊતરે ને?’

હું શેષભાઈની ગમ્મતને માની ગયો.

સાંજે શેષભાઈ આવ્યા ત્યારે મને જોઈને ખૂબ આનંદિત થયા. ‘સારુ થયું અંશ તું આવી ગયો – બિંદુ એકલી એકલી બોર થતી હતી. હવે કંપની રહેશે.’

‘પણ શેષભાઈ હવે બિંદુને એકલી ન રાખો હં !’

‘કેમ ?’

‘આવા સમયે પતિની કંપની શ્રેષ્ઠ હોય છે એ તમને ખબર નહીં હોય…’

‘હશે ભાઈ ! પણ હવે તું છે ને એટલે મને ચિંતા નથી.’

‘પણ એમ કંઈ છટકી જાઓ તે ન ચાલે .’

‘આમાં છટકવાની ક્યાં વાત છે.’

‘શેષભાઈ તમારું જવા આવવાનું નિયમિત કરી નાંખો અને બિંદુની દવાદારુ તથા એનું પ્રફુલ્લિત રહેવું વગેરે બાબતો ઉપર ખાસ ધ્યાન રાખો…’

‘હં ! ડૉક્ટરસાહેબ બીજું કંઈ ! મને ખબર છે કે આપણી ફરિયાદ થઈ ગઈ છે.’

‘ના એવું નથી,  આ તો ફરી ફરી યાદ કરાવવાની રીત છે. ’

‘અંશ એવું કર આ વખતે બિંદુને તારી સાથે અમદાવાદ લઈ જા. સુમીમાસીને ત્યાં સારી રીતે ડિલિવરિ થઈ જશે. ’

‘હં ! જાય છે મારી બલારાત ! ધણીને છોડીને જાઉં તેવી હું નથી.’

‘એવું નથી બિન્દુ ! આ ડૉક્ટર સાહેબ તારો ખ્યાલ રાખશે અને જે કાંઈ દવાદારુ કરવાના હશે તે કરશે., અને અહીં મારી ચિંતા ઘટે.’

‘તમારી શું ચિંતા છે શેષભાઈ ?’

‘આ મલાડ ખાતેનો કૉમ્પ્લેક્સ પૂરો થવાની તૈયારીમાં છે. અને સિંહા અત્યારે તો સીધો ચાલે છે. પણ ક્યારે ભેળસેળથી માલ ઘુસાડી દે તે કહેવાતું નથી. અને સતત હાજરી ખૂબ જ જરૂરી છે

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (16) 

‘એ તમારો સિંહા જ તમારું લોહી પીએ છે. એક દિવસ હું બહેનને કહી દઈશ કે આને છૂટો કરો ને ?’

‘હું તો કહી ચૂક્યો પણ ગવર્ન્મેન્ટમાં તેનો સસરો મોટો સાહેબ છે. અને ગવર્નમેન્ટ કોંટ્રાક્ટ લેવા હોય તો એને હાથમાં રાખવો પડે તેવો છે તેથી બેન અચકાય છે.’

‘એમને તો ખાલી બોલવાનું પણ તમારે તો ખતરો ને ?’

‘ખતરો ? કેવો ખતરો ?’ હું ચમકીને બોલ્યો.

‘પ્રાઈવેટમાં પોલિટિક્સ ખૂબ હોય… બધાને સચવાય નહીં. એકાદ તો વીફરે જ… અને જે વીફરે તેનો પ્રત્યાઘાત તો રહેવાનો જ? કઈ મિનિટે છૂટા કરી દેશે તે કહેવાય નહીં. અને એ ખતરો જો કે લાભશંકરકાકાનો હાથ છે ત્યાં સુધી તકલીફ નથી.’

ત્રીજે દિવસે અંધેરીના એક થિયેટરમાં પિક્ચર જોવા ગયા ત્યારે દિયર ભોજાઈ એકલા હતા. અર્ધું પિક્ચર પત્યું ત્યાં બિંદુએ કહ્યું – ‘અંશભાઈ, ચાલો ઘરે મને પેટમાં દુખે છે.’

‘કેમ શું થાય છે ?’ ‘ખબર નથી પડતી… પણ એકાદ કલાક સતત બેઠી તેથી બ્લીડિંગ વધી ગયું લાગે છે.’

‘ક્યાં જવું છે ? ઘરે કે ડૉક્ટર પાસે?’

‘ડૉક્ટર પાસે હમણાં જવું નકામું છે. ઘરે જ જઈએ.’

ઘરે આવતા રસ્તામાં બ્લીડિંગ વધી ગયેલું લાગતા ડૉક્ટરને ત્યાં જ જવાનું નક્કી કર્યું અને ડૉક્ટરને ત્યાં ગયા. હોસ્પિટલમાં દાખલ કરી. શેષભાઈને પણ ફોન કરીને બોલાવી લીધા.

બિંદુને બ્લીડિંગ ન અટક્યું કે ન દુખાવો ઘટ્યો. ડૉક્ટરે તેને લોહી ઉપર ચડાવી દીધી. વહેલા સવારે ડૉક્ટરે ઓપરેશન થિયેટર પર લીધી. ‘’

આખી રાતનો ઉજાગરો હતો બંને ભાઈઓની આંખો લાલચોળ હતી. ડૉક્ટરને બ્લીડિંગ અટકતું ન હોવાથી આ કેસ ઇમર્જન્સીનો લાગતા બે ડૉક્ટરોને બોલાવી એકમેકની સલાહથી ઓપરેશન કરી લેવાના નિર્ણય ઉપર આવ્યા હતા. સાતમો મહિનો હતો તેથી બાળક અને મા બંનેના બચવાના ચાન્સીસ તો હતા જ.

શેષભાઈ ગભરાતા હતા. પરંતુ મારી હાજરી એમને ઢીલા પડતા રોકતી હતી. લાભશંકરકાકા પણ આવી ગયા. આવીને હિંમત આપી ગયા. ડૉક્ટરે ઓપરેશન નવ વાગ્યે પતાવ્યું. બહુ કોમ્પ્લીકેટડ કેસ તો હતો જ પરંતુ તેઓ નિષ્ફળ ગયા હતા. બહાર નીકળતા શેષને ખભે હાથ મૂકીને કહે – ‘મોટા જીવને બચાવી લીધો છે. માથુ ઉંધુ હતું અને કસુવાવડના બધા જ ચિહ્નો હતા. બેબી હતી. અંદર ને અંદર બાળકના ગુંગળાઈ જવાથી આ બન્યું છે. લોહીની કમીને કારણે નબળાઈ ખૂબ લાગશે. ટોનીક અને એન્ટીબાયોટિક્સ લખેલા છે. બેન જરા નબળા મનના છે હિંમત આપજો.’

શેષભાઈના મોં પરથી હિંમત ઓસરતી જતી હું જોઇ શકતો હતો. ડૉક્ટરને ભલે કહ્યું – પણ ફક્ત રડવાનું જ બાકી હોય તેટલી હદે તે ભાંગી પડ્યા હતા.

મેં નજીકના પાનના ગલ્લેથી સિગરેટ લીધી શેષભાઈને ધરી. સિગરેટ સાથે મને જોઈને ખમચાઈ ગયા. પછી કહે ‘મને ખૂબ જ જરૂર હતી… પણ તને ક્યાંથી ખબર પડી કે હું સ્મોકીંગ કરું છું ?’

‘ઘરમાં એશ – ટ્રે ભરેલી જોઇ હતી. બિંદુભાભીને મળવા જાઓ ત્યારે ભાર દઈને કહેજો કે આ તો નાનો પ્રસંગ છે. બહુ ચિંતા નહીં કરવાની. ’

‘પણ અંશ…. આમ કેમ બને ?’

‘શેષભાઈ… બિંદુભાભીનો વીલપાવર સ્ટ્રોંગ નથી – સંજોગવશાત્ કોઈક બીકને કારણે… અંધારામાં અજાણી વસ્તુ જોઈને છળી મરવાથી કે વધુ પડતા તણાવને કારણે હાઈ બ્લડપ્રેશર જેવું થવાથી પણ આમ થાય. પણ હવે એમની માનસિક પરિસ્થિતિને સંભાળવાની નૈતિક જવાબદારી તમારી છે. હું તો છું જ. ’

‘હં..’

‘સુમીમાસીને કે દિવ્યાને અહીં બોલાવી લઈને એની સાથે ચોવીસે કલાક રહેનાર વ્યક્તિની જરૂર છે. ટર્મ વેકેશન પૂરું થતા સુધી તો હું અહીં છું જ પછી કોઈકને બોલાવશું… કે હું સાથે લેતો જઈશ.

બિંદુ જ્યારે હોશમાં આવી ત્યારે ખાલી પારણું જોઇને મને પૂછ્યું – ‘અંશભાઈ ! ક્યાં છે મારું સંતાન ?’

‘ભાભી ! તમને અમારી પડી છે કે નહીં ?’

‘ફરીથી તમને ?’

‘હા , અમને છોડીને જતા રહેવાની તૈયારી કરતા હતા ખરું ને ?’

‘ક્યાં ?’

‘મોટે ગામતરે… તમારી દીકરીની સાથે !’

‘એટલે છોકરી આવી ?’

‘હા શેષભાઈ સતો સાવિત્રી બનીને તમને પાછા લઈ આવ્યા…. પણ બેબી તો ઘણી દૂર નીકળી ગઈ. ’

‘એટલે ?’

‘ખાલી પારણા તરફ નજર પડતા જ એનો ડૂમો ભરાઈ ગયો… એની આંખમાંથી આંસુ છલકાતા ગયા…’

‘શેષે તેના માથા પર હાથ ફેરવવા માંડ્યો.’

‘બિંદુ ! પાગલ ન બન… બનવા કાળ બન્યું છે… તે ન બનવાનું થવાનું નથી.’

‘પણ… આવું બધું મારી સાથે જ કેમ બને છે શેષ ! આંસુઓના તોરણ મારે ત્યાં જ કેમ બંધાય છે શેષ ?’

‘બિંદુ જે રડે છે તે હસે છે… અને જે હસે છે તે રડે છે. આ એક સીધો સાદો નિયમ જિંદગીનો નથી ?’

એના આંસુઓની વણઝાર ન અટકી… એના મનને સાંત્વન આપવા શેષભાઈનો હાથ… શેષભાઈની હૂંફ બંને નિષ્ફળ ગયા…

એને રડતી મારાથી જોવાતી નહોતી તેથી તેની સાથે હું પણ રડી પડ્યો… મારી આંખમાંથી પણ એ જ આંસુડા વહેતા હતા… ઘરમાં મૃત્યુનો ઓળો હતો… એનો આઘાત આ આંસુડા વડે ધોવાતો જતો હતો.

મને રડતો જોઇ બિંદુનું મન ઓર છલકાઈ ઊઠ્યું… ‘અંશભાઈ… મને કેમ આ આંસુડા છોડતા નથી… તમે પણ આંસુની સાથે સાથે ન તણાવ… એ મારા આંસુ છે… શેષના આંસુ છે… તમારા નથી.’

‘બસ ને બિંદુ ! પારકો ગણ્યો ને મને… મારી અંશિતા ગઈ એ દુ:ખ શું નાનું છે ?’ પાણીના ઘૂંટડા સાથે ડુમાને ગળતી બિંદુ… ફરી રડી પડી.

શેષભાઈથી ન જોવાતા બહાર નીકળી ગયા… મારા હાથને ગાલ પર દાબીને બિંદુ રડતી રહી… રડતી રહી… હું મારા ગાલ પર સરતા અશ્રુબિંદુને રોકવાની વ્યર્થ કોશિશો કરતા કરતા બિંદુને છાની રાખવા મથતો હતો.

સુમીમાસી આવીને મુંબઈ રહ્યા. બિંદુની રીકવરી આવતા સુધી રહ્યા… પરંતુ હવે તબિયત ઘણી જાળવવાની હતી. અને નબળી મનોદશાએ વધુ ઝંઝાવાતો પેદા કર્યા હતા. લાભશંકરકાકાની દીકરી પણ વચ્ચે થોડાક દિવસો કઢાવી ગઈ.

O O O O O O O O

મહિના ઉપર મહિના વીતવા લાગ્યા. પત્રવ્યવહાર ક્ષીણ થતો ગયો હતો. એમ.બી.બી.એસ. નું પરિણામ બંનેના ઉત્સાહને વધારનારું હતું. તે લોકોની મહેનત ફળી હતી. અંશ આઠમા ઉપરથી છઠ્ઠે પહોંચ્યો હતો. અર્ચનાની પણ એવરેજ ઘણી સુધરી હતી.

લાઇબ્રેરી વર્ક સુધર્યું હતું. અને પ્રેક્ટિકલ્સમાં પણ બંને એકમેકને પ્રેરક રીતે રહીને કામ કરતા હતા. હાથમાં સ્ટેથોસ્કૉપ લઈને ઘૂમતા યંગ ડૉક્ટર્સના ટોળામાં ફરતા અને કોફી પીતા સમય વહેવા માંડ્યો… એમ.બી.બી.એસ. ફાઈનલમાં સારા માર્ક્સ સાથે એમ.ડી. ગાયનેકમાં પ્રવેશ મેળવ્યો – અર્ચના ન્યુરોસર્જન બનવાની તૈયારીમાં પડી.

શેષભાઈને પ્રમોશન મળ્યું અમદાવાદમાં અશોક કંસ્ટ્રક્શનનાં એન્જિનિયરીંગમાં મિ. ડાયર પછીની સીનિયર પોઝિશનમાં આવી ગયા. બોમ્બેથી મદ્રાસ અને બેંગ્લોર નવા કંસ્ટ્રક્શન ઇન્ચાર્જ થઈ ગયા.

‘’ બિંદુ ને બીજે ખોળે પણ દીકરી જ આવી. અંશિતા નામ નક્કી જ હતું. બહુ મીઠડી છોકરી હતી. એકલા એકલા રહેવાની બિંદુની ફરિયાદ હવે ઘટી હતી. દીકરીને નવડાવવી… તૈયાર કરવાની…. ખવડાવવાનું… કંઈ કેટલાય કામોમાંથી તે પરવારતી નહોતી.

બિંદુના પત્રો તથા ફોટોગ્રાફ્સથી લાગતું હતું કે નાના શેષભાઈ અંશિતાના રૂપમાં આવ્યા હતા. બિંદુ લખતી હતી કે તમે પણ નાના હશો ત્યારે આવા લાગતા હશો. તમને અમે ખૂબ યાદ કરીએ છીએ.

એમ.ડી. દરમ્યાન હાઉસમેનશીપ કરી. તે સમય દરમ્યાન દિવ્યાના લગ્ન લેવાયા – મામાને હાર્ટ એટેક આવ્યો – અને મામી સાથે મુંબઈ રહેવા ગયા. તે સમય દરમ્યાન અર્ચનાના બાપુજી નિવૃત્ત થયા – નરભેશંકરકાકા દ્વારા માંગું નખાયું – વિવાહ થયા –

સમયની ગતિ જે ઝડપે વધી રહી હતી તે જોતા પ્રસંગોની ઘટમાળની ગતિ ધીમી લાગતી હતી. સંધ્યા પરીખ – રાજેન્દ્ર શાહ, અવિનાશ નાણાવટી – સરલા મહેતા પણ અમારી જેમ જ વૈવાહિક બંધનોમાં જકડાઈ ગયા હતા. જિંદગીનું દર્પણ ભાતભાતના રંગો પાડી રહ્યું હતું. .. જિંદગી વહેતી જતી હતી… ક્યાંય અટકતી નહોતી…

O O O O O O O O O

અંશિતાના નામે ખૂલેલી ક્લીનીક બે વર્ષમાં તો ધમધોકાર ચાલતી થઈ ગઈ હતી. જામતી જતી પ્રેકટીસ દરમ્યાન એકાદ વર્ષ લગ્ન લેવાયા તે સમયે મામાનું મૃત્યુ થયું. એટલે લગ્ન પાછળ ઠેલાયું. ફરીથી નક્કી થયું ત્યારે શેષભાઈને અકસ્માત નડ્યો. મુંબઈથી પૂના તરફ જતા ખંડાલાની ઘાટીઓમાં બ્રેક પરનો કંટ્રોલ ગુમાવતા અકસ્માત થયો. પરંતુ ખાસ વાગ્યું નહોતું તેથી હોસ્પીટલાઈઝેશન ન કરવાનું થયું. પણ એક વહેમ આવી ગયો કે….. લગ્નનું નક્કી થવાની સાથે જ કંઈક માઠું બને છે.

બંને પુખ્ત હતા, વહેમને ન ગણકારીએ તેવા હતા. પરંતુ અર્ચનાની મમ્મી એ વાતથી નિરાશ થઈ ગઈ. જજ પપ્પા હજી પણ માનતા હતા કે ડૉક્ટર દીકરીને ડૉક્ટર જમાઈ મળ્યો છે. મન મળેલા છે , સમજુ છે તેથી કોઈ તકલીફ આવી શકે જ નહીં. છતાં મમ્મીની જુનવાણી મનોદશા એક તરફ લગ્ન ઝડપથી લેવડાવવા મથતી હતી અને બીજી તરફ આવા અમંગળો એ દિશામાં આગળ વધતા રોકતી હતી.

જ્યોતિષીઓ એમના મનને ધૈર્ય આપવા કહેતા હતા છોકરીને લગ્નસ્થાનમાં મંગળ છે. જેટલી ઉતાવળ કરશો તેટલા પાછા પડશો… ત્રીસ પૂરા થવા દો. મંગળ ઉપર શનિની દ્રષ્ટિ થતાં સૌ સારા વાના થશે.

મિત્રો ધીમે ધીમે લગ્નબંધનમાં જોડાઈ જોડાઈને આગળ વધવા માંડ્યા હતા. મમ્મીની ઢીલી ઇચ્છાથી અર્ચના પણ ગૂંચવાતી હતી.

એક દિવસ મઝાકમાં હું બોલ્યો ‘અર્ચી ! ચાલ જ્યોતિષને સારી દક્ષિણા અપાવીને મંગળ ઉપર શનિની દ્રષ્ટિ કરાવી દઈએ.’

‘હું પણ કંઈક એવું જ વિચારું છું પણ મમ્મીનો જ્યોતિષ પાક્કો છે. થોડામાં નહીં પતે.’

‘વધારે દઈશું… પણ હવે તો અવિનાશ પણ બાપ થવાનો…’

‘આપણે શું કરીશું ?’ અર્ચનાએ વાંકુ મોં કરતા કહ્યું.

‘કેમ તને ઉતાવળ નથી? ’

‘ઉતાવળ કરીને શું કરવાનું ? એમની મનોદશા આપણા કરતાં પણ દયાજનક છે. ’

‘કેવી રીતે ?’

‘જુવાન છોકરી અને વિવાહ ત્રણ વર્ષ રહ્યા…’

‘કેમ એમાં વળી શું વાંધો છે ?’

‘દિવ્યાબેન ત્રેવીસે પરણ્યા…’

‘હા.. ’

‘મારી ઉંમર શું થઈ ?’

‘મારા જેટલી, એટલે સત્તાવીસ… ’

‘દીકરીની જાત, ક્યાં સુધી ટેન્શન ભોગવવાનું ?’

‘હં ! મને પણ તારું ટેન્શન તો લાગે જ છે…’

અર્ચના અંશને જોઇ રહી..અંશની આંખમાં ચુપાયેલ ચિતા જનક વ્યંગ ક્ષણ પછી તેને સહેજ મલકાવી ગયો.

 

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (17) 

‘કેવું ટેન્શન ?’

‘છોકરો જાત… ક્યારે હું ફરી બેસું એ કંઈ કહેવાય નહીં. ’

‘ધત્… ડેડી તો તારા વખાણ કરતા થાકતા નથી.’

‘હં ! ’

‘એઈ. હવે બહુ દૂર ના બેસ ને ’

‘’ના ભાઈ મને તારી મમ્મીની બીક લાગે છે.

‘પણ આ ઇંતેજારીની કળી ખીલશે ખરી ? ’

‘શંકા છે ?’

‘મન અને હૃદય ક્યારેક દ્વન્દ્વ કરી બેસે છે. ’

‘ન્યુરો સર્જન થવાની અને મનને કાબુમાં ન રાખી શકાય… ’

‘એને તો કાબુમાં રાખી શકાય પણ હૃદય ક્યારેક તડપી ઊઠે છે. .. તારી છાતીમાં માથુ નાખીને ખૂબ રડી લેવાનું મન થાય છે.’

‘ના ભાઈ ના એવું ન કરતી … લોકો માનશે કે હું તને હેરાન કરું છું. ’

‘તું એટલો બધો સજ્જન છે ને કે….’

‘…..કે તક મળે તો ઝડપી લઉં’

‘શું ?’

‘તક ’

‘કેવી ?’

મારા હોઠો પર લુચ્ચું સ્મિત રમી ગયં અને એના ગોર ગાલ શરમથી રતુમડા થઈ ગયા.

‘એઈ શું વિચારે છે ?’

‘લાગતું નથી આ જ જિંદગી મઝાની છે ?’

‘રસનાં છાંટણા હોય … ઓડકાર ના હોય… ’

‘ખરેખર ?’

‘હં !’

‘અર્ચુ ! બિંદુભાભી અને શેષભાઈના જીવનમાં ખટરાગ શરુ થયો લાગે છે.’

‘કેમ કંઈ કાગળ આવ્યો છે? ’

‘હા. આ વખતના બિંદુના કાગળમાં કંઈક ઢીલું ઢીલું આવ્યું છે… કંઈ કેટલાય દિવસથી શેષભાઈ ઘરે આવતા નથી…. આવે છે તો બોલતા નથી… અકસ્માત થયા પછી આખી વર્તણુંક બદલાઈ ગઈ છે. એવું બધું લખે છે.’

‘ચાલ આ વખતે મુંબઈ તારી સાથે હું પણ આવું છું.’

‘મમ્મીને દુ:ખ થાય તો જીદ કરીને ન આવતી. ’

‘તું વાત કરજે ને ?’

‘ભલે !’

‘પણ મને મેન્ટલ હોસ્પિટલમાંથી રજા નહીં મળે.’

‘કેમ ?’

‘બે એક પેશન્ટ વાયોલન્ટ છે’

‘તે એમાં તારા રોકાવાની ક્યાં જરૂર છે ?’

‘એવું ખાસ તો નથી. પણ એક પ્રેમભગ્ન પેશન્ટ મને તેની પ્રેયસી માને છે. ’

‘એઈ … એને કહી દેજે કે હું એનું લોહી પી જઈશ.’

‘કેમ જલી ગયો ?’

‘ના પણ પેશન્ટ છે ત્યાં સુધી વાંધો નહીં… આગળ વધશે તો મેં એરગનના લાઈસન્સ માટે અરજી કરી છે એટલું એને કહી દેજે…’

‘એરગનમાં ગોળી ન હોય, છરા હોય ખબર છે ? એનાથી ફુગ્ગા ફોડાય …’

‘ભલે… ભલે…’  બંને હસતા હસતા છૂટા પડ્યા.

મુંબઈ અમે બંને સાથે પહોંચ્યા… બિંદુ થોડી સૂકાઈ હતી. મને જોઈને એની આંખો છલકાઈ ગઈ.. ‘અંશભાઈ ! તમે આવ્યા…’

અર્ચનાને સારી રીતે આવકારી… અંશીતા કાલુ કાલુ બોલતી હતી… ‘તાતા… આવ્યા…તાતા આવ્યા…’ અર્ચનાની ચોકલેટની લાંચથી તો એ દોડીને એની પાસે લપાઈ ગઈ.

રાત્રે અગિયાર વાગ્યે શેષભાઈનો ફોન આવ્યો. ફોન ઉપર બિંદુને બદલે મારો અવાજ સાંભળીને ચોંકી ગયા… ‘અરે અંશ તું ક્યારે આવ્યો ?’

‘સવારથી તમારી રાહ જોઇએ છીએ. અર્ચના પણ આવી છે.’

‘અચ્છા… હું જરા કોન્ટ્રાક્ટમાં અટવાઈ ગયો હતો.’

‘બિંદુને આપું ?’

‘આપ, પણ હું તો અત્યારની ફ્લાઈટમાં દિલ્હી જવાનો હતો. -’

‘કૅન્સલ કરીને આવો’

‘ભલે કૅન્સલેશન કરતાં બાર તો વાગશે. ’

‘આવો ત્યારે.’

બિંદુએ પૂછ્યું – ‘શું કહેતા હતા ?’

મેં મઝાક કરતા કહ્યું – ‘કેમ માની લીધું કે એમનો જ ફોન હશે ?’

‘અડધી રાત્રે એમના સિવાય કોઈ ન હોય. અને એ પણ હું દિલ્હી કે કલકત્તા જાઉં છું કહેવા માટે જ હોય.’

હવે ચમકવાનો વારો મારો હતો. ‘શું કહે છે બિંદુ ! એમના કોઈ પ્રોગ્રામની તને ખબર જ નથી હોતી….?’

અત્યાર સુધી ટકાવી રાખેલ એનો ડૂમો અચાનક વછૂટી ગયો. અર્ચનાના ખભે માથુ નાખી ડુસ્કે ડુસ્કે રડી પડી.

‘અંશભાઈ… આંસુડાને મારા હાસ્યની ઈર્ષા આવે છે… હું ક્યારેક હસું તો મારા હાસ્યની સમાપ્તિ આંસુડાની સાથે જ થાય છે… હું શું કરું મને સમજાતું નથી…’

ન્યુરો સર્જન ડૉક્ટર અર્ચનાને આ માનસિક રોગની કોઈક નિશાની લાગી…

‘ભાભી વાત શું છે ?’

‘અર્ચના મારા સુખને કોઈની નજર લાગેલી છે. શું કહું ?’

‘હશે હવે વાતમાં કાંઈક ફોડ પાડો તો અમે કંઈક મદદરૂપ થઈ શકીશું.’

‘એ ધારણાથી તો તમને પત્ર લખ્યો હતો. પણ વધુ વિચારતા મને લાગે છે… મારું સુખ પૂરું થઈ ગયું.  ’

‘કેમ એમ બોલે છે બિંદુ ?’ હું જરા આવેશમાં આવી ગયો.

‘તું ગુસ્સે ન થા અંશ… It is a sort of psychic case where she feels she is alone… હં ! પણ ભાભી કહો તો ખરા વાત શું છે ?’

‘પોતાની જાંઘ ખુલ્લી કરવાની વાત છે બેન ! તને શું કહેવું ? અને પરણેલાની વાત કુંવારાને શું કહેવી… એટલે પછી લાગ્યું કે નસીબના ભરોસે જિંદગીને છોડી દઈએ બીજું શું ? પણ એટલું નક્કી કે કોઈકની નજર મારા સુખને લાગી ગઈ છે.’

‘બિંદુભાભી અમે બંને ડૉક્ટર છીએ. વળી પરણવાની વાતો કંઈ નવી નથી. પણ જો અમે ‘પરાયા’ હોઈએ તો ન કહેતા.’

‘ના અર્ચના – એમ નથી. પણ હવે એ મારાથી અતડા અતડા રહેવાની કોશિશ કરે છે. અંશી સાથે થોડું રમે છે અને પાછા એમની દુનિયામાં ખોવાઈ જાય… મારી સાથે વાત ન કરે… અરે આંખ પણ ન મેળવે… હું શું કહું ? મારા દુ:ખની વાત બેન !’

‘પણ શા માટે શેષભાઈ આવું કરે છે ?’

‘મને એ જ તો ખબર નથી.’

‘તમે એમને ન ગમતું કશું કર્યું હતું ?’

‘ખબર નથી.’

‘ભાભી ! કદાચ કોઈક પ્રકારના ટેન્શનમાં હશે એ… ’ અર્ચના બોલી.

‘પણ એવું ટેન્શન કેવું કે જ્યાં હું જ એમને ન ગમું ?’

‘અંશી જોડે પ્રેમથી રમે છે ને?’

‘હા. ’

‘ભાભી તમારે બહુ ચિંતા કરવા જેવી નથી.’

‘કદાચ.’

‘કેમ કદાચ ?’

‘અંશભાઈ, અકસ્માત થયાને કેટલો સમય થયો ખબર છે ?’

‘છ એક મહિના થયા.’

‘છ મહિનાથી બેડરૂમમાં કાં તો હું પૂરાઈ જાઉં છું કાં તો એ પૂરાઈ જાય છે !’

‘એટલે ?’

‘એટલે હું એક એવી ગુનેગાર છું કે જે રોજ રાતે જે ગુનાની મને ખબર નથી તેની સજા ભોગવું છું…’

‘એટલે કોઈક અણબનાવ થયો છે ?’

‘એ તો હું નથી જાણતા પણ… અંશી પછી અંશુમાનની મારી માગણી હતી. એમને નાનકડી બિંદુ મળે તો મને એમનું નાનકડું પ્રતિબિંબ મળવું જોઇએ ને ?’

‘હં !’ અર્ચનાનું ડૉક્ટરી માનસ દર્દની ગંભીરતા પકડવા મથી રહ્યું હતું…

‘એટલે ખરેખર શું બને છે ?’ એણે પૂછ્યું.

‘રોજ રાતે અંશીને સુવાડવા હું મથતી હોઉં ત્યારે એ છાપુ વાંચતા હોય. અંશી સૂઈ જવાની તૈયારીમાં હોય ત્યારે ઊઠે… જો હું બેડરૂમમાં સુવડાવતી હોઉં તો બહાર જઈને બહારથી બેડરૂમ બંધ થઈ જાય… અને જો હું બહાર સુવડાવતી હોઉં તો બેડરૂમ અંદરથી બંધ થઈ જાય… અંશભાઈ ! હશે ટેન્શન હશે… ભોજ્યેષુ માતા બનતી પત્ની કાર્યેષુ મંત્રી બને પણ શયનેષુ દુશ્મન તો ન જ હોય ને… ’

‘પછી ?’

‘પછી શું ? શરૂઆતમાં થોડુંક મન મનાવ્યું… પછી એક દિવસ વિચારોએ વિકૃત્તિ પકડવા માંડી ત્યારે બેડરૂમ ખખડાવી ખખડાવીને થાકી પણ બારણું ન ખૂલ્યું તે ન જ ખૂલ્યું.  આખી રાત રડતી રહી ડુસકા સાંભળતા સાંભળતા એ પણ જાગતા રહ્યા હશે. વહેલી સવારે સૂઝેલી આંખે જ્યારે દૂધ લેવા નીકળી ત્યારે એ બહાર આવ્યા… જાણે કશું જ નથી બન્યું.’

આંસુડે ચીતર્યા ગગન (18)

મેં પૂછ્યું – ‘બારણું કેમ નહોતું ખોલ્યું ?’

ત્યારે  કહે – ‘મેં ઊંઘની ગોળી લીધી હતી. પરંતુ રૂમ સાફ કરતા ખબર પડી એશ ટ્રે સિગરેટથી ફૂલ હતી. એમને એમના જુઠ્ઠાણાંની ખબર પડી કે નહી ખબર નથી. પણ… કદાચ હું હવે એમના મનથી ઊતરી ગઈ છું. ’

‘કોઈ બીજી છોકરી એમના જીવનમાં હોઈ શકે ?’ – અર્ચનાએ અંદેશો રજૂ કર્યો.

‘ના, એવું લાગતું નથી. એવું હોય તો મારું અપમાન કરે, મને હડધૂત કરે… જેવું કંઈક તો કરે. પણ આ તો સંપૂર્ણ મૌન જ…’

‘આવું બધું અકસ્માત પછી જ થયું ને ?’

‘હા અને એ દિવસ પછી વહેલી સવારથી નીકળી જાય અને મોડી રાતે પાછા આવે. હું ઊંઘતી હોઉં તો જાતે ફ્રીઝમાંથી ખાવાનું લઈને જમીને સૂઈ જાય.’ તે દિવસે મેં રીતસરનો હુમલો કર્યો. એમનો મૌન પ્રતિકાર. મારી બાથમાંથી છૂટી, જેમ તેમ પોતાની જાતને સાચવતા બાથરૂમમાં પૂરાઈ ગયા. કેટલીય માફી માગી ત્યારે બહાર આવ્યા અને કહે – ‘બિંદુ શેષને નામશેષ ન કરવો હોય તો મને મારી રીતે રહેવા દે. અંશી અને તું બંને મારી જવાબદારીઓ છો. એ નિભાવવા નામશેષ થતો શેષ ઝઝૂમે છે.’

મેં પૂછ્યું ‘પણ મને કહો તો ખરા તમે કેમ આમ કરો છો ?’

તો કહે – ‘બિંદુ ! ભગવાનને મજાક સુઝે છે. એક બાજુથી આપે છે અને બીજી બાજુથી લઈ લે છે.’

મેં કહ્યું – ‘પણ શું લે છે તે તો કહો ?’

તો કહે – ‘આપણું દાંપત્યજીવન ખરાબે ચડ્યું છે.’

મેં કહ્યું – ‘સ્પષ્ટ કહો ને કે શું છે ?’

તો કહે – ‘સમય પાકશે ત્યારે બધું જ કહી દઈશ…’ મેં જીદ કરી – ‘ ના, કહો જ..’ તો કહે – ‘શેષ નામશેષ થઈ જાય તેવું તું ઝંખે છે ? હવે આ બાબતનો ઉલ્લેખ ન કરતી, તને અંશીના સોગંદ…’

મેં કહ્યું – ‘ભલે… પણ હવે બેડરૂમ બંધ ના કરતા… તમને પણ અંશીના સોગંદ… તે દિવસથી ઘરે રહે છે તો મહેમાનની જેમ… મહિનામાં બે દિવસ… ત્રણ દિવસ… વાતે વાતે ધર્મ કથા… દ્રષ્ટાંતો અને ક્યારેક હદથી વધી જાઉં તો મૌન…’

‘હું શું કરું અંશભાઈ ?  અંશભાઈ હું શું કરું ?

ત્યાં ડોરબેલ વાગ્યો… શેષભાઈ આવ્યા… અર્ચના વિચાર કરતી હતી – આ અંશ ચશ્મા કાઢીને ક્યાંથી આવ્યો..?

O    O    O    O    O    O    O    O    O    O

બીજે દિવસે વહેલી સવારની ફ્લાઈટમાં શેષભાઈ જતા રહ્યાં. મને કે બિંદુને ચર્ચામાં ઉતરવાનો મોકો આપ્યા વિના…

અર્ચના ઊઠી ત્યારે તેને પણ વિસ્મય થયું. એને માટે શેષભાઈનું વર્તન અજુગતું તો છે જ બિંદુ માટેની હમદર્દીએ વધુ ચર્ચા છેડી. એમને અકસ્માત થયા તે દરમ્યાન ચેકઅપ કરાવેલ… દવાના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગેરે ચેક કર્યા. એક્ચ્યુઅલ ઈન્જરી અને નજરે દેખાતા રોગમાં કોઈ મેળ પડતો જ નહોતો.

અંશી ઊઠી ત્યારથી રડ રડ કરતી હતી. બિંદુએ ખીજવાઈને ધોલધપાટ કરી ત્યારે અર્ચનાને જોઇતું ચિહ્ન મળી ગયું… બિંદુ ન્યુરોટીક પેશન્ટ બનવા જતી હતી. જ્યારે ચારે બાજુ ઝઝૂમી ઝઝૂમીને થાકે ત્યારે પોતાના બાળક ઉપર ગુસ્સો ઊતરે એ હતાશાની નિશાની જ હતી.

અંશીને લઈ હું બહાર ગયો… ત્યારે બિંદુનું રડમસ મોં એના પર વીતતી દુ:ખની કથનીના વાદળોથી સભર હતું. જ્યારે પાછો ફર્યો ત્યારે એ વાદળો અશ્રુરૂપે વરસી ગયા હતા…. આકાશ સ્વચ્છ હતું… બિંદુના હાસ્યમાંથી ધરતીની ભીની ભીની સુગંધ આવતી હતી – અર્ચના સફળ ન્યુરોસર્જન થવાની હતી. તે બિંદુને રડાવીને મનની વાત જાણી શકી હતી.

અંશી મમ્મીને કાલી કાલી ભાષામાં કહેતી હતી. ‘મમ્મી,  મમ્મી તાતાએ ચોતલેત ખવડાવી…’

‘પછી શું કર્યું બેટા ?’ મેં આગળ પૂછ્યું ‘પછી છે ને … છે ને… ફુગ્ગો અપાવ્યો…’ ‘હં… પછી?’    ‘પછી તેક્સીમાં દલીયા પલ ગયા ને ઘોડાગાડીમાં બેઠા….’   ‘શાબાશ !’ હું અંશીના રીપોર્ટ ઉપર મલકતી બિંદુને જોઈને ખુશ થતો હતો.

ત્યાં ફોન આવ્યો- ‘હેલો !’  મેં પૂછ્યું તો લાભશંકરકાકા હતા – અને કંઈ જરૂરત હોય તો તેમને જણાવવાનું કહેતા હતા.

‘પણ કાકા ! શેષભાઈને દિલ્હી શા માટે જવું પડ્યું ?’

‘આજે ગવર્નમેન્ટ ટેન્ડર છે તેથી.  ’

‘એમનો કંઈ સંપર્ક થઈ શકે ખરો?’

‘હા , હમણાં જ ફોન હતો તે કોનોટ પ્લેસ પરથી હોટેલ ન્યુયોર્કમાં ગયા છે. નંબર આપું ?’

‘હા, અમારે થોડીક ચર્ચા કરવાની હતી. તે માટે અત્યારે સંપર્ક કરવો જરૂરી છે. ’

‘અંગત  ચર્ચા છે?’

‘હા… મારા લગ્ન અંગેની !’

‘એક મીનીટ જરા ડાયરીમાં શોધીને કહું…

‘ભલે…’

‘૩૨૨૬૬૬ નંબર છે. અને ઓપરેટરને અશોક કંસ્ટ્રક્શનનો નંબર ખબર છે તેથી બૂક કરાવવાથી તરત મળી જશે. દસેક વાગ્યા પછી ઠેઠ સાંજે જ મળશે.’

‘એ સવારની ફ્લાઈટમાં ગયા છે – અત્યારે તો પહોંચી ગયા હશે ને ?’

‘ભલા આદમી ! હમણાં ફોન ઉપર તો વાત કરી મેં…’

‘ઓહ… સોરી…. સોરી….’

ફોન ડીસ્કનેક્ટ કરી ઓપરેટરને દિલ્હીનો નંબર આપ્યો… તરત જ કોલ લાગી ગયો. સામા છેડે શેષભાઈ જ હતા….

‘હલો અંશ ! તારો ફોન આવશે જ … એવું ધારતો હતો…’

‘પણ શેષભાઈ આ રીતે મૂકીને જતા રહો તે ઠીક તો ન કહેવાય હં !’

‘તું નહીં જાણતો હોય અંશ કે આજે ગવર્નમેન્ટ ટેન્ડર છે.‘

‘હશે પણ તેથી શું ફેર પડે ?’

‘જો રાત્રે તમારા ત્રણેના ચહેરા હું વાંચી શક્યો હતો. વાત શરુ કરી હોત તો બોંબ જ ફૂટત.’

‘હં ! પણ એમ બોંબથી ડરીને ક્યાં સુધી ચાલશો ?’

‘ડરતો નથી. એને દુ:ખી નથી કરવી તેથી એને અજ્ઞાન રાખું છું.’

‘શું વાત છે એ તો કહો?’

‘તું જીરવી શકીશ કે નહીં તે તો ખબર નથી… પણ તને કહ્યા વિના છૂટકો પણ નથી. વળી અર્ચનાની હાજરીમાં થોડોક ખચકાયો.’

‘હં ! શું છે તે તો કહો.’

તે દિવસે ખંડાલા જતા બ્રેક ફેઇલ થઈ અને જે અકસ્માત થયો તેની માઠી અસરમાં ધીમે ધીમે શરીરમાં હોર્મોનલ એક્ટીવીટી બંધ થવાથી  I have lost my potency… and she is mad after a male issue ‘’

‘હં પણ એ બહુ મોટી સમસ્યા નથી. એ તો ફરી શરૂ થઈ શકે છે. હોર્મોન્સમાં સક્રિયતા આવી શકે છે.’

‘પરંતુ એ આવે ત્યાં સુધીની ધીરજ એનામાં રહી નથી.  And truly speaking I have lost my hopes too… ’

‘પણ આ ચર્ચા બિંદુભાભી સાથે થઈ શકે…’

‘ I have tried…  but failed… ’

‘Should I try ?’

‘Do it , but take care… અને એ મારી એટલી બધી એડીક્ટ છે… કે કદાચ ન પણ સ્વીકારે.’

‘તમે લોકો રોકાવાના છો ને?’

‘હા તમે આવશો ત્યાં સુધી તો ખરા જ …’

‘એક કામ કરજે…’

‘શું ?’

‘બે પાંચ દિવસ પછી અનુકુળતાએ અમદાવાદ નીકળી જાઓ. હું અમદાવાદ આવી રહીશ. ’

‘અચ્છા બીજી વાત… આ વખતે અમારા મેરેજની ચર્ચા કરવાની છે. તારીખ નક્કી કરવાની છે.’

‘ભલે ભલે બધું ત્યારે નિરાંતે કરીશું. ’

‘બિંદુને આપું ?’

‘હા આપ..’

‘હેલ્લો !’

‘……….’

‘ઉ હા…’

‘…………’

‘ના’

‘………..’

‘ભલે.’

બિંદુએ ફોન મુકી દીધો. અર્ચનાએ પૂછ્યું… ‘એઈ શું વાત કરી ?’

‘બે પાંચ દિવસ પછી અંશ સાથે જઈશ ને ?’ એટલે મેં હા પાડી. પછી કહે હું નીકળી ગયો તે ના ગમ્યું? તો મેં ના પાડી. પછી કહે અંશીને સાચવજે એટલે મેં ભલે કહ્યું… બિંદુ ચીડાતી હતી. અર્ચના હસતી હતી….

‘પણ અંશભાઈ તમે કહેતા હતા ને કે બિંદુભાભી સાથે ચર્ચા થઈ શકે – Should I try !’

‘અમદાવાદ તમે આવશો કે નહીં તે દિશામાં ચર્ચા થઈ શકે તો તેમનું કહેવું હતું – પણ એ માનશે નહીં – એટલે મેં કહ્યું Should I try?  તો ના કહી અને કહ્યું હું કહી દઈશ.’ અર્ચનાએ નોંધ્યુ કે એને હજી કંઈક ખટકે છે. તેથી તે ચર્ચા કરીને શોધવા ઝંખે છે…

O    O    O    O    O    O    O    O    O    O

રસોઈ કરતા કરતા અર્ચનાએ બિંદુને માનસિક સારવાર આપવા માંડી હતી.

‘બિંદુભાભી – શેષભાઈ આમ અચાનક જતા રહ્યા તે મને ગમ્યું નહીં.’

‘ગમ્યું તો મને પણ નથી પણ બેન આપણે શું કરીએ ?’

‘વિરોધ કરવાનું ચાલુ રાખવાનું….’

‘તરત જ કહી દેશે – શેષને નામશેષ થતો રોકવો છે ?’

‘પણ એવી વાત ક્યાં સુધી ચાલશે ?’

‘મને તો ડર લાગે છે… હું કંઈક વધુ દબાણ કરીશ તો એ એમની જાતને કંઈક કરી બેસશે.’

‘પણ ભાભી જાણો તો ખરા, એવું તે શું છે કે એમને સતત ભય લાગ્યા કરે છે?

આંસુડે ચીતર્યા ગગન(19)

અર્ચના મને મદદ કરીશ ?‘’
‘શામાં ?’
‘ એ વાત જાણવામાં ?’
‘કઈ વાત ?’
‘એ જ વાત જેનો એમને ભય લાગ્યા કરે છે !’
‘પણ હું કેવી રીતે જાણી શકું ?’
‘મારી વાત અંશભાઈ કરી ત્યારે જવાબ સાંભળી અંશભાઈ ગંભીર થઈ ગયા હતા… ખબર છે?’
‘હં પણ તેનો ખુલાસો તો તેમણે કર્યો હતો.’
‘ના અર્ચના , ખુલાસો નહોતો પરંતુ વાતને ઉડાવી હતી….’
‘અર્ચનાને જોઇતું બીજું ચિહ્ન મળ્યું… શંકાશીલ માનસ.’
‘ના, ભાભી મને લાગતું નથી. અને અંશ તો જે હોય તે સ્પષ્ટ કહે તેમ છે.’
‘તને પરિચય છે તેથી વધુ પરિચય મને છે. અને બંને ભાઈઓ જો ના ઇચ્છતા હોય અને ના કહેવું હોય તો આખી દુનિયાને ઉંઠા ભણાવે તેમ છે.’
‘શંકાશીલ માનસ… અને પોતાનો કક્કો ખરો કરાવવાની સબળ ઇચ્છા… શરુ શરુના ચિહ્નો છે… અર્ચના વિચારોને ચકડોળે ચડે તે પહેલા… ’
‘કેમ ! હું બોલી તે ઠીક ન લાગ્યું ?’
‘ના એવું તો નથી પણ… હું જરા જુદું માનું છું અને તે એમ કે શક્ય છે યોગ્ય ખુલાસો થઈ શકે.’
‘ખેર ! તમે માનો છો તેવું નથી.’
‘હમણાં તમારી હાજરીમાં પૂછી લઉં ?’
‘ના એવું ન કરતી. તમે સાંજે ફરવા નીકળો ત્યારે વાત કરજે.’
‘ભલે તમે જેમ કહો તેમ… પણ ભાભી તમે અમારી સાથે નહીં આવો ?’
‘ના લાભશંકરકાકા આવવાના છે એમ કહીને આજે હું છટકી જઈશ.’
‘અંશે મને જે વાત કહે એ તમને હું કહીશ તે તો માનશો ને?’
‘બેન તારો મોટો ઉપકાર હશે એ તો… જો ખરેખર એ વાત જાણવા મળે તો… પણ મને લાગે છે તે તને પણ ઉંઠા જ ભણાવશે’
તે દિવસે સાંજે અમે એકલા પડ્યા. અંશના ખૂબ જ આગ્રહ છતાં બિંદુભાભી ન આવ્યા. એટલે અમે ફરવા એકલા નીકળ્યા.
જુહુ બીચ ઉપર ફરતા જતા હતા ત્યાં અંશની નજર એક દૂર બેઠેલા કપલ ઉપર પડી. અર્ચનાને બતાવીને અંશ બોલ્યો – ‘આ લોકોને ઘર નથી હોતા આવું પ્રદર્શન કરતા અચકાતા નથી ?’
અર્ચના બોલી – ‘અંશ , ખરેખર તો ઘર હશે જ પણ ઘરમાં એકાંત મળતું નહીં હોય- ’
‘મારા માનવામાં નથી આવતું..’
‘ભલે તારા માનવામાં જ ન આવે પણ એવું બની શકે, મધ્યમવર્ગીય કુટુંબ હોય – ઘરના નામે નાની ચાલની એક ઓરડી હોય અને એમાં કદાચ પરણેલો આ મોટોભાઈ હોય… છોડ … એ બધી વાતો… પણ શેષભાઈ શું કહેતા હતા ?’
‘તારે અર્ચના – તારે શું વાત થઈ બિંદુભાભી સાથે ?’
‘એમને તમારી અને શેષભાઈ વચ્ચે શું વાત થઈ એ જાણવી હતી. ’
‘હું પણ એ દ્વિધામાં છું કે એમને એ વાત કેવી રીતે કહું ?’
‘કઈ વાત ?’
‘એ જ વાત… જે શેષભાઈ કહે છે.’
‘શું વાત છે અંશ ?’
‘એમના અકસ્માત પછી હોર્મોનલ ડીસ્ટર્બન્સને કારણે He has lost his potency and Bindu wants a male issue. ’
‘પણ આ તો સાદી વાત છે. એમાં આટલી ગૂંચવણ શું છે ?’
‘શું સાદી વાત છે ? આપણે બંને ડૉક્ટર છીએ તેથી આના પરિણામોથી વાકેફ છીએ. જેના ઉપર વીતતી હોય તેનું મન જાણે…’
‘ખેર ! Hormonal activity can be regained also… એને કોઈક સારો ડૉક્ટર સારી રીતે સમજાવી શકે.’
‘કેમ હું સારો ડૉક્ટર નથી ?’
‘સારો મીન્સ અનુભવી ગાયનેક.’
‘એટલે શું હું અનુભવી ગાયનેક નથી ? ’
‘એવું નથી અંશ… પણ ઘરકી મુર્ગી દાલ બરાબર…’
‘હં…’
‘અંશ બિંદુભાભી ન્યુરોસીસના પહેલા તબક્કામાં છે એવું હું માનું છું.’
‘તો તો સાઈકીયાટ્રીસ્ટની પણ જરૂર છે. કેમ ?’
‘હા અને ગાયનેકની પણ….’
‘પણ તેથી વધુ જરૂર છે પતિની હૂંફની.’
‘ખરી વાત છે.’
‘………..’
‘આપણે કંઈ જ નહીં કરી શકીએ તેવું તો નથી પણ શેષભાઈ સમજાવવામાં કાચા ઠર્યા છે. ’
‘ચાલો આપણે સમજાવવાની કોશિશ કરીએ.’
‘અર્ચ ! શેષભાઈની હાજરીમાં જ કહીએ તો ?’
‘એ ઠીક રહેશે – પણ સફળતા ૫૦% જેવી જ હશે.’
‘જો કે આપણે ડૉક્ટર્સ તો એક ટકો ચાન્સ હોય તો પણ આશા નથી છોડતા હોતા તો પછી આ તો ઘરનો કેસ છે. અને ૫૦% માં એક ટકો ઉમેરીને સફળ થઈ શકીએ કેમ ખરું ને ?’
‘હા ! પણ બિંદુભાભી ઘરે જઈને પૂછશે તો શું કહીશ ?’
‘પેલા ઘરબાર વિનાના યુગલને બતાવી દેજે ને ! ’
O O O O O O O
હોટેલ ન્યુયોર્કમાં ત્રણ આદમી સાથે શેષ બેઠો હતો. જાડો કદાવર અને ચુંચી આંખોવાળો સિંહા હતો. બટકો પણ ઉજળો અને ઉભા વાળ ઓળેલ માણસ સિંહાનો કઝીન હતો અને શેષની બિલકુલ સામે બેઠેલો કાળો શિવરામન હતો.
શિવરામન એ ટેન્ડરનો ઇન્ચાર્જ હતો ટે ન્ડર સાંજે ખુલવાનું હતું અને ચારે જણાં લંચ સાથે લેતા હતા.
અરે શિવરામનજી ! આપ કીસ સોચમેં પડ ગયે હો. આપકા જુનીયર શિવરામન કો દે દો હમ ઉસે યે લાઈન મેં માસ્ટર કર દેંગે.
‘લેકીન બાત યે હૈ કી ઉસે પેઈન્ટર બનના હૈ. ઈંટ ચુને વાલી લાઈનમેં ઉસે કલા નહીં દીખતી.’ ‘લેકીન ત્રિવેદી સાબકો ક્યા પ્રોબ્લેમ હુઆ થા ?’
‘કુછ નહીં ફ્લાઈટ કી ગરબડી હો ગઈ થી – શામકી ફ્લાઈટ દેર તક નહીં આયી તો ફીર સુભા આના પડા.’
‘શુકર ખુદા કા માનો તો ગુપ્તા ભાગ ગયા નહીં તો યે ટેન્ડર ચલા જાને વાલા હી થા’ – સિંહા.
‘ગુપ્તા કો કૈસે ભગાયા ?’ – શિવરામન
‘કહે દીયા – કી યે ટેન્ડર પાસ નહીં હોગા ટેમ ન બીગાડ’ – સિંહા.
‘વૈસે છોડનેવાલોં મે સે વો નહીં’ – શિવરામન
‘સહી બાત હૈ ,ઉસે મેરી ભી જાને કી ટીકીટ દીખાઈ તબ ગયા’ – સિંહા
‘આપ ફીર યહાં કૈસે ?’ – શિવરામન
‘મૈંને ટીકીટ કૅન્સલ કરવાયા.’ – સિંહા
‘કલ વો મુઝે કેબ્રે દીખાને કે લીયે લે ગયા થા. ઔર યહી કહ રહા થા , સિંહા તો ચલા ગયા – અબ યે ટેન્ડર હમેં મિલના ચાહીયે.’
‘અચ્છા ?’
‘તો શિવરામજી, ક્યા ચલ રહા હૈ ?’
‘ચલેગા તો સબ સાબ… લેકિન અબ પુરાની આદતેં જો આપકે આગે વાલે સબને ડાલી હૈ વો જોર પકડ રહી હૈ…’
‘કૌન સી ?’
‘વો રીટા, મીના, મોના કી… ’
‘આપ હમારા ખયાલ કરો સિંહાજી આપ કા ખયાલ કરેંગે. ક્યું સહી બાત હૈ ના ?’ – શેષ
‘ખેર… જવાની હમ બુઢોં કો જ્યાદા ચડતી હૈ. ક્યા કરેં હમારી મેડમ… કો જો પેરેલીસીસ લગા હૈ… ઔર ગવર્નમેન્ટ દેતી ભી ક્યા હૈ…’ – શિવરામન.
‘જાને દો યે સબ બાતેં… ઔર મુદ્દે કી બાત કરો… ’
‘ક્યા ?’
‘ભાવ ક્યા ચલ રહા હૈ ….?’
‘તીને રૂપયે કી બાત તો ગુપ્તા હી કહ રહા થા..’
‘છોડો ભી યાર ! ક્યા તીન તીન લગા રખા હૈ.’
‘આપકે લડકે કો તૈયાર કર દેંગે – ઉસે અચ્છા પેઈન્ટર હી તો બનના હૈ.’
‘લેકિન બાત યે હૈ ઐસી બડી બાત સાલ મેં એક બાર આતી હૈ. ઔર બાર બાર યે પોઝીશન રહેતી ભી નહીં હૈ…’
‘રીટા, મીના, મોના કે સાથે રંગરેલીયાં ખતમ હો ગઈ હો તો અબ કોઈ ઔર ભેજ દૂંગા – ભઈ – ઉનકે બિલ ભી તો જબરજસ્ત હોતે હૈં.’
અચાનક શેષની નજર સિંહાના કઝીન ઉપર ગઈ. એ વારંવાર બારણા તરફ જોતો હતો.
ત્યાં શિવરામનનો ઉપરી ઊભો ઊભો એમને જોતો હતો. શેષ ઊભો થઈને ટોયલેટ તરફ ચાલ્યો ગયો. થોડી વાર પછી પાછા આવીને ટેબલ ઉપર બેસવાને બદલે સીધો એના રૂમમાં ચાલ્યો ગયો. નીચે કોરીડોરમાં નજર કરી તો ગુપ્તા ઊભો ઊભો સિગરેટ ફૂંકતો ફૂંકતો શિવરામનના સાહેબ સાથે વાતચીત કરતો હતો. શેષને ખ્યાલ આવી ગયો કે કેવા ષડયંત્રમાં તે ફસાયો હતો. અત્યારે પૈસા ચુકવાઈ ગયા હોત તો ગવર્નમેન્ટ ટેન્ડરોમાંથી અશોક કંસ્ટ્રક્શનનું નામ સુધ્ધા નીકળી ગયું હોત અને બ્લેક લિસ્ટમાં નામ આવત તે વધારામાં.

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (20)

October 2, 2009

તેનું મગજ બરાબર જોશમાં ચાલવા માંડ્યુ હતું. આનો મતલબ સ્પષ્ટ છે. કાં તો સિંહા અને ગુપ્તા એક થયા છે. કાં તો શિવરામન તકલીફમાં છે. તેણે વિચાર્યું કે પાછલે બારણેથી નીકળી ટૅક્સી કરી અહીં આવું. ઉતરીને સીધો શિવરામનના ઉપરી સામે જઈને ઊભો રહી એમને ઇન્વાઈટ કરું તો ગુપ્તા ઉઘાડો પડી જશે કાં સિંહાની યુક્તિ પકડાઈ જશે. પણ એથી શિવરામન તકલીફમાં મુકાઈ જશે.

ખેર જે થશે તે જોયું જશે… કરીને પાછો વળતો હતો ત્યાં શિવરામન રૂમમાં આવ્યો.

ત્રિવેદી સાબ ! સિંહા કા કઝીન હાજર હૈ ઇસલીયે કુછ બાત જમ નહીં રહી… મુઝે લગતા હૈ ઉસકા કઝીન કુછ કર રહા હૈ…‘’

ઠીક હૈ આપ જા કે બૈઠો. મૈં પૈસા લે કે આ રહા હું. હમારા ભાવ ચાર રૂપિયા હૈ – ઔર ટેન્ડર ન મિલને પર પુરા સુદ કે સાથ નીકલવાઉંગા

‘ગદ્દારી નહીં કરેંગે સાબ…’

‘નીચે બૈઠો મૈં અભી આ રહા હું.’

‘અચ્છા જી !’

શેષ નીચે ઉતરતો હતો યાં ફરી બારી પાસે નજર ગઈ સિંહા અને ગુપ્તા ગુસપુસ કરતા હતા. શિવરામનનો ઉપરી ફોન કરતો હતો.

સિંહાનો કઝીન એકલો બેઠો બેઠો કોફી પીતો હતો એના પગ નીચેની સૂટકેસમાં જરૂર કંઈક હોવું જોઇએ – એટલે શેષ એ દિશામાં ચાલ્યો.

‘આપકી બેગ જરા દેંગે ? થોડા સા કામ હૈ !’

લેકીન ત્રિવેદી સાબ યે બેગ ? ‘’

‘હાં સિંહા સાબને અભી યે બેગ મુઝે દેને કો કહા હૈ.’

‘લેકીન…’

‘ગભરાઓ મત મુઝે પતા હૈ ઉસમેં ક્યા હૈ ?’

‘નહીં સાબ.’

‘અરે બેરા ! સાબકા યે સૂટકેસ રૂમમેં રખ દો. ’

‘ઠીક હૈ. ’

બેરા રૂમમાં બેગ લઈને ગયો. પાછળ સિંહાનો કઝીન જતો હતો.. શેષે એને કહ્યું – ‘ચલો આપ જરા સામને જાકે આતે હૈં.’

શિવરામન, સિંહાનો કઝીન અને શેષ ત્રણેને બહાર આવતા જોઈને ગુપ્તા આઘો પાછો થતો હતો. પણ શેષે શિવરામનને કહ્યું – ‘દેખો તુમ્હારે લિયે મૌત કા સામાન લે કે આયા હૈ.’

‘કૌન ?’

‘ગુપ્તા ઔર કૌન ?’

‘મુઝે સમજ નહીં આતા આપ ક્યા કહેતે હો.’

‘દેખો આપકે સાબ જો ફોન પર પુલીસ બુલા રહે હૈં – ઔર ગુપ્તાજીને યે સબ કિયા હૈ. ખુદા કા શુકર માનો ઔર ભાગો યહાં સે.’

શિવરામનને  ભાગતો જોઈને સિંહાનો કઝીન પણ દોડ્યો… જઈને સિંહાને કહ્યું – ‘ત્રિવેદી સાબને બેગ લે લિયા હૈ.’

શિવરામનનો ઉપરી પાછો ફર્યો ત્યારે સિંહા ચિંતિત હતો. શેષે આવીને શેક હૅન્ડ કર્યા. દાઢી વાળો ચહેરો પરિચિત લાગ્યો… ત્યાં એ જ બોલ્યો –

‘અરે ! શેષ સિદ્ધપુરીયા…!’

‘રાવજી…’

પ્રેમથી બંને ભેટી પડ્યા.‘’

સિંહા જતો હતો ત્યાં રાવજી બરાડ્યો. ‘પકડ લો ઇસ ચીટર કો, ધોખેબાજ કો.’

‘સિંહા ચાલ સીધી રીતે તારું નાટક શું છે તે જોઇએ.’

0                0               0          0            0         0

રૂમ ઉપર બેસીને બેગ ખોલી, બેગમાં રોકડ રૂપિયા અને ટેપ રેકોર્ડર હતું. દરેક વાત ટેપ થતી હતી.

‘રાવજી આ સિંહા તને શું કહીને લાવ્યો હતો ?’

‘ગુપ્તા અને સિંહાએ ભેગા મળીને કમ્પ્લેઇન કરી હતી કે શિવરામન અને ત્રિવેદી ભેગા મળી ગયા છે. તેનું પ્રૂફ હું અપાવીશ. ’

‘ખેર એને કાઢવાનું છેલ્લું બહાનું મળી ગયું. ખાડો ખોદે તે પડે.’

‘શું છે બીજા નવાજૂની ?’

‘અશોક કંસ્ટ્રક્શનમાં ખાસો આગળ આવી ગયો નહીં ?’

‘હા યાર… મહેનત અને ઈમાનદારીએ આ સિધ્ધી અપાવી છે.’

‘હું જી.પી.એસ.સી. માં કુદકો મારીને એન્ટીકરપ્શન ડીપાર્ટમેન્ટમાં જોડાયો – ધીમે ધીમે આગળ વધ્યો ત્યાંથી આ પી.ડબલ્યુ.ડી’

‘આ ટેપ સાંભળવી છે ?’

‘છોડ ને યાર !’

‘કેમ ?’

‘મને ખબર છે ભાવ તાલ થયા હશે.’

‘શિવરામન ઉપર એક્શન લેવા હોય તો આપું ટેપ.’

‘ના યાર… પાછો તું એમાં ખરડાઈશ’

‘તો પછી આ રેઈડને કેવી રીતે લઈશ. ?’

‘કશું નહીં, સિંહા અને ગુપ્તાને જુદા જુદાસમયે બોલાવીને માફી લખાવી લઈશ.’

‘અને ટેન્ડર ?’

‘તને રસ છે ?’

‘ચોખ્ખું હોય તો જરૂર રસ છે. ’

‘નથી ચોખ્ખું – ભરીને ફસાવા જેવું છે. કારણ કે જે ડેમ પર સપ્લાય કરવાનો છે તેનું પાયો ખોદાયા પર ભવિષ્ય નક્કી થશે. અને આ સ્લાઈડીંગ લેન્ડ છે. પાયો ખોદાયા પછી એકાદ વખત કંસ્ટ્રક્શન તૂટ્યું તો બધું ધૂળમાં…’

‘સ્લાઈડીંગ લેન્ડ હોય તો મારે વિચારવું પડે.’

‘એક કામ કરજે હાઈએસ્ટ રેટ ભરજે અને સ્લાઈડીંગ કંસ્ટ્રક્શનની કિંમત અલગ ભરવાને બદલે લેબર કોંટ્રાક્ટનો અલગ રેટ ભરજે. વિવાદાસ્પદ ભાવોને કારણે ટેન્ડર રીજેક્ટ થશે. અને ફરીથી આવશે… ત્યારે સિંહા અને ગુપ્તાની અરજીઓ બ્લેકલીસ્ટેડ હશે. અને કદાચ ડાયરેક્ટ ઑર્ડર પણ આવે.’

‘ખેર ! થેંક્સ ફોર ધ સેમ.’

‘How is junior Sidhdhapuriya ?’

‘કોણ અંશ ? એ તો ડૉક્ટર થઈ ગયો. અને અમદાવાદ જઈને તેના લગ્નની તારીખ નક્કી કરવાની છે.’

‘બિંદુભાભી ?’

‘She is also fine.’

‘મારા લગ્નને બહુ સારો આવકાર ન મળ્યો. બહુ ટૂંકા ગાળામાં અમે તો છૂટા પડી ગયા.’

‘કેવી રીતે ?’

‘મોના આફ્રિકાથી આવી હતી. અને આફ્રિકા જેવો ગરમ મિજાજ હતો. તને તો ખબર છે યાર કે ગરમ મીજાજમાં આપણે ઊડી જઈએ છીએ.’

‘હં , પણ થયું શું એ તો કહે ?’

‘બસ ના ફાવ્યું… છૂટા પડી ગયા.’

‘રીટા, મીના, મોના ચાલે છે એમ ને ?’

‘ના યાર ! બહુ એકલું લાગે ત્યારે સિતાર છેડું છું અને દુ:ખી ગીતો ગાઉં છું.’

‘ઈસ્યુ હતા ?’

‘એ જ તો હોટ સ્પોટ હતો. ’

‘કેમ ?’

‘She was incapable of caring…’

‘So what ?’

‘Nothing . but as soon as she discovered her defect she demanded to marry with her sister’

‘હેં ?’

‘ And I denied flatly… and that’s it.’

‘પણ આ છૂટા પડવા જેવું કારણ નથી.’

‘એને એમ હતું કે હું છૂટી પડી જાઉં તો ક્યારેક હું પલળીશ… ફરી ક્યાંક પરણીશ And she ran away back to Africa.’

‘હં ! પછી ?’

‘એની આશા સફળ નથી થઈ.’

‘એટલે ?’

‘હજી એના પત્રો આવે છે. હું લખું છું… સંતાન કંઈ અગત્યની વસ્તુ નથી. આંતરિક પ્રેમ મોટી વસ્તુ છે. તું મારી કસોટી કર પણ હું ડગનાર નથી.’

શેષ રાવજીને મનમાં પ્રશંસતો રહ્યો… આવા પણ માણસો હોય છે.

0         0          0         0          0        0

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (21)

October 3, 2009

દિલ્હીથી શેષ આવ્યો. બિંદુની હાજરીમાં અંશે વાત ઉપાડી.

‘શેષભાઈ એક મઝાની વાત કહું ?’

‘હં !’

‘મારો એક મિત્ર છે. તેને લગ્ન પછી ખબર પડી કે તે બાપ બની શકે તેમ નથી.’

‘હં.’

‘એણે એના નાનાભાઈને આ વાત કહી અને સમજાવ્યું કે તે એની પત્ની સાથે લગ્ન કરી લે.’

‘પછી ?’

‘નાનોભાઈ કહે ડૉક્ટરને મળી જુઓ કંઈક શક્ય બને છે કે કેમ તે તપાસી લેવડાવવું જોઇએ.’

‘સારા ગાયનેકને બતાવવાના હેતુથી બંને ભાઈઓ મારી પાસે આવ્યા.’

‘હં !’

ગાયનેકની દ્રષ્ટિએ બંને ભાઈઓની ક્ષમતા સરખી છે. પણ મોટાભાઈને ટ્રીટમેન્ટની જરૂર હતી.

‘પછી ?’

‘મેં અર્ચના પાસે પેશન્ટને મોકલ્યા.’

‘કેમ અર્ચના પાસે ?’

‘કારણ કે તેને ગાયનેક કરતા સાઈકીયાટ્રીસ્ટની વધુ જરૂર હતી.’

‘એટલે તેનો રોગ માનસિક હતો ?’

‘હું માનું છું.’

‘એવા મારા મિત્રની વાત કરું તને ?’

‘કોણ ?’

‘રાવજી, આપણો આર.એમ.પી.’

‘તેને શું થયું ?’

‘આફ્રિકાની છોકરી હતી. એની ડીફેક્ટને કારણે સંતાન નહોતાં.’

‘હં !’

‘રાવજીને એ ફોર્સ કરીને નાની બેન સાથે પરણાવવા માંગતી હતી. ’

‘અને રાવજીએ શું કર્યું ?’

‘એણે ફ્લેટ ના પાડી દીધી – સંતાન તો ભગવાનની દેન છે. એને અને દાંપત્યજીવનને શું સંબંધ ?’

‘કેમ નહીં ?’ બિંદુ બોલી.

‘ન જ હોય – કારણ કે બંને એકબીજાને ચાહતા હતા – સંતાન હોય તો સોનામાં સુગંધ ભળે પણ ન હોય તો તેનો કોઈ હરખ શોક ન હોય. ’

‘બિંદુભાભી હું તમારા મતની છું. ’ સાઈકીયાટ્રીસ્ટ અર્ચનાએ બિંદુને ટેકો કર્યો

હું સમજી ગયો કે ટ્રીટમેન્ટ ચાલુ થઈ ગઈ છે પણ શેષભાઈ ઝંખવાઈ ગયા.

‘સંતાન ભગવાનની દેન  જરૂર છે. પણ એની હાજરી કેટલાય મનદુ:ખોના મારણ સમી છે. સંતાન વિનાનું દાંપત્યજીવન એટલે ફુલ વિનાનો બાગ – બંનેના સુમેળનું એક માત્ર સાધન એટલે બાળક. ’

‘ભાભી તમે રાવજીભાઈના મિસિસની જગ્યાએ હો તો શું કરો ?’

‘એ જ, એમને સુખી કરવા હું માર્ગમાંથી હટી જઉં.’

‘અને મારા મિત્રની જગ્યાએ શેષભાઈ હોય તો તમે શું કરો ?’ – અંશ બોલ્યો.

‘પ્રશ્ન જ નથી ઊભો થતો – કારણ કે અંશી છે.’

‘ના, પણ એવું બને તો શું કરો ?’ અર્ચના બોલી

‘રાવજીભાઈની જેમ ફ્લેટ ના જ હોય ને ?’

‘કેમ ? હમણાં તો સંતાન ઉપર મોટું લેક્ચર ઝાડી દીધું હતું.’ – શેષે બિંદુને ચીડવવા કહ્યું.

‘છોડોને પારકાની વાતમાં આપણે માથું શું કામ દુખાડવું ?’ – બિંદુ વાતને ટુંકાવવા ગઈ

‘ના ભાભી આવું કરવું સહેલું નથી.’

‘હશે પણ મૂળ વાત રહી જાય છે.’

‘શાની ?’ અર્ચનાએ પૂછ્યું

‘તમારા લગ્નની તારીખની…’ અર્ચના શરમાઈ ગઈ.

‘હા મુદ્દો તો ખરો. ’ અંશ બોલ્યો.

‘ભાઈ જ્યોતિષને મળી સારું મુહુર્ત કરી નાંખો.’ શેષના સૂચનને સાંભળીને અર્ચનાનું મોં પડી ગયું

‘આ જ્યોતિષીઓએ તો દાટ વાળ્યો છે. કહે છે કે અર્ચનાને મંગળ છે. ત્રીસ વર્ષ પછી જે લગ્ન થાય. ’

‘હશે , તો બે વર્ષ વધુ રાહ જુઓ…’ બિંદુએ વાંકુ મોં કરી વક્રોક્તિ કરી.

‘બોલ્યા મોટા બે વર્ષ વધુ રાહ જુઓ…’ અંશ.

‘ભાભી કંઈક રસ્તો બતાવો ને’ – અર્ચના બોલી.

‘મને એક રસ્તો સૂઝે છે.’ ‘કયો ?’ શેષે પૂછ્યું.

‘પુરાણકાળમાં કાર્તિકેય અને ગણેશ વચ્ચે શરત લાગી કે પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા કરી જે પહેલો આવે તેને શિવપાર્વતીનાં ખોળામાં બેસવાનો પહેલો હક્ક. કાર્તિકેય તો મોર ઉપર સવાર થઈને નીકળી ગયા પણ ફાંદાળા ગણેશ ઉંદર ઉપર પૃથ્વીની પ્રદક્ષિણા ક્યારે કરી રહે ?’

‘પણ એનું અત્યારે શું છે ?’ અર્ચના કહે.

‘સાંભળ તો ખરી ?’

‘હં.’

‘પછી પોતાના જ્ઞાનને આધારે શિવ અને પાર્વતીને સાથે બેસાડીને એની પ્રદક્ષિણા સાત વખત કરી – કહ્યું કે પૃથ્વી  માતા પિતા સમાન છે. અને એમની પ્રદક્ષિણા એટલે પૃથ્વીની જ પ્રદક્ષિણા એમ કહેવાય.’

‘હં પણ અંશભાઈ આ વાર્તામાં અર્ચનાનો મંગળ ક્યાં આવે છે ?’

‘એ જ રીતે જ્યોતિષને કે ગોર ને લાવ્યા વગર તમને બેને વચ્ચે બેસાડીને અમે બે જણ સાત ફેરા ફરી લઈએ એટલે અમારા લગ્ન થઈ જાય.’

‘અંશ આઈડીયા સારો છે ’ – અર્ચના ખુશ થઈ ગઈ

‘અંશ ! મા બાપ અને ભાઈ ભાભીમાં ફેર કહેવાય. પણ હું અર્ચનાના મમ્મી પપ્પાને મળીને વાત નક્કી કરું છું.’

‘શેષભાઈ જ્યારે જ્યારે વાત નક્કી કરવાની થાય છે અને કંઈક અઘટિત બને છે, તેથી મનમાં વહેમ રહી જાય છે. તેથી બરાબર વિચારીને ગોઠવજો. ’  અંશની વાત શેષે હસી નાંખી.

‘ભલા આદમી ડૉક્ટર થઈને વહેમમાં માને છે. These are coincidences – કાગનું બેસવું અને ડાળનું પડવું એના જેવું…’

‘હા એવું હોય એમ હું પણ ઈચ્છું છું…’

‘સાંજે તમે આવો છો ને ? મમ્મી અને પપ્પા તમારી રાહ જોવાનાં છે. બિંદુભાભી આપણે સીધા અહીંથી જતા રહીએ ? અંશીતા પણ આવશે ને ?’

‘ભલે ચાલો…’

O    O    O    O    O    O    O    O    O

ઘરે જતાં બિંદુએ ફરી વાત ઉખેડી.

‘અર્ચના, તેં એવુ કેમ પૂછ્યું કે રાવજીભાઈની જગ્યાએ શેષભાઈ હોય તો તમે શું કરો ?

‘બસ ખાલી જ .’

‘ના તું કંઈક જાણે છે પણ કહેતી નથી.’

‘ભાભી – જરૂર કહીશ . પણ હમણાં નહીં .’

‘કેમ હમણાં નહીં ?

‘કારણ કે હજી હું જ વાતને યોગ્ય રીતે પકડી શકી નથી.’

‘કેવી વાત ?

‘શેષભાઈના મનની વાત.’

‘તને વિશ્વાસ છે કે તું પકડી શકીશ ?

‘એ તો વધુ પરિચય થાય તો શક્ય બને. – અને ગમે તેમ તોય એ મોટાભાઈ છે, એટલે બહુ ડૉક્ટર જેવી ચિકાશ મારાથી થાય નહીં ને…’

‘શેષને નામશેષ થતો અટકાવવો હોય તો… વાળી વાત જ મને સમજાતી નથી.’

‘આમ તો સંપૂર્ણ નોર્મલ છે. કદાચ કંઈક કારણ હશે તો મળશે જ …’

‘ખેર આ અંશી પછી નાનો શેષ જોઈએ છે મારે… અર્ચના, છોકરો હોય તો કેટલી શાંતિ નહીં?

‘પણ ભાભી ધીરજના ફળ મીઠાં હોય.’

‘મારે ક્યાં એવો પ્રશ્ન છે. એક વખત જરા આનંદમાં હશે ત્યારે નાના શેષ માટે મનાવી લઈશ.’

‘ભાભી શમણાં જોવા સરળ છે. ભૂલવા સરળ છે. પણ ભાંગતા શમણાંનો ભાર લાગે હં !’

‘એનો અર્થ એવો થયો કે તું જાણે છે પણ કહેતી નથી.’

‘શું ?

શેષને નામશેષ થતો રોકવો હોય તો – શબ્દોનો અર્થ સ્પષ્ટ છે કે કોઈક વસ્તુ એમને તમારી સાથે નોર્મલ રહેતા રોકે છે. એ વસ્તુ હું શોધું છું.

‘શેષની તકલીફ અંશભાઈ જાણે છે. તને પણ કદાચ ખબર છે… મને ક્યારે જાણવા મળશે. તે જ ખબર નથી પડતી.’

‘ભાભી જાણવા જેવી વાત જરૂર છે પણ હજી તેનો સમય પાક્યો નથી. અત્યારે એ પ્રયત્નો કરીને ફક્ત ધારણાઓમાં રહેવાનું છે.’

‘ખેર ! મને તું કહીશ કે નહીં કહે, જ્યારે વાગતું વાગતું આવશે ત્યારે તો ખબર પડશે જ…’

‘હા – ચાલો ઘર પણ આવી ગયું.’

O     O    O     O      O    O   O    O    O   O    O

‘જજ પિતા તેમની લાડલી અર્ચના સાથે નવાગંતુકને જોઈને હેરાન તો થયા.’

‘પપ્પા ! આ બિંદુભાભી – મારી જેઠાણી.’

‘આવો બેટા… શેષભાઈ ક્યાં ?

‘એ આવે છે – અંશી બેટા ! દાદાને જે જે કરો.’

‘જે જે દાદાજી !’

‘જે જે બેટા…’

‘મમ્મી… ઓ મમ્મી… અર્ચનાએ બૂમ પાડી – ’

‘એ પૂજા કરે છે. હમણાં ઘંટડી વાગી છે એટલે આવતી જ હશે.’

‘શું અર્ચી ?

‘ભાભી ! આ મારી મમ્મી.’

‘નમસ્તે બા.’

‘સુખી થજે દીકરા. અંશ કે શેષભાઈ નથી દેખાતા ?

‘એ લોકો સાંજે આવશે.’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (22)

October 5, 2009

‘જૂની ઢબનું દીવાનખાનું સુસજ્જ હતું. શ્રી કૃષ્ણની મોટી અર્જુનને ઉપદેશ આપતી મૂર્તિ અને રથ બરાબર મધ્યના ટેબલ પર હતું. કાંસાનું એ બારીક શિલ્પ ખૂબ સુંદર હતું. બદામી કલરના સોફાસેટ, સાગના ફ્રેમમાં ઊગતા સૂર્યનું કુદરતી દ્રશ્ય અને ઝાંખા પીળા કલરની દિવાલની પશ્ચાદભૂ ખરેખર અદભુત હતી.’

‘બેસ બિંદુ ! અર્ચી – મહેમાનને બેસવાનું કહેવાનો વિવેક પણ ચૂકી ગઈ કે શું ?’

‘ના બા – એવું નથી હું તો આ બધું જોવામાં રહી ગઈ. – ખરેખર અદભુત છે.’

‘શું ?’

‘આ સજાવટ.’

‘શું છે બેટા તારું નામ ?’

‘અંશીતા…’

‘અરે વાહ ! અંશકાકાની ભત્રીજી એટલે અંશીતા – ખૂબ સરસ નામ છે તારું તો.’

‘બેટા બા ને જે જે કરો.’

‘જે જે…’

‘સરસ ! ખૂબ ગુણિયલ દીકરી છે ને તું તો…’

‘સાચું કહું ને મુંબઈથી આવ્યા પછી અર્ચુ તો તમારી વાતો કરતા થાકતી જ નથી.’

‘હં.’

‘હા અંશીતાને જોઈને એમ જ કહે કે કેવી ડાહી છોકરી છે. હસમુખ – સરળ – નિખાલસ – અને બિલકુલ અંશ જેવી જ…’

‘કેમ ?’

‘તમે તો કહેતા હતા કે અંશ જેવી છે એટલે તો અંશીતા નામ રાખ્યું છે – અને એ બહાને તમને યાદ કરીએ છીએ.’

‘હા એ તો છે જ.’

‘અંશ જો એટલો વહાલો હોય તો એના જેવી ભત્રીજી કેમ વહાલી ન હોય … કેમ ?’

બિંદુ હસી પડી – ‘હા એ ખરું.’

‘બા એક વાત પૂછું ?’

‘હા..’

‘આજે અંશે બહુ સરસ વાત કરી.’

‘શું ?’

‘ આ જન્માક્ષરો નડે છે ને તો હોમ હવન ને જ્યોતિષ બાજુ પર મૂકીને પેલા ગણેશની જેમ – ભાઈ ભાભીની આસપાસ સાત ફેરા ફરી લઈએ.’

‘ગાંડી છોકરી ! જ્યોતિષ આપણા ભલા માટે જ કહેતા હોય છે.’

‘પણ એમાં બૂરું ક્યાં થવાનું છે ?’

‘દીકરી ! જે રીતના ગ્રહો છે તે જોતા તારા શ્વસુરપક્ષની અત્યંત નજીકની કોઈ સ્ત્રી તારા જીવનમાં વૈમનસ્ય ઊભું કરશે.’

‘બા – તમે કહો છો તે પ્રમાણે શ્વસુરપક્ષની નજીકની સ્ત્રી તો હું અને દિવ્યાબેન છીએ. અને અમને બંનેને તો આ લગ્ન જલ્દીથી થાય તેમાં જ રસ છે.’

‘તું મને વહેમી માનજે મને વાંધો નથી પણ જ્યારે જ્યારે તારીખ નક્કી થાય છે ત્યારે ત્યારે કંઈક અઘટિત કેમ બને છે ?’

‘એ તો કાગનું બેસવું અને ડાળનું પડવું…’

‘આ વખતે એવું કંઈ નહીં થાય મમ્મી- ’

‘ખરેખર હું પણ ભગવાનને પ્રાર્થું કે એવું કશું ન થાય – પણ ત્રીસી પહેલા તારું લગ્ન શક્ય નહીં બને.’

‘મમ્મી એ બંને ભાઈઓ જ્યોતિષી પાસે મુહુર્ત કઢાવવા ગયા છે. પ્રભુને પ્રાર્થના કરો કે કશું અજુગતું ન બને.’

‘ખેર  ! હરિઈચ્છા બલીયસી.’

0       0        0        0          0

રાત્રે અંશીતાએ જીદ કરીને પપ્પા અને મમ્મીને પોતાની સાથે સુવડાવ્યા. બિંદુના મનોમસ્તિષ્કમાં અર્ચનાની વાત રમતી હતી – ‘આમ તો સંપૂર્ણ નોર્મલ છે. પણ કઈ વાત તેમને તમારી સાથે નોર્મલ વર્તતા રોકે છે તે શોધવી રહી.’

‘અંશીતા સૂઈ જાય પછી મારી સાથે થોડીવાર બેસજો.’

‘કેમ ?’

‘મારે અંશભાઈના લગ્નની વાત કરવી છે.’

‘ભલે.’  – શેષે નાઈટલેમ્પ ચાલુ કરીને નવલકથા ઉપાડી – બિંદુ અંશીતાને સુવડાવતી રહી. અર્ધો કલાક બાદ શેષની પાસે સરી જઈને બિંદુએ વાત કરી – ‘શેષ !’

‘હં !’

‘શેષ નામશેષ કેવી રીતે થાય ?… જ્યારે હું જીવતી છું.’

‘એટલે ?’

‘શેષના અસ્તિત્વનું બીજું મહોરું… મારું હૃદય છે. તમને કંઈક થાય તે સમયે હું પણ ન હોઉં તો આ શેષ નામશેષ થાય. પણ એવું બને ખરું ?’ ‘’

‘તું અંશના મેરેજ વિશે કંઈ પૂછવાની હતી ને ?’

‘હા . એ બે જણા હિજરાય છે.’

‘એવું શાના પરથી લાગ્યું ?.’

‘એમની સાથે ભણનારા પરણી ચૂક્યા છે. બાપ બની ચૂક્યા છે – તેથી.’

‘હવે બહુ સમય નથી – તાબડતોબ લગ્ન લઈ લઈશું. અર્ચનાના બાપુજીને ધામધૂમથી કરવું છે તેથી એકાદ મહિનાનો સમય કાઢવાનો છે.’

‘હં !’

‘………’

‘અર્ચના મનોચિકિત્સક છે તે ખબર છે ને ?’

‘હા, કેમ અચાનક અર્ચના ?’

‘એને મેં તમારી અને મારી વચ્ચે થયેલી સમજૂતીની વિશે કહ્યું હતું.’

‘શું કહ્યું હતું ?’

‘એ જ કે શેષ નામશેષ થઈ જાય વાળી વાત….’

‘તો એણે શું કહ્યું ?’

‘ખાસ કંઈ નહીં – પણ એ તમારી સાથે પરિચય વધારીને એ માનસિક ભ્રમ તોડવાની ગણતરીમાં છે.’

“……”

‘શેષ નામશેષ કેવી રીતે થાય ? તે વાત એને તમારો ભ્રમ લાગે છે. ’

‘હશે – હું તેને તો કેવી રીતે સમજાવી શકું ?’

‘ખેર મને તો સમજાવો.’

શેષ અક્ળાયો અને બોલ્યો ‘બિંદુ તું સૂઈ જાય છે કે પછી મારે બહાર જવાનું છે.’

‘ના શેષ ! અકળાયા વિના મનદુ:ખોનું નિરાકરણ કરવું જરૂરી છે. તમે દુ:ખી છો કે નહીં મને ખબર નથી પણ તમારી એ વાત , એ દુ:ખ મને નહીં જણાવીને તમે મને તો દુ:ખી કરો જ છો.’

‘શેષ ને નામશેષ કરવાનો તારો આ પ્રયત્ન છે બિંદુ… ખેર દરેકે ક્યારેક તો નામશેષ થવાનું જ છે. તો સાંભળ -’

બીંદુ ધડકતા હૈયે શેષનાં ચહેરા ઉપર બદલાતા રંગો જોઇ રહી..

‘કહેવા તો મેં ઘણીવાર ઈચ્છ્યું છે પણ કહ્યા પછી જે થનાર છે તેનો ભય મને કંપાવે છે. જે આઘાત સહેતા મને વરસ થયું છે. તું કેવી રીતે સહી શકીશ તે ખબર નથી . પણ તારી જીદ છે તો તને કહું છું. મેં એવું જીવન પસંદ કર્યું છે જ્યાં હું અને તું રથના બે પૈડા જરૂર છીએ પણ એક પૈડું ઉત્તરમાં જવા માંગે છે અને બીજું દક્ષિણમાં. બંને પૈડા પોતાની ગતિમાં મક્કમ છે. અંજામ એ મળ્યો છે કે આપણો રથ અત્યારે સ્થિર છે. આ વાત સાંભળ્યા પછી મારું પૈડું દક્ષિણમાં જતું રહેશે…. અને તું એવી દ્વિધામાં સપડાઈશ કે તારે શું કરવું એ તને નહીં સમજાય અને એની ગતિ નક્કી ઉત્તરદિશાની છે અને એ ભંગાણમાં રહી જશે અંશીતા એકલી… જેને સાચવવા ઝઝૂમું છું.’

‘ગોળ ગોળ વાતો ન કરો. જે હોય તે સત્ય કહો.- ’

‘સત્ય કડવું ઝેર હોય છે. હળાહળ ઝેર જેવું નીલકંઠ પાર્વતીની આણે બચ્યા હતા ખેર હું પાર્વતી નથી કે આ તને આ ઝેર નીચે ઉતારતા રોકી શકું, પ્રયત્ન  મારો એ જ હતો કે તું અજ્ઞાનમાં રહે તે વધુ સારુ. વધુ જાણકારી દુ:ખદાયી હોય છે. આંસુને તેડનારી હોય છે.’

‘આંસુ સાથેની મારી મહોબત બહુ પુરાણી છે તે તમે ક્યાં નથી જાણતા ? જન્મ સમયે બાપ નહોતો, લગ્ન સમયે મા નહોતી મારા મૃત્યુ સમયે કોણ જાણે કોણ હશે અને કોણ નહીં હોય…. હા મારા આંસુ જરૂર મારી સાથે હશે. પતિ પત્ની વચ્ચે કડવું સત્ય દુ:ખદાયી ભલે ને હોય ! એ ઝેર તમે એકલા એકલા પીને કેમ રીબાયા કરો.- હસીશું તો સાથે અને રડીશું તો પણ સાથે.’

‘બિંદુ તારા જન્મ સમયે બાપ નહોતો, લગ્ન સમયે મા નહોતી – એ તારા હાથની વાત નહોતી કે તેમના પણ હાથની વાત નહોતી કે તને દુ:ખી કરે. તને આંસુડાની ભેટ ધરે. બધું સુખ મળ્યા પછી તને એ ખોટ વર્તાય છે અને તે મારી નાનકડી પ્રતિકૃતિની… હું એ પ્રતિકૃતિને મનમાં ઘણી વખત જન્માવી ચૂક્યો છું પણ ખેર … અમરવેલ* ભલે ને ચારે બાજુ પ્રસરે એને ફુલ કદી ન બેસે ’

‘તમારી વાત અસંબધ્ધ છે. હું અમરવેલ નથી – નાગરવેલ છું – જેના ઉપર ફુલ ખીલે છે અને ખીલતા રહેશે…’

‘તારી વાત નથી. ઈચ્છાઓની અમરવેલ સદા વાંઝણી હોય છે. જે માણસ જે વસ્તુ બહુ તીવ્રતાથી ઝંખે  છે તેના માટે એટલી જ અલભ્ય બનતી જાય છે.’

‘એટલે ?’

‘એટલે… એટલે…’

બિંદુ સમજી ગઈ કે હવે વાત ચરમસીમા પર પહોંચી ગઈ છે. ફાટી આંખે ઉંચા શ્વાસે કડવા સત્યને પચાવવાની તૈયારીમાં શેષ સામે જોઈ રહી…‘’

‘એટલે હું અંશુમાન નહીં આપી શકું.’

‘પણ કેમ ?’

‘ભગવાનને મઝાક સૂઝી છે મારી સાથે બિંદુ – તને અંશુમાનની ભૂખ વધારી અને મને ખાલી કરી નાખ્યો…શેષની આંખમાંથી આંસુની વણઝાર ડોકાતી જોઈ બિંદુ આવેગમાં એને વળગી પડી… પહેલા તો સમજ જ ન પડી કે શું બન્યું છે……..તેના મનમાં ધ્રાસ્કો તો પડ્યો પણ પછી ખ્યાલ આવ્યો ઈચ્છાઓની અમરવેલ વાંઝણી છે એનો શેષ નામશેષ થઈ રહ્યો છે. અને એ રથનું પૈડું બહુ ઝડપે એ ધારે છે તેનાથી વિરુધ્ધ ગતિ પકડી રહ્યું છે. તૂટતા ખરાબે ચડતા રથને રોકવા પોતાની ઈચ્છાઓને બાંધવી જરૂરી લાગતા… બિંદુ બોલી…’

‘હે રાજ્જા ! આટલી નાની વાત ! આટલો બધો પીડાતા કરતો હતો ? મારે મન અંશુમાન તું જ છે શેષ. આ પરિસ્થિતિ કડવી ઝેર બરાબર હોય તો પણ મારો ભાગ તમે કેમ ખાતા હતા હેં ?’

શેષ ફાટી આંખે બિંદુ સામે જોઈ રહ્યો. એણે ધાર્યું હતું કે આ વાતથી એને આઘાત લાગશે… પણ એ આઘાતની કળ બહુ જલદી વળી ગઈ.

એના માથા પરનો મેરુ પર્વતનો ભાર એક્દમ હટી ગયો હોય એવું એને લાગવા માંડ્યુ – બિંદુ અંદરના દર્દને દાબીને શેષના માથાને પોતાની છાતીમાં દાબી એને પંપાળતી રહી – એના માથાનાં ઝેરને વાત્સલ્ય વડે ધોતી રહી – એને આનંદ થાય તેવું બોલતી રહી.

એને હસવું કે રડવું તે સમજાતું  નહોતું. કારણ કે એને બે જ પર્યાય હતા શેષ કે અંશુમાન – અંશુમાનની જીદમાં તે શેષને ખોઈ બેઠી  હતી. શેષ મળ્યો. અંશુમાન કદી નહીં મળે – સુખ અને દુ:ખ વચ્ચેની સ્થિતિમાં ઝૂલતી બિંદુ ધીમા ધ્રુસકે ચડી ત્યારે શેષ સુઈ ગયો હતો. –

કદાચ ખૂબ સુખની નિંદર હતી અર્ચનાની એ . અચાનક અર્ચના જાગી ગઈ… ત્યારે ખબર પડી કે બિંદુભાભીની વાતો વિચારતા વિચારતા ઉંઘી ગઈ હતી ત્યારે સ્વપ્ને ચડી ગઈ હતી. કેવું સ્વપ્ન… ઘડીયાળમાં જોયું તો રાતના અઢી વાગ્યા હતા.

પડખું ફેરવીને ફફીથી સુવાનો પ્રયત્ન કર્યો. ઊંઘ આવતી ગઈ… અને ફરીથી સ્વપ્નમાં ખોવાવા માંડી.

એટલે… એટલે… કહેતા શેષભાઈ અટકી ગયા, બિંદુ ધારી વાત મળતી હોવાનાં એક્સાઈટમેન્ટમાં શ્વાસ રોકીને સાંભળવાની તૈયારી કરતી દેખાઈ…

શેષભાઈ બોલે છે – ઈચ્છાઓની અમરવેલ પર ફળ લાગતા નથી…

* અમરવેલ એ એવી પરોપજીવી વેલ છે કે જે ઝાડને લાગે તે ઝાડ આખુ ખલાસ થઇ જાય ત્યાંસુધી તેના ઉપર જીવે તેને પર્ણ નથી ફુલ ફળ તો હોવાનો સવાલ જ નથી..

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (23)

October 7, 2009

બિંદુથી આવેગ રોકાતો નથી – ના… ના… ના… ચીસો પાડે છે. એવું ન બને… એવું ન બને નો પ્રલંબિત વિલાપ શરૂ થાય છે. શેષભાઈ સમજાવવાની કોશિશ કરે છે. આ સત્ય કડવું હતું – હળાહળ ઝેર જેવું… હવે સબડ્યા કર વાસનાઓની ખીણોમાં… હું ક્યાંયથી ટેકો આપી શકું તેમ નથી…

ખડખડાટ હસવાની શરૂઆત કરતા બિંદુ બોલે છે. શેષ… મને આંસુઓને ડામતાં આવડે છે. આંસુના વાદળોને રડાવતા આવડે છે…. હું અંશુમાન લઈશ… તમારી પાસેથી જ લઈશ…. હું ફળેલી નાગરવેલ છું…

રાવજીની પત્નીના અવાજમાં શેષભાઈ બોલે છે – ‘હું ઇચ્છાઓની અમરવેલ પર ફૂલ તો નહીં લાવી શકું પણ – અંશ સાથે રહીને અંશુમાન લઈ લે. શેષ નહીં આપી શકે તો મેરી માય બ્રધર…’

અંશ કશું સાંભળતો નથી… ઉજ્જડ રણમાં દોડ્યા કરે છે… એને તરસ લાગી છે… પાણી માટે ફાંફા મારે છે… કશું મળતું નથી… મૃગજળ પાછળ અંશ દોડે છે…

પસીને રેબઝેબ અર્ચના ફરી જાગી જાય છે. સ્ત્રી અવાજમાં બોલાતા શબ્દો મેરી માય બ્રધર….ની પાછળ પાછળ, મૃગજળ પાછળ દોડતો અંશ… એના મગજને સ્પન્દિત કરી રહ્યું હતું –

સવાર પડી ગઈ હતી – નીચેથી મમ્મીની પૂજાનો અવાજ આવતો હતો. મગજની નસો તંગ હતી. અર્ચના આ પરિસ્થિતિને સમજી શકતી હતી. મનમાં બિંદુભાભીના વિચારોએ ઘર કરી લીધું હોવાને કારણે આવા ચિત્ર વિચિત્ર સ્વપ્ના આવે છે. તંગ નસોને શાંત કરવાના પ્રયત્નોમાં તે ક્યાંય સુધી પડી રહી.

‘મેરી માય બ્રધર’ અને ‘ઇચ્છાઓની અમરવેલ’ વાળા શબ્દો રહી રહીને મનમાં પડઘાયા કરતાં હતાં. કેવા વિચિત્ર સ્વપ્ના ? મમ્મીની વાત યાદ આવી તારી સાસરીની કોઈક સ્ત્રી  અજાણતાં તને દૂભવી જશે વાળી વાત ફરીથી પડઘાવા માંડી…

‘ખેર… જે હશે તે જોયું જશે… લગ્નની તારીખ તો બંને ભાઈઓ નક્કી કરીને લાવ્યા છે જ. જ્યોતિષને ગ્રહશાંતિ તથા અન્ય વિધિવિધાન માટે સમજાવીને કાર્યરત થયા છે. ’ ઊઠીને નીચે જઈને કોફી બનાવવા માંડી. નિત્યકર્મમાંથી પરવારી ન્યૂઝપેપર લઈને બેઠી. તેમાં પણ ચિત્ત ન ચોંટ્યું. એનો જીવ સવારથી બળતો હતો. અચાનક અંશનો ફોન આવ્યો –  ‘અર્ચી ! ભાભીને અને શેષભાઈને થોડી બોલચાલ થઈ છે, તું જલ્દી આવે તો સારું – ભાભી રડ રડ કરે છે. શેષભાઈ ચૂપ છે. અંશી પણ રડે છે.’

‘પણ થયું’તું શું ?’

‘કંઈ નહીં . કદાચ શેષભાઈએ એને સમજાવવાની કોશિશ કરી છે. પણ પરિણામ શૂન્ય છે.’

‘હવે !’

‘હવે કંઈ નહીં. તું આવ તો ખરી !’

જલદી તૈયાર થઈને અર્ચના સુમીમાસીને ઘરે પહોંચી તો ત્યાં જઈને થોડીક હેરાન થઈ ગઈ. બિંદુભાભી સૂનમૂન બેઠા હતા. શેષભાઈ પલંગ ઉપર હતપ્રભ થઈને બેઠા હતા. અંશ અંશીતાને છાની રાખતો હતો.

અર્ચનાને જોઈ બિંદુભાભી ઓર ભડક્યા.

‘તારા જેઠને સમજાવ. મને મૃત્યુની ધમકીઓ આપ્યા કરે છે – ’

‘પણ ભાભી વાત શું છે ?’

‘કંઈ વાત નથી – પણ મિનિટે મિનિટે ધાર્મિક ઉપદેશો – અંશીતા મારો જીવન આધાર છે તમે બે મારી ફરજો છો. મને મારી ફરજ નિભાવવા દે… જેવી ડાહી ડાહી વાતો કરે છે… પણ મને   શેષ નામશેષ કેમ થાય તે સમજાવી શકતા નથી.’

‘ભાભી ! એ સમજવાનું અમારા લગ્ન પછી ન રખાય ?’ – અંશ

‘પણ શા માટે ?’

અર્ચનાના મનમાં કંઈક દ્રઢ નિર્ધાર આવી ગયો – અને તે બિંદુભાભીને ન્યુરોસીસના પેશન્ટ સમજી ચૂકી. આ એક એવો કટોકટીભર્યો તબક્કો હતો કે જ્યાં પેશન્ટ એક વાત માટે જીદ પકડે તે કદી ન છોડે. પુત્રેચ્છાના પ્રચુર તોફાનોની સામે શેષભાઈથી ટકી શકાય તેમ નહીં હોય… અને એની સંતૃપ્તિની ઝંખના શેષની વાત સુદ્ધાં સાંભળવા તૈયાર નહીં હોય.

‘શેષભાઈ ! તમે મારા પેશન્ટ છો ’ – ધીમે રહીને સાનમાં ઈશારો કરી અર્ચનાએ બિંદુનો વિશ્વાસ જીતવા માંડ્યો. ‘તમારા મનમાં જે ભય છે તે ખોટો છે. દવા કરશો તો ઠીક થઈ જશે.’

‘શેષે કહ્યું – હું દવા ત્યારે જ લઉં જ્યારે બિંદુ પણ લે…’

‘ભલે ! બિંદુભાભી પણ લેશે અને તમે પણ….’

તે દિવસે સાંજે દવા લેતા શેષે પૂછ્યું – ‘અર્ચના મારે આ દવા કેમ લેવાની ?’

‘તમે એની નજરમાં પેશ ન્ટ છો તેથી.’

‘પણ આ દવા તકલીફ તો નહીં કરે ને….?’

‘ના માત્ર વિટામીન્સ જ છે.’

‘આ હાલત છે , જ્યારે એ આક્રમક બને છે ત્યારે મારી વાત સાંભળતી નથી.’

‘પણ શેષભાઈ Hormonal activities can be regained. તમે સ્ટ્રોંગ થાવ…’

‘માન્યું કે તું સાચો છે પણ એ સમય લેનારી ટ્રીટમેન્ટ છે. અને જેટલી વાર એ પ્રયત્ન કર્યો છે તેટલી વાર મળતી નિષ્ફળતાથી તેની માનસિક હાલત વધુ બગડે છે. I am trying to erect myself but failed every time… I can’t help myself.’

‘There are many ways to satisfy wives need apply other means…’

‘Like ?’

‘Like… Like….’

અર્ચનાની હાજરીમાં નાનોભાઈ સલાહ આપતા અટકી ગયો…

‘Like asking her to be on and helping her …, Isn’t it?’ શેષભાઈએ ધડાકો કર્યો.

‘Ya…’

‘That doesn’t work – as she is mad after real thing and that’s pity too… on my part…’

‘ખેર ! અર્ચી તું કંઈ સજેસ્ટ કરી શકે છે ?’

‘Only few fruitless remedies… ’

‘Like ?’

‘Asking her to take sleeping pills… when you ae at home… and certain pills which reduces sex demand… but I told you it is fruitless.’

‘આની રીકવરી માટે તમે કોને બતાવ્યું હતું ?’

‘ડૉક્ટર કાચવાલા. ફેમસ ગાયનેકોલોજીસ્ટ છે. બોમ્બેમાં સારું નામ છે. તેમના મંતવ્યે – It is a chance in thousands..’

‘વેલ તમે મોં ન ફેરવશો… Otherwise she will be mad… she is on a hectic stage…’

‘પણ આ નાટકમાં તો દર્દી કોણ અને દવા કોને આપવાની…? કેવી બધી વિચિત્રતાઓ જોવા મળે છે.’

‘થીસીસ લખવા જેવો કેસ છે. સીઝોફ્રેનિયાનો આ પ્રકાર છે. શેષભાઈ Was she dominating from beginning?’

‘ના એવું તો નહીં પણ અંશીતાના જન્મ પછી મારું ટુરિંગ પણ વધ્યું છે. પંદરેક દિવસે ભેગા થઈએ અને એમાં નિષ્ફળતા મળે એટલે ફરી પાછા પંદર દિવસ સુધી રાહ જોવાની અને એ ઈંતજારની પળો અને નવરા મગજે એને આ દિશામાં વધુ વિચારતી કરી દીધી..’

‘But when you know the cause then why you haven’t tried to explain her ?’ અંશ બોલ્યો.

હાથ પર હાથ પછાડતા શેષ ચૂપ રહ્યો.

‘I have tried… tried… but lost my heart… I am facing frustration and depression… I think if she want go mad then sure I will … I will…‘’

‘No – Don’t lose your heart. ’ અર્ચના બોલી ‘You must co-operate to bring her on.’

‘well, let’s try !I will try till the last breathe.’

‘Sure – I feel you should take pills which enahances sex on your side and she should take the reverse… a stage of mating will definitely come… અંશ … ગાયનેકોલોજીસ્ટ અંશ બોલતો હતો…’

‘I am trying … but if I failed… take care of her… and take care of Anshi… મારી અમાનતનું જતન કરજે. અંશ ! હવે હું થાકી ગયો છું. તારી સાથે આટલી ચર્ચા પછી થોડીક મનની વરાળ નીકળી છે. અને શાંતિ વળે છે. પણ… છતાંય વારંવારનું મરવા કરતાં એક વખત મરી જવાની ઇચ્છા ખૂબ તીવ્ર બની જાય છે. હું શું કરું… સમજાતું નથી…’

‘એક નાનકડું સૂચન કરું ?’

‘હા.’    ‘હવે જ્યારે પણ આવા વિચારો આવવાના ચાલુ થાય ત્યારે પેન લઈને કાગળ ઉપર લખવા માંડજો. હું એ ડાયરી વાંચીશ તો મને આગળની ટ્રીટમેન્ટનો રસ્તો મળશે. એ ડાયરી હું સાંજે આપું છું.’

‘ડાયરીની જરૂર નથી – ’

‘But that would help me, or else I may try to talk to you on phone. મનમાં વરાળને એકઠી થવા ન દેશો. એને નીકળવાનો રસ્તો રાખજો. નહીંતર તમે પણ એક્સ્ટ્રીમીટી પર પહોંચી જશો.’ – અર્ચના બોલી.

‘ખેર હું સમજી શકું છું અને એટલે જ વધુ દુ:ખી છું. સહદેવ જોષીનું અધિક જ્ઞાન તેને વધુ પીડતું હતું. ’

‘ભલે પત્ર જરૂરથી લખજો. અને જરૂર પડશે તો હું પણ ત્યાં આવી જઈશ !’

તે દિવસની રાતની ફ્લાઈટમાં શેષભાઈ, ભાભી અને અંશીતા મુંબઈ જવા નીકળી ગયા.

O    O    O    O    O    O    O    O    O

ડૉક્ટર અને દર્દીના સંબંધોમાં સગપણ ક્યારેક ત્રાસદાયક હોય છે એવું અર્ચનાને આ સમયે લાગ્યું. શેષભાઈ તેમની રીતે વધુ વિચારતા હતા. જ્યારે બિંદુભાભી માટેની અર્ચનાની લાગણી ડૉક્ટર તરીકેની એની ફરજો પણ ચૂકવતી હતી. ‘’

‘એ સ્પષ્ટ હતી કે સેક્સ મેનિયાક દર્દીની દવા સેટીસ્ફેક્શનથી વધુ કોઈ જ હોતી નથી. એ વાત એ શેષને પણ કહી શકતી નહોતી કે અંશને પણ કહી શકતી નહોતી. બિંદુભાભીને શોટસ્ આપવાની જરૂર છે તેમ એ માનતી હતી… પણ કમબખ્ત લાગણીઓ… વળી લગ્નમાં થનારો સંભવિત વિલંબ જેવા પરિબળોએ તેને મૌન કરી નાખી.

થોડુંક લાઈબ્રેરી વર્ક કરીને એને અપાતી દવાની છેલ્લામાં છેલ્લી કોઈ શોધખોળ થઈ હોય તો તે કરવાનો તેણે નિર્ણય લીધો.

અંશના મગજ ઉપર શેષભાઈના છેલ્લા શબ્દો ટકરાતા હતા…  In case I failed – take care of her and take care of Anshita… દર્દની ગહેરાઈ કેટલી છે તેની હવે તેને સમજ પડતી હતી.’

અર્ચનાને બોલાવીને તેણે જે યાદી બનાવડાવવાના કામની આપી  હતી તેકામો પતાવવા માંડ્યા.

સાંજે નવરા પડીને દવાખાને પહોંચ્યો ત્યારે પેશન્ટની ભીડમાં એક પરિચિત ચહેરો હતો જે કહેતો હતો – ‘હાય અંશ ! ક્યાં સુધી એકલો ફરવાનો છે ?’

‘અરે બાબુ  તું ?’

‘હા ! ઇચ્છા થઈ ગઈ તો મળવા આવ્યો.’

‘સારુ થયું . શું નવાજૂની છે દોસ્ત ?’

‘બસ એ જ પાન તમાકુ અને સિગરેટની ગંધમાં જીવીએ છીએ. અને નવા પિક્ચરની ટીકીટો મિત્રોને આપીએ છીએ.’

‘ચા પીશ ને ?’

‘જરૂર.’

‘તું બેસ ત્યાં સુધી થોડાક પેશન્ટ જોઈ લઉં.’

‘હા ભલે…’

પેશન્ટને તપાસતો રહ્યો અંશ . કેટલાક જાણીતા ચહેરાઓની સામે ડૉક્ટરનું મીઠું હાસ્ય રેલાવતો રહ્યો અને બાબુ સાથે વાતચીતનો દોર ચાલતો રહ્યો.‘’

સિધ્ધપુર બહુ બદલાઈ ગયું હતું. બ્રાહ્મણો અને વોરાની મહત્તમ વસ્તી ધરાવતું સિધ્ધ્પુર હવે ધીમે ધીમે પંચરંગી વસ્તીનું શહેર થવા માંડ્યું હતું. જીરા અને ઇસબગુલના વેપારે સિધ્ધ્પુરની કાયાપલટ કરી નાખી હતી. પહેલા સ્ટેશનથી ટાવર સુધીની દુકાનોમાં દર ત્રીજી દુકાન ઠંડા પીણા અને શરબતની હતી. હવે એ વાત બદલાઈ હતી, ટૉકીઝ ત્રણ થઈ ગઈ અને દુકાનોમાં હવે મર્ક્યુરી લાગી ગઈ હતી.

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (24)

October 16, 2009

પાકિસ્તાન સાથે તાજેતરમાં પૂરા થયેલા યુદ્ધે સિદ્ધપુરમાં કોમી હુલ્લડો પેદા કર્યા. જો કે લાંબુ કશું જ ચાલ્યું નહીં. પણ બાબુ સુરતીનો ગલ્લો રીનોવેટ થઈ ગયો. હુલ્લડમાં ગલ્લો સળગ્યો. પ્રેસ્ટીજ ઈસ્યુ બનીને ફરીથી એ ગલ્લો નવા રંગરોગાન સાથે જામી ગયો.

ચા આવી – ન્યાય આપ્યો. એને મનની વાત ન કરી શકાઈ. પણ કોણ જાણે કેમ જૂના મિત્રને મળીને બહુ જ આનંદ થયો. અર્ચના સાથે મુલાકાત કરાવવાની ઇચ્છા હતી. પણ એ ઉતાવળમાં હતો. લગ્નમાં જરૂરથી આવશે. તેવા પ્રોમીસ સાથે ગયો.

કહેતો હતો – અંશ ! જૂના મિત્રોમાં એક તું ડૉક્ટર થયો – મોટો માણસ થયો પણ મોટાઈ નથી આવી. મિત્રો માટે તું એવો જ છે. તને મળીને લાગ્યું કે પેટ્રોલ પૂરાઈ ગયું . હૂંફ બહુ મોટી ચીજ છે. દોસ્ત. પૈસા તો આવ્યા કરે છે ને ગયા કરે છે.

કૉલેજનાં મિત્રો, પ્રોફેશનના મિત્રો કરતાં બાળ મિત્રોમાં સ્વત્વ વધુ હોય છે… એવું કંઈક તે બબડી ગયો.

પંદર દિવસ પછી અચાનક ફોન આવ્યો. બિંદુ ફોન ઉપર હતી – ‘અંશભાઈ તમે તાબડતોબ આવો.’

‘કેમ ? શું વાત છે ?’

‘એમને સિંહા સાથે તકરાર થઈ હતી.’

‘હં ! પણ તેનું શું છે ?’

‘સિંહાને બેને કાઢી મૂક્યો એટલે ગુંડા ટોળી લઈને આવ્યો હતો. ’

‘પછી ?’

‘પોલીસના રક્ષણ હેઠળ છું અત્યારે.’

‘શેષ ક્યાં છે ?’

‘અંશીતાને સિંહા ઉપાડી ગયો હતો – તેની પાછળ તે પણ ગયા હતા.’

‘પછી ?’

‘અંશીતાને લાભશંકરકાકા લઈ આવ્યા – પણ…’

‘પણ શું ?’

‘હજી એ આવ્યા નથી.’

‘હું તરત જ નીકળું છું – ચિંતા ન કરતી.’

‘ભલે. ’

અર્ચનાને વાત કરી અંશ મુંબઈ જવા નીકળી ગયો.

અર્ચનાને કમને જ્યોતિષ સાચા માનવા પડ્યા. કંઈ ન થાય તેવી પ્રાર્થના કરી બેસી રહેવાનું ઉચિત લાગ્યું. મનમાં તે પસ્તાઈ રહી હતી. લગ્નની ઉતાવળ કરાવવામાં આ આવી પડતી વિપત્તિઓને કેમ વેઠવી ?

અંશ જ્યારે મુંબઈ પહોંચ્યો ત્યારે શેષભાઈના ઘર આગળ મોટું ટોળું હતું. અમંગળની એંધાણીઓ વર્તાતી હતી – એનું હૃદય ધબકારો ચૂકી ગયું. શેષભાઈને તો કંઈ નહીં થયું હોય ને ?  – ‘’

સાંજ ઢળતી હતી. – બિંદુ ગુમસુમ એકબાજુ બેઠી હતી – અંશીતા સફેદ ચાદર ઓઢીને સુતી હતી. દીવો બળતો હતો – શેષભાઈ દેખાતા નહોતા.

‘અંશીતા… મારી લાડલી… તું ક્યાં ચાલી ગઈ… ’ અંશથી ઠુઠવો મૂકાઈ ગયો.. ગુમસુમ વાતાવરણમાં થોડાક ડુસકા વધી ગયા..

અચાનક બિંદુ બોલી શી… શી… ચુપ ! મારી અંશી સુઈ ગઈ છે . અને લાડથી મર્મીલું હસીને સુવાડવા જતી હતી.

લાભશંકર કાકા મારી પીઠ પસવારતા હતા. – ડુમો બાઝી ગયો હતો – આ બધું શું થયું? કેવી રીતે થયું ? એવી મારી આંખોના પ્રશ્નભારમાં લાભશંકરકાકા પણ રડી પડ્યા.

‘સિંહાની ટેપ સાંભળીને બેને છૂટો કર્યો ત્યારે તો શેષભાઈ અમદાવાદ હતા. પણ સિંહા ગુસ્સામાં બરાડતો હતો – ‘હમ ઉસકો દેખ લેગા – હમ ઉસકા ભી પોલ ખોલ દેગા – હમ ઉસકો બરબાદ કરેગા…’ મને એની વાતની બીક લાગી એટલે અમદાવાદ સંદેશો આપ્યો. પણ તે જ દિવસની ફ્લાઈટમાં એ અહીં આવ્યા. ખૂબ ગરમાગરમી થઈ. શેષે પણ નમતું ન જોખ્યું તે દિવસે તો ઠંડો થઈને ગયો પણ પછી અંશીને સ્કુલેથી ઉપાડી અને ખબર મોકલી કલાકમાં દોઢ લાખ રૂપિયા લઈને આવ – હું અને શેષ વ્યવસ્થા કરીને એણે બોલાવેલી જગ્યાએ ગયા – અંશીને આપી અને પૈસા લઈને એ જતો હતો ત્યાં શેષે ફરી ઝાપટ મારી – મારા મારી ફરીથી શરૂ થઈને અંશીને તેમાં સિંહાએ પછાડી. રડતી લઈને હું ભાગ્યો. અને પૈસા લાવવા શેષ તેની પાછળ પડ્યો. ખરેખર મર્દ છે શેષ. પાંચ જણ જોડે એકલો બાઝતો હતો. ખેર… પોલીસ પાર્ટીની મદદ લીધી છે. શેષને પકડીને એ લોકો ક્યાંક લઈ ગયા છે.

અંશીનું શું કરવું એ મને તો સમજ જ નહોતી પડતી. આખી રાત જાગતા રહેવાનું હતું. મારી તો આંખો ભારે થઈ જતી હતી. લાભશંકરકાકાએ મોટી ઢીંગલી બિંદુને આપી અને તેને સુવડાવી દીધી.

ટમટમતા દીવા સામે ટગર ટગર જોતા આંખમાંથી આંસુ સરતા જતા હતા. – શેષભાઈની એક માત્ર નિશાની નામશેષ થઈ ચૂકી હતી – એના હસતા ચહેરા ઉપર પછડાટની વેદના હતી – આજુબાજુ ગુલાબની સુગંધ આવતી હતી. કીડી તેને ન ચટકે તે માટે તેના મૃતદેહનો પાટલો રૂમની બરાબર વચ્ચે રાખ્યો હતો. નાથુ, લાભશંકરકાકા, અનસુયાબેન તથા દિવ્યા આવી ગયા હતા. અર્ચના અને તેના બાપુજી પણ ટૅક્સી કરીને આવી રહ્યા.

ત્યારબાદ મારી આંખ મીંચાઈ મિંચાઈ ગઈ. વહેલી સવારે રોકકળ શરૂ થઈ અને આંખ ખૂલી ગઈ. ત્યારે ખબર પડી કે શેષભાઈનો હજી પત્તો નથી. પોલીસે સિંહાને પકડી લીધો હતો. અને તેના કહેવા પ્રમાણે શેષભાઈ ચાલુ ગાડીએ કુદી કૂદી પડ્યા હતા… કદાચ અડધી શક્યતાઓ એવી પણ હતી કે તેઓ સહ્યાદ્રિની ઘાટીમાં ઘવાયેલી હાલતમાં ક્યાંક હોય… અથવા તો ન પણ હોય….

બિંદુને અંશી બતાવી – પણ તેના અસ્થિર મગજમાં હજી અંશી કઈ અને ઢીંગલી કઈ એ ઉતરતું નહોતું. તે તો હસતી હતી – ઢીંગલીની શ્મશાનયાત્રા જોઈને.

અર્ચનાથી આ જોવાતું નહોતું – દિવ્યાની કોટે બાઝીને એ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી.

મારા હાથમાં અંશીતાનો મૃતદેહ હતો – તેની અંતિમયાત્રામાં કોઇ જ નહોતું. ન મા કે ન બાપ – ફળેલી નાગરવેલ ફરી વાંઝણી થઈ ગઈ.

O   O   O   O   O   O   O   O

શેષ તેની જાતને પાંચ જણ વચ્ચે પિટાતી જોતો હતો. – અચાનક પાછળથી કંઈક વાગ્યું અને એને તારા દેખાયા. સિંહાનો ઘોઘરો અવાજ સંભળાયો – ‘પકડ લો સાલે કો, પુલીસ પીછા કરે ઉસસે પહેલે ભાગ ચલેં’.

અને ગુણ ફેંકતી હોય તેમ તેનો ભારે દેહ પછડાયો અને તેણે ભાન ગુમાવી દીધું.

પંદરેક મિનિટ પછી ધીમે ધીમે ભાન આવતું હતું ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે તેના હાથ બાંધેલા હતા. પગ છૂટા હતા અને મેટાડોરમાં નાખીને તેને ક્યાંક લઈ જવાતો હતો. ઉપર તારા દેખાતા હતા. કલ્યાણ રોડ પર તેને બોલાવાયેલો અત્યારે કઈ બાજુ હશે તેનો કંઈ ખ્યાલ આવતો નહોતો. ધીમે રહીને આંખ ખોલીને તે આજુબાજુ પડેલી વસ્તુઓ જોતો હતો. સિમેન્ટની વાસ તેના શરીર ઉપરથી આવતી હતી. – બે જણ મેટાડોરમાં બેઠા હતા. બંને ગપ્પા મારતા હતા….

બેહોશીનો ઢોંગ કરીને પડી રહેવું કે કંઈક કરવું ની અવઢવમાં તે હતો. બંને જણા ખાસા બોડી બિલ્ડરો હતા. આગળ સિંહા અને બીજા બે જણ બેઠા હતા.

પોલીસે કેમ કશું કર્યું નહીં હોય તે એને સમજાતું નહોતું. અંશીને લઈને લાભશંકરકાકા ભાગ્યા હતા.

પૈસા…? પૈસા…? ક્યાં હશે ?  અચાનક ઝાટકો મારીને તે બેઠો થઈ ગયો.

પેલા બંને જણા કશું સમજે તે પહેલાં શેષ ખુલ્લી મેટાડોરમાંથી બાંધેલા હાથે કૂદી પડ્યો… અથડાતો કુટાતો નીચે જઈ પડ્યો. ત્યાં દૂરથી મેટાડોર અટકી અને પાછળ પોલીસની સાયરનો વાગતી સંભળાઈ…

ફરીથી તેણે હોશ ગુમાવી દીધા.

સિંહા પોલીસની સાયરનો સાંભળી પાછી આવતી મેટાડોરને રોકીને આગળ ભાગવા માંડ્યો. પૈસાનો થેલો હવે તેને જોખમ લાગતો  હતો. બે એક કિલોમીટરની રેસ પછી અચાનક પાછલું વ્હીલ બેસતું લાગ્યું અને આડી અવળી થતી ગાડીને સંભાળે ત્યાં સુધીમાં બે પોલીસની જીપે તેને ઘેરી લીધો.

શેષ વડે થયેલ નાણાકીય નુકસાન વસુલી કરતા તે ક્રીમીનલ ગુનામાં ઝડપાઈ ગયો. બીજે દિવસે છાપામાં સનસની વ્યાપી ગઈ… અપહરણ અને ખૂનના કેસમાં તે ઝડપાઈ ગયો.

O   O   O   O   O   O   O   O

પાંચ સાત કલાકે હોશમાં આવેલ શેષ પુનાની કોઈક હોસ્પિટલમાં હતો. પારસી યુગલની ગાડીમાં ઘવાયેલી હાલતમાં તેને લવાયો હતો.

‘શું ડીકરા તારું નામ શું છે ?’

‘હું ક્યાં છું ?’

‘ડીકરા, મારો સોરાબ ડ્રાઈવીંગમાં પાવરફુલ ટે ટું બચી ગીયો ડીકરા… રોડ ઉપર બંઢાયેલી હાલટમાં ટું ગબડ્યો હશે… પણ મારી ગાડી જોડે અઠડાયો. સોરાબે જોરડાર બ્રેક મારી. ટું અટ્યારે પૂનામાં છે. ડીકરા મારા જમાઈની હોસ્પિતાલમાં… તારું નામે સરનામુ આપ ટો ટારા ઘરે ખબર આપીએ…’

પીડામાં કણસતો શેષ કંઈક બોલવા પ્રયત્ન કરતો હતો ત્યાં તેણે ફરીથી ભાન ગુમાવ્યું…

પેસ્તનજી તંદુરસ્ત શરીરને જોઈ રહ્યા… ન જાણે શુંય વીતી હશે આ માનસ ઉપર… છાપું ખોલીને તે ફરીથી રાહ જોઈ રહ્યો….

છાપામાં નજર નાખતા તેનું ધ્યાન કલ્યાણ પૂના રોડ ઉપર બનેલ અપહરણ કેસની વિગતો પર પડ્યું. અંશીતાનો મૃતદેહ અને તેની શોધમાં પકડાયેલ સિંહાનો ફોટો જોઈને વૃદ્ધ પેસ્તનજી બબડ્યા… શો કળજુગ આવ્યો છે. ત્રણ વર્ષની બેબીને અપહરણ કરી મારી નાખી. ધંધાની પોલમાં બાપડીની મમ્મી શોકમાં ગાંડી થઈ ગઈ – એના ધણીની શોધ ચાલુ છે. ખોદાયજી બચાવે આવા ગુંડાઓથી… અને તેમણે શેર બજારના સમાચારો તરફ નજર દોડાવવા માંડી. સેંચુરી તૂટવા માંડી… ટાટાનો નવો ઇશ્યૂ આવે છે…

કોણ જાણે કેમ તેમના મનમાં રહી રહીને એક પીડા થયા કરે છે. ફરીથી પાનું ઉથલાવી છાપું વાંચે છે. અંશીતાના ચહેરાની માસુમીયત તેને ડંખે છે. શેષ ત્રિવેદી નામની વ્યક્તિને પોલીસ શોધે છે. હાથને બાંધેલા અને ગબડી પડેલ વ્યક્તિ તે આ તો નહીં હોય ને…?

‘સોરાબ… ડીકરા મુંબઈ ગોરેગાંવ પોલીસ સ્ટેશન ઉપર ફોન કર તો… કદાચ આ જ શેષ ત્રિવેદી લાગે છે.’

‘તમે લાકડે માંકડું વળગાડી દેશો. અને તકલીફમાં મૂકી દેશો. એને ભાનમાં આવી જવા દો પછી સો ની નોટ પકડાવીને કાઢી મુકીશું. ’

‘પન ડીકરા… જો તો ખરો… એ જ રાત્રે આ બન્યું છે. એ જ રોડ ઉપરની ઘટના છે. જ્યાંથી એ મળ્યો છે. ’

‘એ આપણી ગાડી સાથે ટકરાયો છે – ઠીક છે ને ?’

‘હા… ’

‘તો આપણે પોલીસ કેસ કેમ ન કર્યો તેમ પૂછશે તો?’

‘તને જેમ ઠીક લાગે તેમ … પન મને થયું કે કહી દઉં પછી આપણે તકલીફમાં મુકાતા હોઈએ તો ભલે રાહ જોઈ લઈએ.’

‘ધર્માદા કરવાનો સમય હવે નથી રહ્યો. પેલા મારા મિત્ર જસબીર ઉપર દસ હજારનો ક્લેઇમ ઠોકી દીધો હતો પેલા દારૂડીયાએ એ ખબર છે ને…. ’

‘હા… જવા દે એ વાત…’

‘હું તો એમ વિચારું છું કે આને હોશમાં આવે તે પહેલા કોઈક અજાણી જગ્યાએ છોડી આવીએ… એટલે કોઈ તકલીફ જ નહીં. ’

બેભાન શેષને સ્ટ્રેચરમાં નાખીને ફરીથી પારસી કુટુંબ હોસ્પિટલ છોડે છે. બાપ દીકરા વચ્ચે ફરીથી ચકમક ઝરે છે.…

‘કહું છું ડીકરા ! બધા એક સરખા ન હોય. એને ભાનમાં આવી જવા દે… એને જાતે જવા દઈશું.’

‘ટમારી કચકચથી તો ભગવાન તોબા.’

‘ભલે બેટા – પણ દેખાવે સારો માણસ લાગે છે – એવું નહીં કરે.’

‘ટમે સાચવો એને – અને મહેરબાની કરીને સાચું નામ ન આપતા. ’

‘ભલે…’

O   O   O   O   O   O   O   O

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (25)

October 21, 2009 ત્રણ દિવસની શોધખોળને અંતે મુંબઈ પોલીસ શેષનો કોઈ પત્તો ન મેળવી શકી ત્યારે છાપામાં જાહેરાત આપવાનું અંશે નક્કી કર્યુ.

બિંદુની અસ્થિર તબિયત અને અંશીતાના મૃત્યુના સમાચારને પ્રાધાન્ય આપતી ફોટા સાથેની જાહેરખબર આપી. મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત અને કર્ણાટકના છાપામાં સમાચારો ચમક્યા. પણ શેષભાઈનો ન પત્ર આવ્યો કે ન ફોન આવ્યો. પચાસ ટકા એમની બચવાની જે અપેક્ષા હતી તે ધીમે ધીમે ઘટી ગઈ. મોટરમાંથી કૂદી પડીને તરત મૃત્યુ પામ્યા હશે ? જંગલી જાનવરોએ એમના મૃતદેહને ફાડી ખાધો હશે કે પછી શેષભાઈને ક્યાંક ગોંધી ને સિંહા જુઠ્ઠું બોલતો હશે ? કંઈ જ સમજાતું નહોતું.

લભશંકરકાકા બિંદુના અસ્થિર મગજથી દુ:ખી હતા. અર્ચના અને દિવ્યા તેને સાચવતા હતા. પોલીસ શોધ ભલે ચાલુ રહેતી – પણ હવે વધુ મુંબઈ નહીં રોકાવાય તેવું લાગતા બિંદુને લઈને અમદાવાદ જતા રહેવાનું નક્કી કર્યું.

બિંદુ એની ઢીંગલીને ખવડાવતી, રમાડતી, નવડાવતી અને કાલુ કાલુ બોલીને તેના પપ્પાની ફરિયાદો કરતી રહેતી… અંશ બિંદુને જોતો અને શેષભાઈના શબ્દોને યાદ કરતો Take care of Bindu and take care of Anshita. મારી અમાનત જાળવજે.

અર્ચના આ પ્રસંગોથી હવે દ્રઢ નિર્ણય પર આવી ગઈ હતી કે ત્રીસ વર્ષ પહેલા લગ્ન નહીં… અંશીતાનું નુકસન  અસહ્ય  હતું. અને જવાબદારી આવી પડી તે વધારામાં. જ્યોતિષ સાચો પડતો હતો. એના સાસરી પક્ષની સ્ત્રી જ અજાણતા તેને દુ:ખી કરી અહી હતી. પણ એક સ્વત્વ બંધાઈ ગયું હતું. બિંદુને સાજા કરવાની પધ્ધતિ તે શોધી રહી હતી.

O   O   O   O   O   O   O   O

શેષ જ્યારે ભાનમાં આવ્યો ત્યારે પારસીબાવાઓ જતા રહ્યા હતા. હોસ્પિટલનું બિલ ચૂકવાઈ ગયું હતું. કોણ જાણે કેવી રીતે લાવ્યું અને સાજો કરી ગયા એ દરેક બાબતનો જવાબ હોસ્પિટલમાંથી ‘અમને ખબર નથી’ એ ત્રણ શબ્દોમાં પૂરો થઈ જતો.

શારીરિક અશક્તિઓ મનને નબળું કરતી હતી. – નર્સને પૂછ્યું તો કહેવામાં આવ્યું પાંચ દિવસ બેહોશ હતા. દવા ચાલુ હતી – હજી પણ સપૂર્ણ આરામ ન થાય ત્યાં સુધી રહી શકાય એમ હતું. તે શેષની મરજીની વાત હતી. પાંચ દિવસના છાપા વાંચવાની જિજ્ઞાસા વ્યક્ત કરી – અંશીતાનું મૃત્યુ અને બિંદુનું ગાંડા થઈ જવું વાળી વાતથી ખૂબ દુ:ખી થયો.

સિંહા પકડાઈ ગયો હતો. પૈસા સલામત હતા તે જાણીને નિશ્ચિંત થયો. સિંહાને અંશીતાના ખૂન બદલ એરેસ્ટ કર્યો હતો. શેષની શોધખોળ ચાલુ છે એટલું વાંચતા તેને વધુ શ્રમ પડ્યો હોય તેવી લાગણી થઈ આવી. તેનું મન કહેતું હતું શેષ નામશેષ થતાં કેમ અટકી ગયો ?

એણે શું કરવું તે દ્વિધામાં હતો. પૂનાથી બોમ્બે જવું – એટલે બિંદુને સાચવવી – અંશીતા સિવાય બિંદુની સામે જતા હવે તેને ડર લાગતો હતો. બિંદુનું શું થશે એ ચિંતા અંશ ઉપર છોડી દઈશ. અંશના લગ્ન અટકી ગયા – અર્ચનાના ગ્રહો આવું જ કંઈક કહેતા હતા ને – ફરીથી નિંદરમાં ઢળી ગયો. એકાદ કલાક પછી જાગ્યો ત્યારે હોસ્પિટલનો લેબોરેટરી ટેકનિશીયન પેંડો આપવા આવ્યો – એના છોકરાનાં જન્મની ખુશીનો…. શેષ પેંડો હાથમાં લઈને અટકી ગયો.

‘ભાઈ ! તુમ કહાંકે રહેનેવાલે હો ?’

‘યુ.પી. ઈટારસી જીલે કા. ’

‘કૈસે હૈં બચ્ચા બીવી ઠીક હૈ ના ?’

‘’હાં છોટે ભૈયાને લીખા તો હૈ – ઈસ બાર બુલાયા ભી હૈ. લીખતા હૈ દો હોલીયાં બીત ગઈ તુમ નહીં આયે હો… ઈસબાર આ જાઓ…

‘ક્યા કહેતે હો ભૈયા ? દો સાલ સે તુમ તુમ્હારે ઘર નહીં ગયે ?’

‘હાં – યે નૌકરી હી ઐસી હૈ કી જાના ચાહું તો ભી ન જા પાઉં… ઔર પૂના સે ઈટારસી પૂરે દો દિન કા રાસ્તા હૈ. ’

‘તો તુમ્હારી જોરુ યહાં આઈ હોગી…’

‘ક્યોં ?’

‘નહીં વૈસે હી પૂછ રહા હું…’

‘ઉન્હેં દેખે હુએ તો દો સાલ ગુજર ગયે હૈં.’

‘તો ફીર યે બચ્ચા કૈસે ?’ શેષને આશ્ચર્ય થયું.

‘ક્યોં ભઈ… હમારે ભાઈ લોગ જો હૈં વહાં પર ! ’

‘ક્યા બોલતા હૈ તુ યાર !’

‘હાં ઠીક હી તો કહેતા હું અગર આપકી જોરુ આપકે ભાઈ કે ઘર ભૂખી જાયેગી તો આપકા ભાઈ ઉસે ખીલાયેગા નહીં ?’

‘વો તો ઠીક હૈ… લેકીન ઉસકે સાથ ઐસે તો નહીં રહેતે – ’

‘ભઈ શરીર ઔર પેટ દોનોં કી ભૂખ એક સી હી તો હોતી હૈ – વક્ત આતા હૈ તો ભૂખ લગતી હૈ ઔર મિટતી હૈ .’

‘ભઈ આપકો તાજ્જુબ હો રહા હૈ ઉસ બાત સે હમેં ભી તો તાજ્જુબ હો રહા હૈ – દ્રૌપદી ભી તો અર્જુન કે ભાઈયોં કે સાથ હીલમીલ કે રહતી થી – ’

‘ખેર ! બચ્ચા મુબારક હો – લેકીન મુઝે તાજ્જુબ લગ રહા હૈ. તુમ લોગ ઇસ તરહ સે રહ કૈસે સકતે હો ? તુમ્હેં પતા હૈ, લક્ષ્મણજીને સીતાજી કે પૈર કે ઘુંઘરુ હી પહેચાને થે ક્યુંકિ ઉન્હોંને આંખ ઉઠા કે કભી સીતાજી કે સામને નહીં દેખા થા. – ભાભી તો માં કે બરાબર હોતી હૈ. ’

‘હોગા ભાઈ આપકી બાત અલગ હૈ હમારી અલગ… રામ રામ ભૈયા…’

‘શેષને ભૈયાની વાત ઝણઝણવી ગઈ. બિંદુની અસ્થિર મનોદશા – આક્રમક કામુક વલણ અને પોતાની નિ:સહાય હાલત આ બધું તેના દુ:ખમાં વધારો કરશે. આમેય અંશ માટે તેને કૂણી લાગણીઓ છે. એ મારી ગેરહાજરીમાં સ્પંદનો પામશે… મારે તેઓથી દૂર રહેવું જોઈએ. પણ અર્ચના – એનો હક્ક…. અંશની પોતાની લાગણીઓ… રાવજી બોલતા સંભળાયો… ને “મેરી માય સીસ્ટર” કહ્યું  હતું. અંશની સાથે બિંદુ રહે તો… એના મગજને કંઈક રાહત લાગતી હતી. બધું અશક્ય લાગતું હતું છતાં એનું મન અલિપ્ત થઈ જવા માગતું હતું. દૂર સુદૂર ક્યાંક એવી જગ્યાએ જ્યાં ફક્ત આત્મા હોય… મનની શાંતિ હોય… અને કુદરતે એને એવી કેડીઓ પર લાવીને મૂકી દીધો હતો જ્યાંથી તેનું પાછુ જવું શક્ય તો હતું પણ નિરર્થક હતું.

‘રાવજીની પત્નીની જેમ ભાગી જવું, પ્રયત્ન કરવો – કદાચ અંશ પીગળી જાય. – કદાચ કંઈક સારુ થાય. એ પણ એક શક્યતા છે. પણ હવે પાછા નથી ફરવું તે નક્કી છે. પણ તેના પાછા ન જવાથી અશોક કંસ્ટ્રક્શનના કાર્યોનું શું ?’

‘હવે આગળ કેવી રીતે વધવું ? ગુપ્તવાસ કેવી રીતે વેઠવો ? દરેક પ્રશ્નનો જવાબ હતો રાવજી. દિલ્હી રાવજીને કોલ બૂક કરી દેવાની ઈચ્છા થઈ. અને તેનો અમલ કરી દીધો. ’

O   O   O   O   O   O   O   O

દિલ્હી રાવજી ઉપર ફોન આવ્યો – ‘હેલ્લો ?’ ‘રાવજી ! મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળજ્ અને એ રીતે અમલ કરજે. મારે છ એક મહિના ગુપ્તવાસ વેઠવો છે. અંશીને સિંહાએ પછાડી. બિંદુ પાગલ થઈ ગઈ છે. હવે હું અમદાવાદ કે મુંબઈ ક્યાંય જવા માગતો નથી. ક્યાંક ગુપ્તવાસ કે જ્યાંથી હું અંશ અને બિંદુને એકબીજાને સમજી શકે તેવો સમય આપી શકું.’

‘પણ કેમ ?’

‘તું અહીં રુબરુ આવે છે ને મને લેવા ?’

‘જરૂર ! પણ તારું એડ્રેસ ?’

‘પૂનાથી બોલું છું, ડબાવાલા હોસ્પિટલમાંથી ’

‘ભલે .’

‘ધ્યાન રાખજે કે હું અહીં છું તે લીક ન થાય – ’

‘હં…’

‘અને  તું આવે છે તો થોડા પૈસા લેતો આવજે. અને રજાઓ ઉપર ઉતરવાની તૈયારી સાથે આવજે.’

‘અરે હા. એક એક ખુશખબર , તારું ટેન્ડર પાસ થઈ ગયું છે. ’

‘ભલે. તેની ચર્ચા મારે કરવી પડશે.’

‘આ તારો ગુપ્તવાસ મગજમાં નથી ઉતરતો.’

‘હું ઉતારું ?’

‘રુબરુ આવે છે ને ?’

‘હા. ’

‘ત્યારે વાત ’

‘ભલે અને હા ત્યાંનો ફોન શું છે ?’

‘૪૦૪૨૨૧૧ આફ્રીકાથી કોઇ પત્ર ?’

‘છે રુબરુમાં’

‘ભલે આવજે ..’

‘આવજે.’

O   O   O   O   O   O   O   O

સવારથી સાંજ સુધી અંશ તેના પેશન્ટોમાં બીઝી રહેતો – બિંદુ તેની ઢિંગલીમાં – અર્ચનાનાં પ્રેક્ટીસ અવર્સ પછી બિંદુ અને તેના ઘર વચ્ચે ડીવાઈડ થઈ ગઈ. જજ પિતા અને માતા છોકરી સાથે બની રહેલી દુર્ઘટનાઓને સહેતા હતા.

મહિનો પૂરો થયો અને અશોક કંસ્ટ્રક્શનમાંથી શેષભાઈનો પગાર આવ્યો – અનસૂયાબેને સાથે મોકલેલી ચીઠ્ઠીમાં લખ્યું હતું – શેષભાઈની ભાળ ચાલુ છે. એના કાર્યોને સાચવવા એમના મિત્ર રાવજી પટેલે મિસ્ટર સહેગલ નામના ભાઈને ડેન્ગ્યુ કરેલા છે. અને રીક્વેસ્ટ પણ કરી છે કે સહેગલ અને શેષ બંને મિત્રો છે. સહેગલનો પગાર હમણાં એ લેતા નથી અને એ તમને મોકલવા જણાવે છે.

રુબરુ ચર્ચા કર્યા પછી એવા તથ્ય ઉપર આવ્યા છીએ કે શેષભાઈનો પગાર તમને મોકલવો અને તેઓ એમના મહેનતાણાનું શેષભાઈના આવ્યા પછી નક્કી કરશે. માનદ્ કાર્ય કરવા માટે કહે છે કે શેષના તેમના ઉપર બહુ મોટા ઉપકાર હતા. આપને ક્યારેક રુબરુ મળવા આવશે. બિંદુની  સારવાર ખર્ચ અંગે આપ ગૂંચ ન અનુભવશો – મોટો ખર્ચ હોય તો પણ બેધડક લખશો.

આશ્ચર્ય સાથે અર્ચનાને જ્યારે અંશે પત્ર બતાવ્યો ત્યારે અર્ચનાને કહ્યું કે – માણસે જાળવેલા સંબંધો તેમના માઠા પ્રસંગે જ કામ લાગે છે. અનસુયાબેનને ફોન કર્યો ત્યારે જાણવા મળ્યું કે મિ. સહેગલ દિલ્હી છે. અને આવશે ત્યારે ફોન કરશે.

અંશ અને અર્ચના બિંદુભાભીને સાજા કરવા પ્રયત્નશીલ હતા – તે સમય દરમ્યાન લાઈબ્રેરી રીડીંગમાં બિંદુભાભી જેવો જ એક કેસ એની વાંચન પ્રવૃત્તિ દરમ્યાન આવ્યો. એક બાઈ સતત  રડતી રહેતી હતી. “મુઝે માફ કર દો, મુઝસે ગલતી હો ગઈ – નજમા કો મૈને ગંવાયા હૈ વોહી મેરી બડી સજા હૈ – ” એમ વિલાપ કરતી એ માતાના ગાંડપણનું કારણ એની દીકરી હતી. એની દીકરી રમતી રમતી પાણીનાં હોજમાં જઈને પડી હતી. પોતાની બેદરકારીને કારણે એ મા એ હોજમાં પડેલ દીકરીની કોઈ ખબર ન લીધી. જ્યારે યાદ આવ્યું અને શોધખોળ કરી ત્યારે તેનો મૃતદેહ મળ્યો. જે જોઈને તેના પતિએ તેને લાફો માર્યો ધુત્કારી કાઢી અને એ ગુમ થઈ ગયો. એના સારવારમાં શોક ટ્રીટમેન્ટ અને પતિની હૂંફ હોય તેવું વાતાવરણ ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું. અને એ કેસ ત્રણ મહિને ઓલરાઈટ થઈ ગયો હતો.

અંશને અર્ચના કેસ હિસ્ટ્રી સમજાવતી હતી. એ કેસ અને આ કેસમાં બે પરિબળ સમાન છે. અને તે Loss of her child and avoidance from husband. પૂર્વ કહાણીની ઈ ન્કાવાયરી કરવા એ પેપરનાં લેખક ડોક્ટરને પત્ર લખી પૂછાવડાવીએ વાળી વાત ઉપર બંને જણા સહમત થયા.

‘અર્ચી ! તને નથી લાગતું નથી આપણે ક્યાં જવા નીકળ્યા છીએ – અને ક્યાં ફાંટો વળી ગયો છે. ’

‘ક્યાં જવા નીકળ્યા છીએ ?’

‘આપણું સુખ શોધવા નીકળ્યા હતા – અને આ બિંદુભાભીના પ્રશ્નમાં તું અટવાઈ ગઈ – હું અટવાઈ ગયો. ’

‘કેમ ?  બિંદુભાભી કોઈ છે ? ’

‘ના – કોઈ તો નથી – પણ… તું જે રીતે સારવાર કરે છે તે જોતાં લાગે છે તારો ત્યાગ અનન્ય છે.’

‘મેં શું ત્યાગ કર્યો છે ? ’

‘કંઈ નહીં – તું તારી ફરજ નિભાવે છે. પણ… પણ મને કોણ જાણે કેમ તારું આ બધું કરવું તારી ફરજ કરતાં વધુ લાગે છે. ક્યારેક ગળગળો થઈ જાઉં છું. આભાર વ્યક્ત કરવાની લાગણી થઈ આવે છે. ’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (26)

October 23, 2009

‘ખરેખર ?’

‘હા ’

‘તો વ્યક્ત કર ને …!’

‘શું ?’

‘આભારનો ભાર – ’

‘કેવી રીતે ?’

‘ગાંડો રાજ્જા મારો ! -’ હેતથી અર્ચના અંશને ચૂમી લે છે.

‘અર્ચી ! થેન્કસ…’

‘શેને માટે’    ‘ પપ્પી માટે ’

‘તું મને થેન્ક્સ કહે એ થેન્ક્સનાં ફરી હું તને થેન્ક્સ કહું પછી એ થેન્ક્સના પર્વતો આપણા હૃદય પરથી ઉતારીને થોડુંક આપણે આપણા માટે જીવીશું ?’

‘આપણે આપણા માટે જ જીવવું છે પણ અર્ચી આ બધા ઝંઝાવાતો… હું એકલો કેમ સહી શકત ?’

‘કયા ઝંઝાવાતો ?’

‘શેષભાઈનું ન હોવું અંશીતાનું ન હોવું – એમની અમાનત બિંદુભાભીને જાળવતા – હું તો ખલાસ થઈ ગયો. મારી પાસે મારા માટે મારું જીવવાનું તો કશું રહ્યું જ નથી. ’

‘લોકો બીજાને માટે જીવતા હોય છે. પોતાને માટે તો પશુપક્ષીઓ જીવે છે. આપણે માણસ છીએ. થોડુંક આપણે  માટે તો થોડુંક બીજાને માટે જીવી લઈએ.’

અંશની છાતીમાં માથું નાખી પંદર મિનિટ સુધી અર્ચના મૌન શ્વસતી રહી – તેના માથામાં અંશ હાથ ફેરવતો રહ્યો – અચાનક અર્ચના ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી. અંશ એની વ્યથા સમજી શકતો હતો. અર્ચના રડી શકતી હતી. – પણ અંશને એનું હૈયું સાથ નહોતું આપતું. એ રડી નહોતો શકતો.. એમના મિલનને આડે આવતા વિઘ્નોને તેઓ દૂર કરતા હતા – પણ એ વણઝાર અટકતી નહોતી. વિઘ્નો દૂર કરવાની ગતિવિધીમાં થોડોક જે થાક લાગતો હતો તે એકમેકની હૂંફમાં થોડુંક શ્વસીને રડીને દૂર કરતા – પણ હજી ક્યાંય છેડો દેખાતો નથી – બિંદુભાભી સાજા થાય કે શેષભાઈના કંઈક સમાચાર આવે તો આ વિઘ્ન દૂર થઈ શકે તેમ છે.

દિગ્મૂઢ શો અંશ અર્ચીને પંપાળતો રહ્યો – એના દર્દને પીતો રહ્યો.

O   O   O   O   O   O   O   O   O   O

અર્ચના જોઈ શકતી હતી કે બિંદુની સારવાર દરમ્યાન અંશ ખૂબ ભાવુક બની જતો હતો. શેષભાઈ અને અંશીતા બંનેનું દૂર જવું એ બિંદુને પાગલ બનાવવા માટે પૂરતા કારણ હતા. અને એ જલ્દી સાજા થાય કે શેષભાઈ પાછા આવે તો જ એમને માથે ચાલતી આ પનોતીનો અંત આવે. એણે ત્રીસ વર્ષ પૂરા કરવા જ રહ્યા…

ઓગણત્રીસમું ચાલી રહ્યું હતું. ટપાલમાં પેલી ડૉક્ટરની કેસ હિસ્ટ્રી આવી.

નજમાની મા એટલે કે આસમા અને એનો પતિ રફીક એ ત્રણ જણ વચ્ચેના તાણાવાણા હતા. આ મુસ્લિમ કુટુંબમાં રફીક તેના કાકાનો દીકરો હતો. રફીકનો ભાઈ સાદીક આસ્માના આક્રમણનો ભોગ બની ચૂક્યો હતો. જે રીકવરી આવ્યા પછી આપઘાત કરી ચૂકી હતી. ગાંડપણમાં સાદીકને રફીક માની બેસી કામુક આક્રમણ કરે છે. સાદીક આસ્માને ઝંઝોરી નાખીને પાછી કાઢવા મથે છે. સેક્સનું ગાંડપણ અટકતું નથી અને તે તોફાનમાં સાદીકને બૂરી રીતે ઘાયલ કરે છે. ડૉક્ટરનું સૂચન એવું હતું કે એ ગાંડપણ દરમ્યાન થયેલ સંભોગથી ગર્ભાધાન રહે છે જેને કારણે એને માતૃત્વ મળવાનું છે એવો ખ્યાલ આવે છે ત્યારે રફીકની ગેરહાજરીમાં પોતે શું કરી બેઠી વાળી વાત એને સાદીકની પત્નીએ કરી – સાજી થયેલ આસ્મા એ વાતનો પસ્તાવો આત્મહત્યાના રૂપે કરી ગઈ. પેપરનું નિષ્કર્ષ એક જ હતું આ ગાંડપણ દૂર કરવાની એક રીત એ પણ છે કે જે કારણે એ ગાંડપણ આવ્યું હતું તે કારણ દૂર કરી નાખો તો રીકવરી આવી શકે છે.

આ પેપર અંશને આપવું કે નહીં તે દ્વિધા હતી. આ કેસની પૂર્વ હિસ્ટ્રી અને પછીના પરિણામો નકામા હતા.

અંશ અત્યારે ડીસ્પેન્સરી પર હશે. બિંદુની પાસે એને જવાની ઇચ્છા થઈ આવી. પછી લાઇબ્રેરી તરફ તેના પગ વળી ગયા.

તે વિચારતો હતો કે બિંદુને કયા ગુનાની સજા મળી છે તે જ સમજાતું નથી – શેષભાઈ જીવતા હશે તેવું પણ અંશની જેમ તે માની શકતી નહોતી. એક એવી કેદીની જેમ બિંદુ જીવતી હતી કે જ્યાં અફાટ રણમાં એકલી અટૂલી કોઈપણ કિનારો ન દેખાય તેવી ધ્યેયહીન, અર્થહીન જિંદગી જીવતી હતી. મગજની અસ્થિરતાએ એના પતિ વિશે વિચારવાનું ભૂલાવી દીધું હતું. અને એની ઢીંગલી એની અંશીતા હતી – તે દિવસે અંશીતાને દૂધ પિવડાવવાની ચેષ્ટા કરી ત્યારે ખરેખર આંખમાં ઝળહળિયા આવી ગયા.

એને ક્યાં ખબર હતી કે ઢીંગલીને ભૂખ લાગે છે. એને નવડાવતી, ખવડાવતી, રમાડતી કપડા પહેરાવતી અને એની સાથે વાતો કરતી – એને ઘોડિયામાં નાખીને લોરી ગાતી બિંદુ એક કોયડો હતી. સગપણ અને દર્દી એમ બે સંબંધો બાંધી બિંદુને સાજી કરવા અર્ચના પ્રયત્નશીલ બની હતી.

રોજ સાંજે સૂતી વખતે ઊંઘની ગોળીઓ આપવાનો પ્રયોગ ઘાતક છે. એને એ ગોળીઓથી એડીક્ટ થઈ જશે તેવી ભીતિ લાગતી હતી. પણ એ ઉપાય હમણાં પ્રાથમિક સારવાર જેવો હતો.

ગાંડપણનો આ એવો તબક્કો છે જ્યાં ઈલેક્ટ્રીક શોક ટ્રીટમેન્ટ આપવા જેટલું કે મેન્ટલ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાવવા જેવું ગાંડપણ નથી. પરંતુ તેને અપાતા ટોનીક કે દવાઓની પણ અસર થતી નથી. એને જરૂરી બંને વસ્તુઓ એટલે કે સંતાન અને પતિ તે ક્યાંયથી લાવી શકે તેમ નથી.

ડૉક્ટરોની પીડા અસહાય અવસ્થામાં ખાસ વધી જતી હોય છે. કેન્સરનો દર્દી સાજો નથી કરી શકવાના અને એ મરે ત્યાં સુધી એ સાજો થઈ જશે તેવી ખોટી વાતો કર્યા કરવાની અથવા તો નિ:સહાય હાલતમાં તેને ધીમે ધીમે ખલાસ થતો જોયા કરવાનો એ ખરેખર પીડાદાયક છે ડૉક્ટર એ મર્યાદાને તોડી નથી શકતો તે વાતનું દુ:ખ હોય છે. આ દુ:ખ અર્ચનાને કોરતું હતું. પોતે સાઈકીયાટ્રીસ્ટ હોવા છતાં બિંદુ માટે શ્રેષ્ઠ ઉપચાર શોધી નથી શકતી.

વિચારોનાં તાણાવાણાઓમાં તે લાઇબ્રેરી ક્યારે પહોંચી ગઈ તેને ખબર સુધ્ધાં ના પડી. આસ્માનાં પેપરના કનેક્શનમાં બીજા પેપર શોધવા માંડી.

O   O   O   O   O   O   O   O   O   O

શેષ અને રાવજી દિલ્હીમાં રાવજીના ઘરે બેઠા હતા. રાવજીના મનમાં હજી શેષની વાત ઊતરતી નહોતી. શેષનો ગુપ્તવાસ કેવી રીતે  ઉપયોગી થઈ પડશે તે સમજાતું નહોતું.

‘તારી જેમ ઇચ્છા છે તેમ હું ગોઠવી દઈશ. પણ તું ભૂલ કરે છે તેવું મને લાગે છે. ’

‘આફ્રિકાથી મીનાનો આ જ પત્ર હતો ને ? ’

‘હા . પણ અહીં તારી ત્યાં જરૂર છે. એ ગાંડી છે. – ’

‘પણ ગાંડીને સાજી કરવા હૂંફ આપી શકીશ – અને સારી થયા પછી ફરીથી મારી પાસેથી અંશી માગશે હું ક્યાંથી આપી શકીશ ?’

‘તારી દવા ચાલુ રખાવ. ક્યારેક તો તેનો અંત આવશે. ’

‘ચાન્સ જો લેવાનો હોય તો – આ જ ચાન્સ લેવા જેવો છે. ’

‘ભલે , તારી મરજી – અનસુયાબહેનને આ બધી વાત કરવાને બદલે એટલું જ કહી દઉં ને કે શેષનો મિત્ર સહેગલ આવે છે. ’

‘હા . કદાચ પગાર ગયા પછી અંશ તને મળવા માંગશે. ’

‘હું જરૂર મળીશ. ’

‘પણ એ ઓળખી જશે તો… ?’

‘એ નહીં ઓળખી શકે તેટલી તકેદારી રાખીશ. ’

‘ભલે. ’

‘મીના જે પરીક્ષા મારી લે છે તે પરીક્ષામાં બિંદુભાભી ને તું ધકેલે છે.. અર્ચનાના ભોગે. ’

‘ના, ભોગ તો અંશ અને અર્ચના બંનેનો લઉં છું. ’

‘પણ હું તો માનું છું કે કશું જ નહીં થાય. ’

‘તેં તારી ધારણાને ખોટી પાડવા હું મથતો નથી – હું તો એક નાનકડી શક્યતાને અજમાવવા નીકળ્યો છું. હમારે ભાઈ લોગ હૈ ના ?’ વાળી ઘટનાને જન્માવવા પ્રયત્ન કરું છું. બિંદુનું ગાંડપણ જો આશીર્વાદરૂપ બની જાય તો… ’

‘મીના અને બિંદુનો તફાવત તને કદાચ શક્યતા લેવા પ્રેરે છે. પણ મને એ ઠીક નથી લાગતું. ’

તે દિવસે રાત્રે હું અને અર્ચના ઘરે આવ્યા. હું ચશ્મા ડિસ્પેન્સરી ઉપર ભૂલીને આવ્યો હતો.પરંતુ તે ખ્યાલ જ્યારે આવ્યો ત્યારે ખૂબ મોડો પડી ગયો હતો. બિંદુ મને જોઈને એકદમ દોડી – મારા કપડા ફાડવા માંડી મારી છાતીમાં મુઠ્ઠીઓ મારવા માંડી. બબડવા માંડી – ‘ક્યાં જતા રહ્યા તમે ? નિષ્ઠુર ? મને એકલી રઝળાવીને ? મેં તમને કઈ વાતનું દુ:ખ દીધું હતું ? કઈ વાતનું ઓછું આવવા દીધું હતું તે આમ મને અધવચ્ચે રઝળાવીને ચાલ્યા ગયા ?’

‘પણ બિંદુ ! હું શેષ નથી – અંશ છું. અંશ ! અર્ચના પણ થોડીક હેબતાઈ ગઈ. આનું મગજ અંશને શેષ કેવી રીતે માની બેઠું ?’

રડતી રડતી બિંદુ અંશને બાઝી પાડી. અંશ બહુ ઓકવર્ડ પરિસ્થિતિમાં હતો. અર્ચનાની હાજરીમાં બિંદુનું આ વલણ એ સમજી શકતો નહોતો.

અર્ચના જોઈ શકતી હતી કે બિંદુનાં મન ઉપર દુ:ખ અને સુખનું સંમિશ્રિત વાદળ છવાયેલું હતું. કેટલાય વર્ષો પછીની તપશ્ચર્યાને અંતે જાણે ભગવાન પાછા મળ્યા હોય તેમ તે અંશને વળગી પડી હતી. આ ભગવાન પાછા ન જતા રહે તેવા ઝનૂનથી એને પકડી રાખ્યો હતો.

અર્ચના સામે હું જોતો હતો – ડૉક્ટર અર્ચના મારી સામે જોઈ રહી – ‘અંશ તારામાં શેષભાઈમાં દેખાવમાં ફક્ત ચશ્માંનો ફેર હતો – તે અચાનક દૂર થઈ ગયો. તારી નાનકડી ભૂલ અને આ મારી પેશન્ટ સાથેની છ મહિનાની વધુ સારવાર લંબાઈ ગઈ તને દૂરથી જોયો અને મગજની નસો તંગ થઈ ગઈ. મારી હાજરી પણ ન પારખી શકી. ’

ઘેનનું ઇંજેક્શન આપીને સુવડાવ્યા બાદ ડૉક્ટર અર્ચના – અર્ચના બની ગઈ.

‘અંશ !’

‘હં.’

‘બિંદુભાભી બહુ ક્રીટીકલ સ્ટેજમાં આવી ગયા છે. હું માનતી હતી કે ગાંડપણમાં તે પોતાના પતિને ભૂલી ગયા છે. પણ આજે તને ચશ્માં વિના જોયા બાદ કરેલ હરકતોથી અને એની આ બેહોશીથી એને ભૂલાયેલો પતિ યાદ આવી ગયો છે. કદાચ તને હવે અંશભાઈ તરીકે ભૂલી જશે. ’

‘એ તો ચશ્માં પહેર્યા વિના ગયો હતો તેથી… ?’

‘પણ હવે એનું મગજ તને શેષભાઈ તરીકે જ જોશે. તને અંશભાઈ તરીકે ઓળખશે પણ નહીં .’

‘તો ?’

‘બિંદુભાભીની રીકવરી અથવા તો સંપૂર્ણ ગાંડપણ બે રસ્તાઓની વચ્ચે આપણે છીએ. એનું મગજ હવે આપણા કંટ્રોલમાં છે. તેને સાજી કરવી હશે તો તારે શેષભાઈ બનવાનું નાટક કરવું  પડશે. એને સત્ય કહેવાથી તેણે પાગલખાનામાં જવું પડશે. ’

‘ફરીથી કંઈ કોમ્પ્લીકેશન્સ નહીં થાય ને ? ’

‘કેવા કોમ્પ્લીકેશન્સ ? આ આખો કેસ જ કોમ્પ્લીકેટેડ છે. દોરાની ગૂંચ કેવી દોરાનો એક છેડો પકડીને રીતે ઉકેલાય ખબર છે ને… એક દોરો પકડીને જ્યાં જ્યાં  ગૂંચવાતો હોય ત્યાં ત્યાં ઉકેલતા જવાનું એના જેવું છે. દોરાનો છેડો મળ્યો છે, એને ધીમે ધીમે ઉકેલતા જઈશું. ’

‘ભલે ’

‘અંશ બિંદુભાભીની સારવામાં સંવેદનશીલ થઈ જવાય તે ડૉક્ટર તરીકે નબળી નિશાની છે. પણ કોણ જાણે કેમ પેલું ગરીબ છોકરું એની એકની એક ઢીંગલીને જાળવી રાખવા જે જતન કરે છે તેવું જતન આપણે કરીએ છીએ કે નહીં ? ’

‘હા , અને એ ન હોય તો ખરેખર આપણે ગરીબ જ છીએ ને. ’

‘અને એક વધુ વાત – એમને પ્રમાણમાં જ મળજે.’

‘કેમ ?’

‘શેષભાઈ એમની સાથે જે વર્તન કરતા હતા તે તારે પણ કરવું પડશે. ’

‘એટલે ?’

‘ગાંડા માણસને એ જે કારણે ગાંડું થયું હતું  તે ગાંડપણ દૂર કરવાનું કારણ દૂર થઈ જાય તો શક્ય છે કે તેઓ સાજા પણ થઈ જાય. ’

‘શેષભાઈ તો એમની ઉપેક્ષા કરતા હતા. ’

‘હા, પણ તું ઉપેક્ષા નહીં કરતો – અને જરૂર કરતા વધુ લાગણીશીલ પણ નહીં બનતો.’ડોક્ટર અર્ચનાએ બતાવેલી લાલ બત્તી અંશ સમજી ગયો.

‘ભલે…’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (27)

October 24, 2009

બીજે દિવસે ભાનમાં આવી ત્યારે બિંદુએ કહ્યું. – ‘તમે ચશ્મા કેમ પહેરીને ફરો છો ?’

પ્રત્યુત્તરમાં હું મૌન રહ્યો. અર્ચના સાચી પડી હતી. તેનું અજાગૃત મન મને શેષ માની રહ્યું હતું. ઢીંગલી તેની નાની અંશીતા હતી. અર્ચનાને ડૉક્ટર માનતી હતી – અંશભાઈ ક્યાં છે દેરાણી આણવાની છે વાળી વાતો કરતી હતી.

હોસ્પિટલમાં તે ધીમે ધીમે ફરતી થઈ ગઈ હતી. રસોઈ કરવામાં ધીમે ધીમે મહારાજને મદદ કરતી હતી. ઘરકામ કરતી હતી.

તે દિવસે સહેગલનાં રૂપમાં શેષ અંશને મળવા આવ્યો.ત્યારે અંશ ઘડીક તો ખચકાઈ ગયો. એના ધબકારા ક્ષણભર ગતિ ચૂક્યા. સહેગલ શુદ્ધ હિન્દીભાષી હતો. – અવાજ શેષભાઈના જેવો જ હતો. પણ સહેજ ચીપીને બોલવાની લઢણથી જુદો પડતો હતો. શેષને એસ.કે.ટી.ના નામે ઓળખતો હતો.

‘આપસે મિલ કે ખુશી હુઈ. ’

‘અંશ , આપ દીખને મેં બિલકુલ એસ.કે.ટી. કી કોપી લગ રહે હો. ’

‘હાં, ભાઈ જો ઠહરે…’

‘કૈસી હૈ ભાભીજી કી તબિયત ?’

‘ઠીક હૈ. યહીં ઉપર હી હૈ. ’

‘શાયદ મૈંને ઉસે દેખા હી નહીં હૈ – કૉલેજમેં એસ.કે.ટી. કાફી મેરે લીયે ઓબ્લાઈજીંગ થે’

‘હાં. વો તો ઠીક હૈ  – લેકીન આપ તનખ્વાહ યહાં ભેજ દે રહે હૈં – વો ગલત બાત હૈ -’

‘ક્યોં ભાઈ – એસ.કે.ટી. સે વસૂલ કર લુંગા.’

‘લેકીન ઐસી કોઈ જરૂરત નહીં હૈ.’

‘હા ભાઈ ઠીક હૈ – જરૂરત હો ન હો – મુઝે એક મૌકા મિલા હૈ એસ.કે.ટી. કે ઓબ્લીગેશન કો રી પે કરને કા. ’

‘વો કૈસા ઓબ્લીગેશન થા ?’

‘દર અસલ કૉલેજમેં ઉસને ચારોં સાલ મેરી પઢાઈ કી જીમ્મેદારી ઉઠાઈ થી ઔર ફીસ ભી વો હી ભુગતતા થા.’

‘પઢને કે સાથ વો આપકી ફીસ ભી નિકાલ લેતે થે ?’

‘હાં, પઢતે પઢતે કહીં પાર્ટ ટાઈમ કામ ભી કરતે થે. સાથ સાથ તુમ્હેં ભી પૈસે ભેજા કરતે થે.’

‘વો તો સબ ઠીક હૈ લેકીન આપ અપની પૂરી તનખ્વાહ દે દેંગે તો આપકા ગુઝારા કૈસે ચલેગા ?’

‘મૈં ઠહરા અકેલા આદમી. બસ ખાના પીના ઔર ઉસકે સિવા કોઈ જાતી ખર્ચા તો હૈ નહીં. ઔર દોસ્તોં કો બૂરે વક્ત મેં કામ નહીં આયેંગે તો કબ કામ આયેંગે ?’

‘ઉનકા બૂરા વક્ત જરૂર હૈ લેકીન વો જીંદા હો ઉસ બાતકી જરૂર પ્રાર્થના કરતા હું. ’

‘હાં આપકી બાત સહી હૈ – ઉસે જીંદા રહના હી પડેગા – ખેર – મૈં તો માનતા હું શાયદ સિંહા જૂઠ બોલ રહા હૈ .’

‘લેકીન અબ ઉસે જૂઠ બોલને કી જરૂરત નહીં રહી હૈ. ક્યૂંકી ઉસકે પૂરી ગિરોહ ગીરફ્તાર હો ચૂકી હૈ. વો કૂદે હોંગે ઔર ગાયબ હો ગયે હોંગે. ’

‘યે ભી હો સકતા હૈ. ’

‘આપ ખાને મેં ક્યા લેંગે ?’

‘અરે ભાઈ ખાના તો મૈં આપકે સાથ જરૂર ખાઉંગા લેકીન ભાભીજી કી ખબર ભી તો  લેની હૈ. ’

‘ હાં , અર્ચના આતી હી હોગી – ચલતે હૈં.’

‘અર્ચના ? અર્ચના કૌન હૈ ?’

‘મેરી ફીયાંસી હૈ ઔર ભાભીજી કી ડૉક્ટર ભી હૈ. ’

‘આપકી શાદી હો ગઈ હોતી ના – યે ન હુઆ હોતા તો, નહીં ?’

‘હાં, ઠીક હૈ – લેકીને ઉસકી મદદ સે હી મૈં યે કઠીન સંઘર્ષ કર સકા હું. વર્ના બહુત બડી સજા હૈ યે. ’

‘ક્યા ?’

‘હાં – ક્યુંકી ઉન્હેં દો સદમે એક્સાથ પહૂંચે થે.’

‘પતિ કા અપહરણ ઔર બચ્ચી કી મૌત. ’

‘એક ઔર કોમ્પ્લીકેશન ભી હુઆ હૈ..’

‘વો ક્યા ?’

‘ગલતી સે વો મુઝે એસ.કે.ટી સમજતી હૈ.’

‘હાં યે ગલતી હો સકતી હૈ.’

‘અબતક તો ઠીક હૈ . અબ ટ્રીટમેન્ટ કા દૌર અર્ચના કે હાથ મેં હૈ. વહ ઉન્હેં ઠીક કર દેગી. ’

‘લેકીન યે નયા કોમ્પ્લીકેશન… ?’

‘હાં યે ડેન્જરસ જરૂર હૈ… લેકીન પહેલી કડી મીલી હૈ તો સહી ઉપાય ભી મિલ હી જાયેગા. ’

‘આપ કો જરા પર્સનલ લગેગા લેકીન…. આપ યે તો મહેસૂસ નહીં કર રહે હો કી ઉનકા આપકો ન પહેચાનના પાગલપન કી પૂરી નિશાની હૈ. ’

‘આપ અર્ચના સે હી પૂછ લીજીયે. વો આ રહી હૈ.’ સફેદ પંજાબીમાં અર્ચના આવતી હતી.. દેખાવે જાજ્વલ્યમાન હતી. શેષ વિચારતો હતો… આ  છોકરીનો તે દ્રોહ કરી  રહી રહ્યો છે.

દૂરથી અર્ચના જોઈ રહી હતી અંશ  અને સાથે અંશની પ્રતિકૃતિ… દાઢીમાં ઊભી હતી. કદાચ શેષભાઈ આવી ગયા હોય… એનું હૃદય એક ધબકારો ચૂકી ગયું. આ રાતનું આટલી જલદી પ્રભાત ઉગશે એવી એને આશા નહોતી…

ત્યાં અંશ બોલ્યો – ‘મીટ માય બીલવ્ડ… ડૉ. અર્ચના. ’ અને એની તરફ ફરીને કહે – ‘સહેગલ સાહેબ છે.’

‘ઉફ…. ! મન નિરાશ થઈ ગયું ઔપચારિકતામાં હાથ  જોડતા ડૉક્ટર અર્ચનાના મોં પર રેડાઈ ગયેલી કાળાશ શેષ પામી ગયો. ’

‘લગતા હૈ હમેં મિલકે આપકો ખુશી નહીં હુઈ. ’

‘નહીં ઐસા તો નહીં હૈ – લેકીન આપ દાઢી નિકાલ લો તો બીલકુલ શેષભાઈ લગ રહે હોંગે. મૈં યહી ગલતફહમીમેં થી કી કહીં શેષભાઈ તો નહીં આ ગયે…’

‘અચ્છા અચ્છા એસ.કે.ટી. નહીં હૈ યે જાન કે દુ:ખ હુઆ. ’

‘હાં. મેરી મરીઝ કો વો અકેલે હી ઠીક કર સકતે હૈં. ’

‘વો કૈસે ?’

‘She had lost her power of recognizing and Ansh has to play roll of Sheshbhai. To treat her on my suggestion. And she had also taken for granted that Ansh is Sheshbhai. ’

‘But what are the pause ad caunse of this development ? ’

‘At present nothing can be said. But I feel when she will regain power of recognizing this play of Ansh will be fatal to her. She will be beyond the limit of treatment. She may kill herself – or will have to send her to the mental hospital.’

‘Is that so…?’

‘We have our complication – We can’t treat her like a patient and at the same time as we are aware of hers and Sheshbhai’s dispute… Perhaps his unability will also fetch her to the same destination.’

‘મતલબ ?’

‘જાહીર હૈ કુછ એટેચમેન્ટ ઐસે રહ ગયે હૈં કી પેશન્ટ તરહ ઉસે ધીમી મૌત મરતે દેખ નહીં સકતે હૈં કુછ ન કુછ કરતે રહતે હૈ… અંજામ કુછ ભી હો.. હમ પ્રયત્ન નહીં છોડ રહે હૈં. ’

‘અર્ચુ ! સહેગલ સાહેબ ભાભીને મળવા માંગે છે. ’

‘સ્યોર… પણ Take care – you are introducing him as your friend not Sheshbhai’s friend.’

‘ભલે ભલે…’

ક્લીનીકને ઉપલે માળે આવેલા સ્પેશ્યલ રૂમ તરફ અંશ અને અર્ચના સહેગલનાં રૂપમાં શેષ જતા હતા ત્યાં શેષનું હૃદય ડગમગવા માંડ્યું પગ પાણી પાણી થવા માંડ્યા. અર્ચના સાથેની ચર્ચા અને પરિણામો તેને દ્વન્દ્વમાં રાખી રહ્યા હતા. She may kill herself or will have send her to mental hospital વાળા શબ્દો તેની આસપાસ ઘુમરાતા હતા. ક્ષણભર માટે તો ઇચ્છા થઈ ગઈ કે જાહેર થઈ જાઉં.

અંશને હાથ પકડીને કહી દઉં કે અંશ હું જ શેષ છું. પણ તરત પાછા અર્ચનાના જ શબ્દો ઘુમરાયા…  Perhaps his unability will also fetch her to the same destination. એટલે ફરીથી તે પાછો પડી ગયો. આ પરિસ્થિતિ એવી હતી કે ત્યાં તે કશું જ કરી શકે તેમ નહોતો. અર્ચના અજાણતાં ખૂબ મોટો ભોગ આપી રહી હતી. એનો પ્રેમ એને ત્યાગવો પડે એવા ભયંકર અંજામો ઉપર તે લડી રહી છે. અંજામ કોઈપણ  હોય પરંતુ પ્રયત્ન નથી છોડવો વાળી વાત તેને ચુપ રહેવા પ્રેરી ગઈ.

સ્પેશ્યલ રૂમમાં સુંદર ગુલાબી કલરની સાડીમાં બિંદુ સૂઈ રહી હતી. બાજુમાં તેની ઢીંગલી હતી. અંશ તેની પાસે બેસીને તેને ઉઠાડી રહ્યો હતો. – અર્ચના કહેતી હતી – ‘ભાભી આ કોણ આવ્યું તે જુઓ તો ?’

‘કોણ છે ?’

‘સહેગલ મારો મિત્ર છે. તને મળવા આવ્યો છે”.

”મને મળવા ? કેમ ?’

‘બસ એમ જ ! એમને થયું કે તારા હાથની ચા પીવી છે. પિવડાવીશ ?’

‘આ અંશી હમણાં જ સૂતી છે. બનાવી આપીશ. ’

‘ડૉક્ટર સાહેબ ના પાડે છે. ’

‘ખેર તમે અંશને કાગળ લખીને અર્ચનાને ક્યારે લાવે છે એ પૂછો ને ? મારે દેરાણી જોઇએ છે.’

‘કેમ ?’

‘આ ડૉક્ટર સાહેબ નથી ઊઠવા દેતા તો ચા મૂકીને તમને પિવડાવે ને તેથી ?’

દૂબળી પડી ગયેલી બિંદુને જોઈને સહેગલ વિચારમાં પડી ગયો. એની નજર સામેથી એક આખી દાયકાની જિંદગી પસાર થઈ ગઈ. મરતી માની હાજરીમાં લગ્ન – મુંબઈની રોમાંચક જિંદગી – અંશીતાનો જન્મ… જન્મ પછી હોસ્પિટલમાં થયેલી મીઠી ચડભડ… અંશીતા અંશ જેવી છે કે શેષ જેવી ની ચડસા ચડસીમાં અંશ જેવી છે એમ સાબીત કરવા દલીલોની સાઠમારી… એના મનમાં થઈ ગયું કે બિંદુને અંશ ગમે છે. અને અત્યારે આ પરિસ્થિતિમાં બિંદ્દુની અંશ અને અર્ચના તરફની ઘેલછા… ખરેખર નસીબદાર છે અંશ…

…પણ તેને તો અર્ચના ગમે છે.

એની આંખમાં ડોકાતા આંસૂઓને અંશ અને અર્ચના જોઇ રહ્યા.

O    O    O    O    O    O    O    O    O

એક અજબસી ઉલઝન હતી. શેષભાઈનો મિત્ર પણ વ્યથિત હાલતમાં હતો. અંશ અને અર્ચના કશું જ કરી શકતા નહોતા.

બિંદુને જોઈને પાછા વળતાં સહેગલને પાણી આપ્યા પછી અંશ બોલ્યો – ‘માફ કીજીયેગા આપ ઇતને ભાવુક હૈં યે જાન કે હમેં દુ:ખ હુઆ. ઔર સાથમેં લગા કિ  હમારી મુશ્કીલોં કી જડ ઈતની ગહેરી હૈ ઉસકા અંદાજ કમ સે કમ આપકો તો મિલ ગયા.’

‘હાં , ઇસ હાલાત મેં  એસ.કે.ટી. ભી ઉસકો દેખતા તો ભી ઉસે વહ નહીં પહેચાનતી. – ખેર આપ લોગોંકી મહેનત જરૂર અચ્છા ફલ લાયેગી યે મેરી શુભકામના હૈ.’

અંશ અને અર્ચના જમવાનો વિવેક કરતા હતા. શેષની ઇચ્છા નહીંવત્ હતી. તેથી ફરી  કોઈ વખતના વાયદે ભારે હૈયે સહેગલનો રૂપમાં શેષે વિદાય લીધી.

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (28)

October 25, 2009

બિંદુ… કેવી થઈ ગઈ હતી. ? એના મનમાં વિચારોનું તુમુલ યુદ્ધ ચાલતું હતું અંશીતાના મૃત્યુ બાદ બિંદુ પાસે કેવી રીતે જવું એ એક પ્રશ્ન થઈ ગયો હતો. એને સુખી કરવી હોય તો અર્ચનાનું સુખ છીનવવું પડે છે. અને ભાનમાં આવ્યા પછી… સારી થયા પછી અંશે ખેલેલ નાટક તેને માટે ઘાતક બની જઈ શકે છે. એણે વિચારેલી શક્યતાની શક્યતા પણ ઘણી હતી. – આ નાટક દરમ્યાન કોઈ કઠિન ક્ષણોએ બિંદુ અંશને મેળવી લે – પણ પછી ?  પછી વિનાશ જ છે. પછી અશાંતિ જ છે. મગજમાં જતી લોહીની નસ ધમ… ધમ… ધમ… ધબકતી રહી છે.

રિક્ષા એની હોટેલના રૂમ પર આવી પહોંચી. એના વિચારો વધતા જતા હતા.

હોટેલના રૂમમાં ગયા બાદ બેરાને બોલાવી માથાના દુખાવાની ગોળી મગાવી… ધબકતું હૈયું હજી શાંત પડતું નહોતું. એની નજરમાં ગુલાબી રંગની સાડીમાં સૂતેલી બિંદુ દેખાતી હતી. અબુધ શી – જડ અને મૂંજી ઢીંગલીને અંશીની જેમ ઉછેરતી – હજી પણ અંશભાઈ, અંશભાઈ અને દેરાણી કરતી. શેષનું હૈયું આર્દ્ર બની પીગળી રહ્યું હતું. એની પત્નીની દુ:ખદ દશા તેનાથી જોવાતી નહોતી. મગજની ધમની ધમ… ધમ…  ધબકતી હતી. શીરા ધીમે ધીમે આગળ વધતી હતી… એની આંખે અંધારા આવી રહ્યા હતા. બિંદુ… બિંદુ… તેં આ શી તારી હાલત કરી નાખી… કેમ કરી નાખી…  પછી તને આ હાલતમાં જોઈને હજી હું કેમ બેસી રહ્યો છું ? શા માટે કશુંક કરી નથી નાખતો ?

શું કરું ? એ જ તો સમજાતું નથી. બિંદુને હું સુખી નહીં કરી શકું – તો કોણ કરી શકશે ? – કદાચ અંશ… અંશ… તો તારી અમાનતની જેમ તેને સાચવે છે. એ તો તું જે શક્યતા વિચારે છે તેની કલ્પના સુદ્ધાં કરતો નથી. અને એના પુ:સત્વ પર અર્ચનાનો અધિકાર છે. કેવી નીચ વાત તેં વિચારી લીધી છે. અંશ ! એને મન અર્ચના પત્નીના સ્થાને છે. બિંદુ તો તારી અમાનત છે. તેથી જાળવે છે. જો તારી ધારેલ વાત શક્ય બની તો પણ એનાથી એ બે પ્રેમી પંખીડાનું હાસ્ય વિલાઈ જશે.

…પણ ગાંડપણની આ અવસ્થા યોગ્ય સમજાવટનું કારણ ન બની શકે… ? જે હું નથી આપી શકવાનો તે અંશ આપે તો ખોટું શું થવાનું છે ? અર્ચનાનો અધિકાર ફરજના ભાગરૂપે બની રહેતો હતો… અંશ… ના સ્નેહના આધારે તો અર્ચના બિંદુની સારવાર કરે છે. એ બિંદુ જો એના અંશને લઈ લે તો અર્ચના કેવી રીતે સાંખી લે ?

હું બધાની વાત વિચારીશ તો કશું જ નહીં થાય… તેની વિચારધારાએ પ્રવાહ બદલ્યો… બિંદુને સંતાન જોઇએ છે. મારી પાસે તે આપવાની ક્ષમતા નથી. અર્ચના જુવાન છે.. ડૉક્ટર છે… કોઈપણ બીજો મુરતિયો તેને મળી શકે… પણ અંશ… એને તો બિંદુ મળે છે ને…?  ઓ પાગલ મનવા ! ભાગ્યના દોર લખનાર કંઈક જુદું જ ધારી બેઠો છે અને તું કંઈક ઓર ધારી રહ્યો છે. પાછો વળ… થનાર ન થનાર નથી – ધીરજ ધરી આ નાટકનો પ્રેક્ષક બની જોતો રહે જે થાય છે તે… જોતો રહે…

મનની શાંતિ માટે ડાયરી કાઢીને તેણે લખવા માંડ્યું…

બિંદુ ! તારી આ વેદના મારાથી નથી જોવાતી. અસહ્ય મનોવેદનામાંથી તું પસાર થઈ ચૂકી છે. અને એ વેદનાની શરૂઆત મારા મૌનથી થઈ છે. હું તને જે કહી નથી શકતો તે આખી દુનિયાને કહી ચૂક્યો છું. પણ કાશ… તું એ સાંભળવા જેટલી ભાનમાં હોત… મેં તને જ્યારે જ્યારે એ વાત કહેવા જીભ ઉપાડી ત્યારે  ત્યારે નાના શેષની તારી જીદ મને અટકાવી ગઈ. એ વાત આમ તો ખૂબ નાની હતી. તને કહી દીધી હોત તો કદાચ થોડાક તીવ્ર પ્રત્યાઘાતો બાદ એ વાતને તારું મન પચાવી ગયું હોત… પણ હવે એ નાની વાત ખૂબ મોટી બની ગઈ છે. અંશીતાનું મૃત્યુ અને મારી નાનકડી વાત અત્યારે દાવાનળ બની ગઈ છે.

અર્ચના અને અંશ તને સાજી કરવા તનતોડ પ્રયત્ન કરે છે. મારી હાજરી તારા સાજી થવાના પ્રયત્નોમાં વિઘ્નરૂપ છે જ તેવું હું પણ માનું છું. તેથી  જતો રહું છું.

તને અધવચ્ચે રઝળાવવાનો મારો કોઈ ઇરાદો નથી પણ એક શક્યતા મને દેખાય છે… એક એવી શક્યતા કદાચ અર્ચનાના ભોગે – અંશની અનિચ્છાએ – તારું ગાંડપણ – તારી એ અજાયબ અવસ્થામાં તને કંઈક એવું કરવા પ્રેરી જાય કે જેથી તારું ગુમાવેલું સંતાન તને પાછું મળી જાય. એ સંતાન અંશનું હશે.

મારી અશક્તિઓ – મારી કાયરતા – મારી બદનસીબીને મારા અંતરની કોખમાં ભરીને હું ચાલ્યો જાઉં છું. એ અશક્ય શક્યતા કદાચ શક્ય ન બને તો પણ હું તને અને મૃત અંશીને કદી પામી શકવાનો નથી. એ પરિતાપમાં પીડાતો રહી નામશેષ થઈ જઈશ.

અંશ અને અર્ચનાના ઉપકારોનાં ઋણ સ્વિકારરૂપે – તને અને મારી તમામ દોલતને તેમને સોંપતો જાઉં છું. તું જલદી સાજી થાય કે આ પરિસ્થિતિમાં જિંદગી કાઢે  બંને પરિસ્થિતિ મારા મતે તારા દુ:ખને વધારનારા છે. તેથી અહીંથી ગુમ થઈ જવું એ જ સાચો રસ્તો છે.

ઉપરવાળાને ત્રાજવે મારા ગુનાની જે સજા હોય તે પણ – આ દુ:ખ ભોગવવા જેટલું જીવવું પડે તેટલું જીવીશ અને ત્યાં સુધી તને ચાહતો રહીશ – અને ક્ષેમકુશળ ચાહતો રહીશ.

ડાયરીનું પાનું ફેરવીને અંશને ઉદ્દેશીને પત્ર લખવો શરુ કર્યો.

અંશ ! ભઈલા – મહાકાવ્ય રામાયણમાં સીતા અને લક્ષ્મણની વાત તો જાણીતી જ છે. પરંતુ અજાણી એક વ્યક્તિ હતી – અને તે લક્ષ્મણની પત્ની ઊર્મિલા. મોટાભાઈના ચૌદ વર્ષના વનવાસ સાથે વનવાસ ભોગવવા તૈયાર થયેલ પતિને એક ક્ષણના વિલંબ વિના વિદાય આપતી એ નારીની વાત અત્યારે એટલા માટે યાદ આવે છે કે કળિયુગમાં પણ આવી ઊર્મિલા જીવે છે. અને તે અર્ચના રૂપમાં.

સીતાના અપહરણ પછી જે શોધખોળના પ્રયત્નો લક્ષ્મણ કરતો તેવા જ ભગીરથ પ્રયત્નો તું અને અર્ચના ગાંડપણના વનોમાં ખોવાયેલી મારી બિંદુ માટે કરો છો. અને કદાચ તેનો ખૂબ મોટો ભોગ પણ આપી રહ્યા છો. ગોડ બ્લેસ યુ કહેવાની ઇચ્છા તો થઈ આવે છે. પણ પછી થાય છે કે અમારા બે જણ ને કારણે તો તમારી નંદનવન જેવી યુવાનીની અમૂલ્ય પળો વેડફાઈ રહી છે.

મારી એક વાત માનીશ ? બિંદુને જેમ છે તેમ રહેવા દે. સાજી કરવાના પ્રયત્નો ના કર. એ પ્રયત્નો તમારી જિંદગીમાં વંટોળ સર્જશે. પણ અમે ખબર છે તારો ખંતીલો સ્વભાવ તેને સાજી કરીને છોડશે. અને તે સમયે સર્જાયેલ વંટોળમાં ડૉક્ટર દિયર અને પ્રિયતમ વંટોળાતો હશે.

એ વંટોળ શમાવવાના પ્રયત્નમાં તું કશુંક ગુમાવી ચૂક્યો હોઇશ. અને એ ગુમ થયેલ તારો અધિકાર, પ્રેમ કે પ્રિયતમાને મેળવી આપવા હું અસમર્થ હોઇશ. મારું ગુમ થવું એ કેટલી હદે સાચું હશે. ખબર નથી. પણ આ વંટોળને ઉઠતો હું રોકી શકું તેમ પણ નથી કે એ વંટોળની દિશા પણ બદલાવી શકું તેમ નથી. જ્યારે હું કશું કરી શકું તેમ નથી તો દૂર બેઠા બેઠા તમારે સુખાકારીની તમન્ના કરું તેથી રૂડું શું ?

એમ વિચારીને મેં ગુપ્તવાસ સ્વીકાર્યો છે. શક્ય હોય તો મને ભૂલાવી દેજે અને સમયનું લોલક જે ખેલ દેખાડવા ઇચ્છે તે જોતો રહેજે.

વધુ તો શું લખું ? લખીને અત્રે અટકું છું.

અર્ચનાને પણ કંઈક લખવાની ઇચ્છા થઈ ગઈ. પણ કેવી રીતે શું લખવું તે તેને સૂજતું નહોતું. અહોભાવથી તેના માટે તેનું મન ભરાઈ ગયું હતું. એની નિર્દોષતા, નિખાલસતા અને અંશ માટેનો એનો અસ્ખલિત પ્રેમ જોઈને એ મનોમન આનંદ અનુભવતો હતો.  અને સાથે સાથે દુ:ખ પણ…. હલાલ થવા જનાર બકરાને જોઈને અહિંસામાં માનનાર સન્યાસીને જે દર્દ થાય તેવું દર્દ થતું હતું. ગ્રહોની અટપટી ચાલચલગતનો તે મૌન શિકાર હતો. પરંતુ કરવાનું કાર્ય કરે જતો હતો.

અર્ચના – ગતભવની કોઈ લેણદેણ બાકી રહી ગઈ હશે. – તો હું અને બિંદુ એક પ્રત્યક્ષ અને એક પરોક્ષરૂપે વસૂલ કરીએ છીએ. અંશીતાના મૃત્યુ એ તારા ગ્રહો વિશેના વિચારો દ્રઢ કરી દીધા  હશે. મનોવૈજ્ઞાનિક આવા ગ્રહોના કુંડાળામાં અસ્વસ્થ થઈ જાય તે નવાઈ તો લાગે, પણ ખેર…! જે રીતે પ્રસંગો બન્યા છે તે જોતા તું એવું કરે તે અજુગતું તો નથી જ.

બિંદુની બંને પરિસીમાથી તું વાકેફ છે. આ પરિસ્થિતિમાં મારી ગેરહાજરી અનુચિત તો નથી જ.. તું શું માને છે તેના પ્રત્યાઘાતો મને મળનાર નથી. પરંતુ  તમારી જિંદગીના ઉત્તમ દિવસો મારી   બિંદુને તું અને અંશ આપો છો – તે બીના મને ગદગદ કરી મૂકે છે. – આભાર – અહોભાવ – વફાદારી અને લાગણીઓનું સમતુલિત મિશ્રણ તમારા બંને માટે  મારી આંખમાં આંસુ અને હોઠો પર દુઆ મૂકી જાય છે.

આશિષ આપવા યોગ્ય  તો રહ્યો નથી તેથી ખુદાના દરબારમાં તારી શ્રેષ્ઠતમ જગ્યા કરવા જાઉં છું. એમ લખીને અટકું.

હવે તપ્ત નસો શમતી હોય તેમ એને લાગી રહ્યું હતું. એના લાગણીઓના જુવાળ શમી રહ્યા હતા.

O   O   O   O   O   O   O   O   O   O

બિંદુની સારવાર ધીમે ધીમે રંગ પકડતી હતી. એક એના ગૂંચવાયેલા મગજનો દોર હાથમાં આવ્યો હતો. હવે દવા પણ રિસ્પોન્સ આપતી હતી. શેષભાઈનો રોલ સંભાળપૂર્વક ભજવાતો હતો – થોડુંક વહાલ એને અને એના કરતા વધુ વહાલ એની ઢીંગલીને આપવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.

બિંદુનો દિવસ એની ઢીંગલીને સજાવવામાં – રમાડવામાં પૂરો થઈ જતો હતો. દિવસોના ચક્રો ગતિમાન થતા જતા હતા. અંશે પણ ચશ્માની ઝંઝટ કોન્ટેક્ટ લેન્સ કરાવી લઈને દૂર કરી નાખી. એ સવારે તથા સાંજે ડિસ્પેન્સરી અને બપોરે તથા રાતે બિંદુની સુશ્રુષામાં લાગી રહેતો. અર્ચના દરરોજ  સાંજે આવતા મોડી રાત્રે અંશ તેને ઘરે મૂકી આવતો. તેણે તેનું દવાખાનું શરુ કર્યું હતું. તેની પ્રેકટીસ પણ જામવા માંડી હતી.

તે  દિવસે અર્ચનાને અંશે પૂછ્યું – ‘પેલા નજમાના કેસની કોઈ પૂર્વ હિસ્ટ્રી આવી ?’

ક્ષણભરની ચુપકીદી પછી અર્ચનાએ જવાબ આપ્યો ‘પેપર આવ્યું તો છે. પણ તેના પરિણામો કે રીત આપણને બહુ અનુકૂળ આવે તેવા નથી.’

‘એટલે ?’

‘તું વાંચજે હું આપીશ. એના ઘરમાં જ ઘણું બધું કોમ્પ્લીકેશન હતું – અને અંતે નજમા આપઘાત કરી બેસે છે.’

‘હં… ’

‘અંશુ !’

‘હં !’

‘આ સહેગલને જોઈને મને એમ કેમ થયા કરે છે કે તે શેષભાઈ જ છે. ’

‘કેમ એવું શા ઉપરથી લાગ્યું ?’

‘બિંદુભાભીને મળવાની ઇચ્છા સામેથી વ્યક્ત કરી હતી ને ? ’

‘હા .’

‘ખૂબ ડિટેઇલમાં ઉતરતા હતા. અને છેલ્લે એમની આંખમાં આંસુ !’

‘જરા વધુ પડતું લાગતું હતું નહીં ?’

‘હા. અને એમની આદતો હું જોઈ શકતો હતો .’

‘કેવી રીતે ?’

‘બિલકુલ તારી જેમ… ઇમોશનલ બનીને બિંદુભાભીને જોઈ રહ્યા હતા. ’

‘તું સાચી પણ હોઈ શકે છે. જો કે મને એવી કોઈ શંકા નથી. પણ તેમનો પગાર મોકલવો અજુગતો જરૂર લાગે છે. ’

‘ના તે આ વાતનું પ્રૂફ છે. પણ તેઓ કેમ આપણાથી દૂર રહેવા માગે છે ?’

‘હોટેલ કામા માં ઉતર્યા છે – ચલ મળવા જવું છે ?’

‘એક તુક્કો છે. પણ જઈ શકાય ખરું – ’

‘ચાલ ’

સ્કૂટરને કીક મારી અંશે દોડાવી મૂક્યું હોટેલ કામા ઉપર પહોંચ્યા ત્યારે ખબર પડી કે તે દિલ્હીની ફ્લાઈટમાં નીકળી ચૂક્યા હતા. રજિસ્ટરમાં દિલ્હીનું એડ્રેસ નહોતું. જે એડ્રેસ હતું તે અશોક કંસ્ટ્રક્શનનું હતું.

અંશ માની શકતો નહોતો કે શેષભાઈ ગુપ્તવાસ કેમ સ્વીકારે. સહેગલ જ શેષ છે તેવો અર્ચનનો અંદેશો તેને સાચો લાગતો નહોતો. પણ અર્ચનાની વાત તોડવી નહોતી તેથી તે ચુપ રહ્યો.

પાછા વળતાં  અર્ચના કહે – ‘ચાલ અંશ એકાદ  પિક્ચર જોઈ આવીએ.’ ઘણા સમયથી જવાબદારીઓથી ગુંથાયેલ અંશ તરત અર્ચનાની વાત સ્વીકારી બેઠો. ડિસ્પેન્સરી ઉપર ફોન કરી તે મોડો આવશે તેવી જાણ કરી દીધી.

‘ખામોશી’ – પિક્ચરમાં ટીકીટ મેળવીને બંને જણા ઘૂસી ગયા. અંશ તેના રંગીન મિજાજમાં આવતો હતો. અને અર્ચનાને મીઠી ગમ્મતોમાં હસાવતો જતો હતો. ફિલ્મના ઈન્ટરવલ સુધી કોમેડીયનોની મસ્તી માણતો પાગલખાનાની દુનિયાની મશ્કરી કરી અર્ચનાને છંછેડતો હતો.

મધ્યાહ્ન પછી ફિલ્મે ગતિ પકડી – નર્સ બીજા દર્દીને એ જ જુની રીતથી સાજી તો કરે છે, પણ સાજા થયા દર્દીના ગમન પછી પાગલ થતી નર્સના ખડખડાટ હાસ્યથી દિગ્મૂઢ થયેલ બંને જણા જ્યારે બહાર આવે છે. ત્યારે બંનેના મન ભારે હોય છે.

‘અર્ચી – તું બિંદુભાભીની સારવાર છોડી દે! ’

‘કેમ ?’

‘ક્યાંક આ નર્સની જેમ બિંદુના સાજા થયા પછી ક્યાંક તું સમતુલન ન ખોઈ બેસે.’

‘અંશ. એ ફિલ્મ છે. સાચી જિંદગી નથી.’

‘ભલે, પણ થોડીક સામ્યતા તો છે. ’

‘કેવી ગાંડા જેવી વાત કરે છે. ’

‘હશે. પણ બીજા કોઈ સાઈકીયાટ્રીસ્ટને બતાવીએ.… ’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (30)

October 27, 2009

‘ભાભીના નાના બેને એમની કોઈક બેનપણીને બતાવ્યા હતા. ’

‘શું નામ હતું ડૉક્ટરનું ?’

‘અર્ચના વ્યાસ – સારી પ્રેકટીસ છે. ’

‘તેમણે શું કહ્યું ?’

‘એમનો પણ એવો ઓપીનીયન જ છે. શોકટ્રીટમેન્ટથી સુધરી જશે. તેથી તો મને તેડાવ્યો છે અને એ જ શોકટ્રીટમેન્ટ અપાવવા જઈ રહ્યો છું.’

‘તમારા ભાભીના નાના બેનનું નામ શું છે ?’

‘અનીતા…’

‘અનીતા દેસાઈ !’

‘હા પણ આપ કેવી રીતે ઓળખો ?’

‘એ મારા ક્લાસમેટ હતા – અર્ચના મારી ફીયાન્સ છે. ’

‘શું આપનું નામ ?’

‘અંશ ત્રિવેદી.’

‘તમારા ભાભી પણ માનસિક સારવાર હેઠળ છે ને ?’

‘હા . એટલે જ તો તમારી સાથે વાતમાં આટલો રસ લીધો. ’

‘પણ અહીં કેસ થોડોક જુદો છે. ’

‘એ આશાવાદ ઉપર તો જીવું છું.’

O   O   O   O   O   O   O   O

‘શેષ પત્રો પોસ્ટ કરવા કે નહીં તેની દ્વિધામાં અમદાવાદ છોડી ગયો. દિલ્હી પહોંચ્યો ત્યારે ખબર પડી કે ત્રણ દિવસમાં બેંગ્લોર પહોંચવાનું છે. તેથી તે દિશામાં તેણે તૈયારી શરુ કરી દીધી. બિંદુની ડીસ્ટર્બ પરિસ્થિતિ જોઈને તેની આંખો છલકાઈ ગઈ. એને લાગ્યું કે આનો વધુ પડતો દોષ પોતાનો છે. પોતે કાયર છે સત્યને હસતા મોંએ સહી નથી શકતો. – બિંદુને સાચવવાની જવાબદારી અંશ ઉપર નાખી દઈને એની પણ જિંદગી બરબાદ કરું છું. ’

મનના અશ્વએ દિશા બદલી – પણ એ મારી પાસે જે ઇચ્છે છે તે હું આપી નવી શકતો તે તબક્કામાં એની સાથે રહીને વધુ દુ:ખી કરીશ. એના કરતા અંશ સાથે તે સુખી છે કાશ… કે એ ઇચ્છે તેવું કંઈક બને.

‘તું શું ઇચ્છે છે ?’ હૃદયે એને તીક્ષ્ણ પ્રશ્ન પૂછ્યો.

‘ક્યારેક બિંદુ ગાંડપણમાં અંશની સાથે પલળે .’ મને જવાબ આપ્યો.

‘શું એ શક્ય છે ? ’     ‘ના શક્યતાઓ નહીંવત્ છે. છતાં પણ… છતા પણ… એ શક્યતા લઈ લેવાનું મન થાય છે.’

‘અસંભવ વાતને સંભવ કરવા ફાંફા મારે છે. અને પેલી બિચારી અર્ચનાનો ભોગ લઈશ.’

‘તો હું શું કરું ?’ – લાચાર મનના પ્રશ્નનો જવાબ હૃદય પાસે તો હતો. – પણ શેષને તે સ્વીકાર્ય નહોતો.

‘એ ગાંડી છે. એને સંભાળ, સમજાવ – ન સમજે તો જે રીતે અંશ તેને રાખે છે તે રીતે… ઊંઘની ગોળીઓથી સુવડાવી દે – પાગલખાનામાં દાખલ કરાવ… કંઈ પણ કર – પરંતુ આ રસ્તો ખોટો છે. તે દ્વારા તું ત્રણેયના જીવનમાં ઝેર ઘોળે છે. ’

‘હા ’ – મન તો તેની વાત સ્વીકારતું હતું.

‘હું બિંદુને લઈ આવીશ – બેંગ્લોરથી પરત થઈને લઈ આવીશ. ’

આ નિર્ણયથી તેને રાહત થઈ.

તે દિવસે શાંતા તેને ઊંઘની ગોળી આપવાનું ભૂલી ગઈ હતી. અંશ અર્ચનાને મૂકીને ઘરે આવ્યો ત્યારે બારેક વાગી ચૂક્યા હતા. એ શાંતિથી પોતાની પથારીમાં સુવા જતો હતો ત્યાં જોયું તો બિંદુ તેની પથારીમાં સૂતી હતી. એની ઢીંગલી એની જોડે નહોતી.

અંશને થયું કે મોડી આંખ મળી હશે તો તેને ડીસ્ટર્બ નથી કરવી – એટલે બિંદુના રૂમમાં જઈને સુઈ ગયો. અર્ચન સાથે અંગ્રેજી મુવી જોઈને આવ્યો હતો. તેથી રંગીન મૂડમાં એની આંખ તરત મળી ગઈ.

મોડી રાતે અચાનક એ ઝબકીને જાગી ગયો અને જોયું તો બિંદુ તેની પાસે સુતી હતી – એની આંખમાં કોઈક ન સમજાય તેવી કામુક ચમક હતી તે તેના શરીર ઉપર હાથ ફેરવતી હતી. જાણે વર્ષો જુની પ્યાસ એના સમગ્ર તનને તરફડાવી રહી હતી.

એકાદ ક્ષણ તો થયું કે શું કરવું ? દિયર ના કહેતો હતો – ડૉક્ટર મૌન હતો. બિંદુ વધુ ને વધુ જોરથી તેના શરીરને ભીંસી રહી હતી. ડૉક્ટરને આ ક્ષણની જાણે ખબર હતી. ખૂબ નાજુક માનસિક પ્રક્રિયાઓમાંથી બિંદુ પસાર થઈ રહી હતી. એના પાગલપણાનાં ઉંડાણોમાં ગરકાવનારું પરિબળ – તેની કામુક શારીરિક ભૂખ જો અત્યારે નહીં શમી શકે તો તે કદી આ પાગલપણામાંથી પરત નહીં થાય – અને જો એ ભૂખ શમાવવા જાય તો દિયર ડંખે છે.

શેષભાઈના શબ્દો ડૉક્ટર બોલે છે – ‘મારી અમાનત છે – તેને જાળવજે.’

ડૉક્ટર અંશ બિંદુને સાચવે છે. સંતોષે છે પતિ અંશ, દિયર અંશ તરફડે છે.

અલૌકિક સંતોષ અને શાંતિ બિંદુના ચહેરા પર દેખાય છે. દિયર અંશ – ફરી પાછો જાગે છે – દવા આપે છે – અને ફરીથી વળગી પડેલી બિંદુનો હાથ જાણે સાપને અડી ન ગયો હોય – તેવા ભયથી ધીમે રહીને તેના શરીર ઉપરથી હટાવે છે.

O O O O O

ધીમે ધીમે બિંદુ સુઈ ગઈ. પણ અંશનો દિયર તથા ડૉક્ટરનો દ્વૈત શરુ થઈ ગયો. શેષભાઈના શબ્દો યાદ આવ્યા.

દિયર બોલ્યો – ‘એટલે એનો અર્થ એ જ થયો કે તને બિંદુ ગમતી હતી. ડૉક્ટર તો એ બહાનું હતું – એ તને ગમતી હતી – તેથી જ તો તું આ કરી શક્યો… પણ તને ભાન છે કે ભાભી તો મા ની જગ્યાએ હોય… નાલાયક.’

ડૉક્ટર પાસે આનો કોઈ જ જવાબ નહોતો.

પતિ અંશ તાડૂક્યો – ખબર છે તને ! ફક્ત વૈવાહિક બંધનોથી બંધાઈને નિઃસ્વાર્થ ભાવે અર્ચના કેટલું બધું કરી રહી છે. અને તું નૈતિક મૂલ્યોનો હ્રાસ કરીને બેવફા બની બેઠો.

ડૉક્ટર ફરીથી મૌન હતો.

એની અવઢવ અર્ચના જોઈ રહી હતી. એને ઘરે મૂકીને અંશ નીકળ્યો ત્યારે ઘરે નર્સની ચિઠ્ઠી હતી. અને તેમાં બેને દવા મોડેથી ખાવાનું કહીને તેનું કહ્યું માન્યું નહોતું. તેથી તે અંગે બેનને વાકેફ કરતી ચિઠ્ઠી લખેલી હતી.

ફરીથી કપડા બદલી તૈયાર થઈને અર્ચના હોસ્પિટલમાં ગઈ. ડુપ્લિકેટ ચાવીથી ઘર ખોલી અંદર ગઈ ત્યારે અંશની પથારી ખાલી હતી. બિંદુભાભી અંશને ભીંસી રહ્યા હતા. – અંશ દ્વિધામાં હતો.

અર્ચનામાં રહેલ ડૉક્ટર આવું કંઈક થશે જ તેમ વિચારી રહ્યો હતો. અને એમ જ થયું. એ ચુપચાપ પાછી જતી રહી.

ઘરે ગયા પછી ડૉક્ટર અર્ચના પાછી અર્ચના બની ગઈ. એની નજરમાં ‘યસ મેન્શન ઈટ’ કરતો અંશ ઝબકી ગયો – નાની નાની મઝાકો કરતો એનો પ્રિયતમ ઝબકી ગયો… એ ઘણું બધું ગુમાવી ચૂકી હોય તેવું તેને લાગવા માંડ્યું. આગળ શું ? એ પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નનો ભાર તેના માથા ઉપર અનુભવાવા માંડ્યો.

એ પડખા ફેરવતી હતી – તેની નિદ્રા વેરણ થઈ ચૂકી હતી. એને રડવું હતું પણ રડી શકાતું નહોતું. તેનું મન તરફડતું હતું – પણ હૃદય શાંત હતું. એક અગત્યની દર્દી બચવાની શક્યતા ઊભી થઈ હતી. પણ એની કેટલી મોટી કિંમત તે ચૂકવી રહી હતી ?

ડૉક્ટર અર્ચના શાંત હતી – બેભાન દર્દીની ભાનમાં આવવા માટે જેમ રાહ જોવી પડે તેવી રાહ તે જોઈ રહી હતી. બિંદુના રીએક્શનો વિશેની તેની ગડમથલ તેને આનંદ આપતી હતી – જ્યારે પ્રેયસી અર્ચના રડવા મથતી હતી. એની આંખમાં આંસુ નહોતા પણ મન ડુસકે ચડી ગયું હતું.

ઘર બહાર ઝાંપા પાસેના હીંચકે તે બેઠી હતી. રાતના ત્રણના ટકોરા થયા – તે હજી વિચારોમાં જ હતી. ત્યાં દૂરથી અંશ આવતો દેખાયો. લાલઘૂમ આંખો વિખરાયેલા વાળ – અને નાઈટડ્રેસમાં જ તે આવતો હતો. અર્ચનાને બહાર જ બેઠેલી જોઈને તે ચમક્યો. અર્ચના એકદમ શાંત હતી. તે સમજી શકતી હતી અંશની પરિસ્થિતિ – કેટલો વહાલો હતો તેનો પ્રિયતમ… પણ ખેર… હવે એ એનો નથી થવાનો… પણ એને મારી જરૂર છે. મારી હૂંફની જરૂર છે.

‘અર્ચી !’

‘હં ! ’

‘કેમ ! બહાર બેઠી હતી ?’

‘ઊંઘ આવતી નહોતી તેથી બહાર બેઠી હતી. પણ આટલી રાતે તું કેમ ? બધું ઠીક તો છે ને ?’

‘શું કહું અર્ચી !’

‘મને લાગે છે કે ભાભીએ કશું કર્યું છે કે શું ?’

‘હા – અને ના .’

‘કેમ આવું ગોળ ગોળ બોલે છે ?’

‘શાંતા ઊંઘની ગોળી આપવાનું ભૂલી ગઈ હતી. ’

‘હં ! તો ભાભીને પાછા ધકેલી આપ્યા કે પછી… ?’

‘ડૉક્ટર અને દિયરના દ્વન્દ્વમાં હું પીડાઉં છું. અર્ચી, ડૉક્ટરે દર્દીની જરૂરિયાત પૂરી પાડી પણ દિયર અને પ્રિયતમ ડંખે છે. ’

‘શાંતાની ચિઠ્ઠી હતી – હું ત્યાં આવી હતી – મેં બધું જોયું છે. અને તેં કશું ખોટું નથી કર્યું એમ મારા મનનો ડૉક્ટર કહે છે. ’

‘અર્ચી ! તું શું કહે છે ?’

‘હા . મારામાંની પ્રેયસી તારી જેમ જ તરફડે છે. પણ… ’

‘…પણ… પણ શું ?’

‘પણ ડૉક્ટર શાંત છે.  આ આપણો ભોગ છે અંશ….’

‘એક વખતમાં કશું થશે તો નહીં – પણ હવે મને ડર લાગે છે અર્ચી – હું તને ગુમાવી બેસીશ.’

‘કશું થયું હશે તો You will have to be her husband…’

‘અર્ચી તું શું બોલે છે તને ખ્યાલ છે ને ?’

‘હા ,  You will have to be her husband… And that is the basic need for successful recovery…’

‘But I will be missing you – I can’t miss you. You can not do that to me. ’

‘ડૉક્ટર હોવાને કારણે આ સહદેવ જોષીની પીડા આપણે વેઠીએ છીએ. કાશ… આપણે ડૉક્ટર્સ ન હોત તો… સાદા માણસોની જેમ ઝઘડી શકત. – એક મેક ઉપર આક્ષેપો કરીને હળવા તો થઈ શકત પણ…’

‘અર્ચી….’

‘પ્રૌઢ વયના પ્રેમીની જેમ આપણે એક મેકની હૂંફમાં એમને સાજા કરવાના છે. અંશ ! હિંમત ન ગુમાવ. ’

એના મસ્તકને છાતીમાં સમાવીને અર્ચના તેને પસવારતી રહી. – પણ એના હૃદયનો ઉદ્વેગ શમે તેમ નહોતો. અંશ તો એના હૃદયનો ભાર ખાલી કરી ગયો. પણ હવે એ ભાર અર્ચના કેવી રીતે ખાલી કરાશે એ જ એને સમજાતું નહોતું.

સવારનો વહેલી પરોઢનો કૂકડો બોલ્યો ત્યારે મમ્મીએ અર્ચનાને બહાર બેઠેલી જોઈ. અંશ તેની નજદીક સુતેલો હતો. કંઈક અકળાવતું કડવું સત્ય કહેવા જતી મમ્મીને અર્ચનાએ રોકી લીધી. રાત્રે બિંદુભાભીના વધેલા ગાંડપણને કારણે પોતે જ એને અહીં લઈ આવી છે એમ કહીને શાંત પાડી.

છતાં મમ્મીનાં મોં ના હાવ ભાવ પારખી જઈને અર્ચનાએ કહ્યું – ‘મમ્મી તારો જ્યોતિષ સાચો જ પડવાનો છે. કારણ કે હજી બિંદુભાભીની તબિયત સુધરતી નથી. શેષભાઈ મળતા નથી. અને આવા કલુષિત વાતાવરણમાં કેમ કરીને જીવાશે તે સમજાતું નથી.

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (31)

October 28, 2009
‘જેવી હરિ ઇચ્છા !’ એમ કહીને મમ્મી જતી રહી.

અર્ચનામાંની ડૉક્ટર તેને રડવા દેતો નહોતો અને પ્રેયસી ડુસકે ડુસકે રડવા માગતી હતી. વહેલી સવારનો સૂરજ આભની અટારીએ ડોકાવા માંડ્યો હતો. અંશ પણ ઊઠી ગયો. એને ઊંઘથી કંઈક રાહત મળી હોય તેમ લાગતું હતું અર્ચના અખંડ ઉજાગરાથી રાતીચોળ થયેલ આંખે મ્લાન મલકી. અંશ એના મ્લાન હાસ્યને જોઈ સમજી ગયો. એ આખી રાત ઊંઘી નહોતી… અર્ચનાનું બિંદુભાભીમાં આ રીતે ઇન્વોલ્વ થવું હવે એને ખતરનાક લાગ્યું… એના મનમાં હજી અર્ચનાના શબ્દો પડઘાતા હતા. You will be her husband and merry to her. That’s the basic requirement.

અર્ચના ઊભી થઈને અંદર ગઈ, મોં ધોયું, સ્વસ્થ થઈને બહાર આવી. છાપું સાથે લેતી આવી – અંશ ! લે વાંચ – હું કોફી લાવું છું.

અંશ જ્યારે ઘરે પહોંચ્યો ત્યારે શેષ ઘરે આવી ચૂક્યો હતો. એ સહેગલના રૂપમાં જ આવ્યો હતો. અંશ આવ્યો ત્યારે તેની હાજરીમાં જ શેષે મેકઅપ ઉતારી નાખ્યો.

અંશ – એકદમ આવેશમાં તેને ભેટી પડ્યો… ‘શેષભાઈ…!’

‘અંશ ભઈલા મને માફ કર – હું ભટકી ગયો હતો.’

‘શેષભાઈ તમારી અમાનત જાળવવામાં હું મારી જિંદગી ખોઈ બેસવાની તૈયારીમાં હતો.’

‘શું થયું ?’

‘શું કહું ? શેષભાઈ You know she is sex meniac’

‘હં..!’

‘Yesterday she attacked me – And Archana had also seen the attack.’

‘What ?’

‘હા આખી રાત હું અને અર્ચના તરફડ્યા છીએ.’

‘What’s her reaction ?’

‘If something goes wrong . She had advised me to be her husband.’

‘That’s too much… really Ansh… That’s too much.’

‘Yes – she is a doctor and that’s why she is advising me like that.’

‘But that will never happen. I am taking her with me. You can now stay out of the situation.’

‘Let her come – will think on this line. But you please take rest and tell me about you. – What had gone wrong with you ?’

‘I will tell you everything… હું તને બધું કહીશ… પણ અર્ચનાને બોલાવી લે. એનો ઉપકાર માનું તેટલો ઓછો છે.’

‘ભગવાન મળ્યો હોય તેટલા પ્રફુલ્લિત વદને અંશ દોડતો દોડતો અર્ચના પાસે પહોંચ્યો.’

‘અર્ચી ! અર્ચી…! ’

‘બેસો એ નહાવા ગઈ છે ’ –  અર્ચનાના મમ્મીએ રુક્ષ સ્વરે કહ્યું.

‘મમ્મી અમારું ગ્રહણ ટળી ગયું. મમ્મી શેષભાઈ આવી ગયા….’

‘હેં…!’ મમ્મીનો આનંદમિશ્રિત ઉદગાર એને પુલકિત કરી ગયો.

‘હા – મમ્મી – એમની સાથે બિંદુને લઈ જવાની છે. ’

‘ભલે દીકરા ! પણ તું બેસ – એને તૈયાર તો થવા દે.’

બાથરૂમમાં નહાતી અર્ચનાને અંશનો અવાજ સંભળાયો અને બોલી – ‘મમ્મી અંશ આવ્યો છે ?’

‘હા અર્ચુ ! જલદી બહાર આવ – તારો રાહુ પતિત સ્થાનમાંથી મુક્ત થયો છે. તું જલદી બહાર આવ. ’

‘મમ્મી – હું જાઉં?’

‘અરે દીકરા ! – ઉતાવળો કેમ થાય છે ? અર્ચનાને સાથે લઈને જ જા ને…’

આનંદના અતિરેકમાં એ બે આંટા ફરી ગયો. મમ્મીની હાજરીને અવગણીને સીધો બાથરૂમ તરફ ધસી ગયો –

‘અર્ચી… અર્ચી… I am saved… I am saved…’

‘અરે ! અરે ! તું જો તો ખરો મમ્મી અહીં ઊભા છે અને અંદર ઘૂસી આવ્યો છે… મને કપડા તો પહેરવા દે…’

‘ઉફ્.. સોરી… કહી એના કોમળ સદ્યસ્નાતા શરીરને એક ફેરફુદરડી ફેરવીને બહાર નીકળી આવ્યો.

મમ્મી – એને શરમાવું ન પડે તેમ બહાર તુલસી ક્યારા પાસે જતા રહ્યા હતા.

અર્ચના અને અંશ જ્યારે શેષભાઈ પાસે આવ્યા ત્યારે બિંદુ શેષભાઈ પાસે બેઠી હતી. પરંતુ શેષભાઈને શેષભાઈ તરીકે ઓળખતી નહોતી. શેષ દ્વિધામાં હતો. અંશને જોઈને બિંદુ બોલી – ‘આ મહેમાન આવ્યા છે . મારી અંશીને રમાડતા નથી જુઓને ?’

અર્ચનાના મોં પર વિષાદની એક સુરખી ફરી વળી. અર્ચના – તમારો હું ઋણી છું. કોઈક ગતભવની લેણદેણ જ કહેવાય – કે જેથી તમે આટલી બધી હદ સુધી બલિદાન આપવાની તૈયારી બતાવી છે. ખરેખર જ્યારે પહેલા વખત બિંદુને સહેગલના રૂપમાં જોવા આવ્યો ત્યારે જ તમારી સામે આંખ મિલાવતા નજર ઝૂકી જતી હતી. પરંતુ એક શક્યતા જોઈ લેવી હતી તેથી ક્ષણાર્ધ માટે મૌન થઈને નીકળી ગયો. તે વખતે હોટેલ ઉપર જઈને ત્રણ પત્રો લખ્યા હતા. પોસ્ટ કરવાનો વિચાર કરતો હતો. ત્યાં ગેસ્ટ આવી જતા. સમય ન રહ્યો અને દિલ્હી જતો રહ્યો… પછી… એનું કોઈ મુહૂર્ત જ ન આવ્યું કે તેને પોસ્ટ કરું.

‘શેષભાઈ આ તમેનું તૂત ક્યાંથી આવ્યું ?’

‘ભલે તને તું કારો કરીશ. પણ તારી ધીરજ અને સમજથી મનમાં તારા માટે માન થયું છે. આ પત્રો વાંચી લો એટલે તમારા બંનેના મનના મહદ્ પ્રશ્નોનું નિરાકરણ થઈ જશે. મારા આત્માની વિરુદ્ધ જઈને સ્વાર્થી બનીને હું આવી જ કોઈ શક્યતા જોતો હતો. જો તેવું થઈ જાય તો બિંદુની હાલત સુધરી શકે – પરંતુ તેના પ્રત્યાઘાતોમાં તારું જીવન બરબાદ થઈ જાય – અંશને પોતાની જિંદગી બદલી નાખવી પડે. વગેરે બાબતો મને ધીરે ધીરે કોચવા માંડી અને તેથી કાગળો પોસ્ટ કરવાને બદલે રુબરુ આવી જઈને અંશને મળ્યો. સહેગલમાંથી શેષ થયો. ’

‘પણ બિંદુભાભી હજી તમને ઓળખતા નથી.’

‘હા… એ દ્વિધા છે જ. વળી ઢીંગલીને પણ અંશી માને છે. મારે શું કરવું એ મને નથી સમજાતું.’

ડૉક્ટર અર્ચના આ વસ્તુ સમજી શકતી હતી. તેણે અંશને કહ્યું – ‘તું ચશ્માં પહેરતો થઈ જા. – જો તફાવત પડશે તો ધીમે ધીમે પરિણામ દેખાશે. અને શેષભાઈ તમે એકાદ મહિનો રજા લઈને અહીં રહેવાનું રાખો. લાંબો સહવાસ બિંદુભાભી માટે જેમ અંશને શેષ માની બેસવા પૂરતો હતો તે જ હકીકત તમારા લાંબા સહવાસને કારણે શક્ય બનશે. અને ધીમે ધીમે તેમનું મગજ તે વસ્તુ સ્વીકારવા માંડશે. તેને વહાલ કરી તેને સ્વીકારો. તેની અંશીતાને તમે રમાડો. વહાલ કરો અને રાત્રે પણ તેમની સાથે સહશયન જરૂરી છે.’

‘પણ મારે માટે તે શક્ય નથી. ’

‘શક્ય છે. બિંદુને એ સંબધની જરૂર છે. એને ઊંઘની ગોળી અપાઈ હશે. એટલે તમારે બહુ ક્રીટીકલ પરિસ્થિતિમાંથી પસાર નહીં થવું પડે. અને આ વિકાસ દરમ્યાન તેમને એકાદ બે શોક ટ્રીટમેન્ટ અપાવું છું મેન્ટલ હોસ્પિટલના સર્જનની સલાહ લઈ તેમની રીકવરી જલદી આવે તે જોવાનો પ્રયત્ન કરું છું.’

‘ભલે તું જેમ કહીશ તેમ કરીશ. પણ હું તો આજે ખરેખર બિંદુને મારી સાથે લઈ જવા જ આવ્યો હતો. તમારા બંનેની માફી માગીને તમારા ગુંચવાયેલા જીવનના કોકડાને સરળ બનાવવા માંગતો હતો.’

‘શેષભાઈ તમે આવી ગયા છો તેથી તે થઈ જ ગયું છે. વળી અંશે તમને કહી પણ દીધું છે કે તમે જે શક્યતા જોતા હતા તે પણ બની ગયું છે. અને ખરાબે ચડતું અમારું વહાણ ફરી લાઈને ચડી રહ્યું છે. તે વખતે આપણી નજરમાં બે પ્રશ્નો છે – અને તે બિંદુભાભીને સાજા કરવા કે જેથી તે અંશને અને તમને ઓળખે – એન બીજો પ્રશ્ન એ કે જ્યારે સાજા બિંદુભાભીને ખબર પડશે કે તે અંશનું બાળક પોષી રહ્યા છે ત્યારે જે તીવ્ર માનસિક વ્યથામાંથી પસાર થશે તે શમાવવો રહ્યો. આ બંને પ્રશ્નો આપણે ત્રણ જણા ભેગા થઈને જ શમાવી શકવાના છીએ. અને તેથી હવે આપણે સંપૂર્ણ સક્રિય રીતે તેમની રીકવરી માટે કટિબદ્ધ બનવાનું છે. ’

‘ભલે પણ મારે મારું એક પ્રાયશ્ચિત કરવું છે.’

‘શું ?’

‘તમારા બંનેના લગ્ન.’

‘અર્ચના નવોઢાની જેમ શરમાઈ ગઈ અને અંશ હીપ હીપ હુરરરરે બોલી ઉઠ્યો.’

O   O   O   O   O   O   O   O   O

પંદરેક દિવસના ટૂંકા ગાળામાં સોનું, સાડીઓ, કંકોત્રીઓ અને સાજન માજનના આશ્રયે  બંને પરણી ઉતર્યા.

જ્યોતિષનું કોઈ જ વિઘ્ન ન આવ્યું – કે ન કોઈ દુ:ખદ પ્રસંગ બન્યો… સૌ સારા વાના થયા. જ્યારે અંશ બિંદુભાભીને પગે લાગ્યો ત્યારે કશુંક અજુગતું બનવાનું હોય તેમ તેઓ પાછા હટી ગયા. આક્રોશ અને આવેગ શમે તે પહેલા શેષભાઈએ બાજી સંભાળી લીધી.

કંકુવરણા થાપા પાડીને ડૉક્ટર બેલડી ઘરના પનોતા પ્રાંગણમાં પ્રવેશી રહી હતી.

દિવ્યા બહેનની મીઠી મઝાકો અને તેના છોકરાઓનો મામી મામી નો મીઠો રવ અર્ચના મનમાં ભરી રહી હતી. સૌ મિત્રો આનંદમાં હતા. અર્ચનાની બા અને બાપુજી હાશ અનુભવતા હતા. ફોટાઓની ફ્લેશ ફટાફટ પડતી હતી. – અને તેવા વખતે જ બિંદુભાભીને ખેંચ આવી અને ભોંય ઉપર પછડાઈ ગયા.

કદાચ ન કલ્પેલું એક પરિબળ અત્યારે કામ કરી રહ્યું હતું. અને એ એ જ કે શેષ ફરીથી લગ્ન કરે છે ? નબળું મગજ સ્પન્દનો ઝીલતા ઝીલતા થાકી ગયું હશે કે પછી સંવેદનોની પ્રતિવર્તી ક્રિયા સ્વરુપે ખેંચ અને ફીટ આવી ગઈ. ક્ષણાર્ધના સન્નાટા પછી વાતાવરણ હળવું થઈ ગયું. શેષ બિંદુભાભીને સુવડાવી આવ્યો.

અર્ચનાના કહેવાથી સરલાએ તેને ઊંઘનું ઇન્જેક્શન આપી દીધું.

રિસેપ્શનમાં ડૉક્ટર બેલડી મિત્રોની શુભેચ્છામાં મહોરતા અને વડીલોના શુભસંદેશાઓમાં ઝૂમતા હતા. મિત્રો આઈસક્રીમની પ્લેટો વહેંચતા હતા – ખાતા હતા – અને ઝીણું ઝીણું શરણાઈ વાદન સાથે ઝાંખી લીલી, લાલ અને પીળી રોશનીઓથી ઝબકતું ઉજાણી ગૃહ અને રુમઝુમ કરતો મંદ મંદ પવન કાંકરીયાની એક માદક સોડમને ભરી દેતો જતો હતો.

સિદ્ધપુરથી સ્કૂલ મિત્રો, હોસ્ટેલ મિત્રો, અંશના ડૉક્ટર મિત્રો, અશોક કંસ્ટ્રક્શનનો સ્ટાફ અને સગા સંબંધીઓના ઉત્સાહ વચ્ચે ઉત્સવ પૂરો થયો.

રાતના રૂમમાં આવતા અર્ચના અંશને પગે લાગવા જતી હતી ત્યાં જ અંશે તેને ઉંચકીને બાહોમાં સમાવી લીધી. – ‘અરે ગાંડી આ શું કરતી હતી?’

‘ભારતીય નારીને મન પતિ પરમેશ્વર બરાબર હોય છે ને…’

‘અરે અર્ચી… આ બધી વાતો ફિલ્મી પડદા ઉપર કે નવલકથાના પાના પર શોભે – આજે આપણી વચ્ચે તો…’

‘યસ, મેન્શન ઈટ … જ શોભે કેમ ખરું ને ?’

‘હં !’

‘એક વાત કહું ?’

‘શું ?’

‘આ પંદર સત્તર દિવસમાં કેટલું બધું કેટલી ઝડપે બની ગયું નહીં ?’

‘હા. અર્ચના અને મને તે યાદ ન દેવડાવ -’

‘અરે બુદ્ધુ રામ… એ તો સારું થયું ને… આ બધું એને કારણે જ તો બન્યું. પણ હવે હું બિંદુભાભીથી પાછળ રહેવા નથી માંગતી – હં કે -!’

‘એમ ?’ અંશ એની સામે જોઈને લુચ્ચું મલક્યો. એ કીલકીલાટ હાસ્ય સાથે રૂમની લાઈટ ઑફ થઈ ગઈ.

O   O   O   O   O   O   O   O   O

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (33)

October 30, 2009

 

શોક ટ્રીટમેન્ટ આપવા બે એક ન્યુરો સર્જને પણ સલાહ આપી – અર્ચના પણ હવે ઘણી જ સ્પષ્ટ હતી. એ એમ માનતી હતી કે વીજળીક શોટ્સ આપતા પહેલાં કોઈક કૃત્રિમ માનસિક આઘાત એમના સક્રિય મનોમસ્તિષ્કને સ્પન્દિત કરી જાય તો સારું પરિણામ આવી શકે છે.

તે દિવસે ત્રણે જણાએ બેસીને નક્કી કર્યું કે હવે બિંદુભાભીને એમની ઢીંગલી ભૂલાવી જોઇએ. અને એ ઢીંગલી ભૂલાવવા એક કૃત્રિમ અકસ્માત કરાવીએ કે જેથી એમને માનસિક આઘાત લાગે.

સાંજે પાંચ વાગ્યાનો સમય નક્કી કર્યો. કે જ્યારે શેષે ઢીંગલીને રમાડતા રમાડતા બારીમાંથી બહાર ફેંકવી જેના ઉપર અંશ કે અર્ચના કાર ફેરવી દે અને ઢીંગલીનું આકસ્મિક મૃત્યુ નીપજાવે.

‘અર્ચી ! આનું સાઈડ રીએક્શન કેવું હોઈ શકે ?’

‘ત્રણ શક્યતાઓ છે એક તો એ ઢીંગલીના મૃત્યુનો આઘાત તેમને વધુ ગંભીર બનાવી દે. અને એ તબક્કામાં

વીજળીક શોટ્સ સિવાય કોઈ જ ઉપાય બાકી નથી રહેતો. બીજી ઢીંગલીનો આઘાત સ્પર્શ્યા વિના જતો રહે. અને ત્રીજી શક્યતા એ પણ છે કે એ માનસિક આઘાત તેમને સંપૂર્ણ રીકવરી  તરફ વાળી દે.’

‘આઈ હોપ કે ત્રીજી શક્યતા સાચી પડે.’ શેષભાઈ બોલ્યા.

‘હા… હું પણ એમ જ ઇચ્છું છું. પરંતુ નાનકડો એક ડર હજી રહ્યા કરે છે કે એ તમને ઓળખવા નથી માંડ્યા તેથી હું માનું છું તેટલી પ્રયોગને સફળતા ન પણ મળે. એમના એક્સાઈટમેન્ટને કેવી રીતે તે પ્રગટ કરે છે તેની ઉપરથી નિર્ણય બંધાય.’

‘અર્ચી ! શેષભાઈને ઓળખવા માટે હજી વધુ સમય ન આપવો જોઇએ ?’

‘હા. જોડે ટોનિક અને ફેરસ પીલ્સ પણ આપવા રહ્યા.’

‘તો પછી આ પ્રયોગ થોડો મોડો કરીએ તો ?’

‘શોક ટ્રીટમેન્ટ માટે આપણને પછી બહુ સમય નહીં રહે અંશ ! She is pregnant too. આપણે એ વાત ન ભૂલી જવી જોઇએ.’

‘Yes, then let us take the chance.’

શેષભાઈ સાથે નક્કી કર્યા મુજબ સાંજે પાંચ વાગે અંશે ગાડી લઈને આવવાનું અને આવતા થોડીક દૂરથી હોર્ન મારવું કે જેથી રમાડતી ઢીંગલીને ફેંકવાનું નક્કી થઈ જાય. અને જેવી ઢીંગલી બહાર પડે કે એ ઢીંગલી ઉપર ગાડી ચલાવી દેવી. આ વખતે અર્ચના એમના રીએક્શન માટે તૈયાર રહે. આ કૃત્રિમ અકસ્માત એક અખતરો છે. તેનો ખતરો શું શું હોઈ શકે તે વસ્તુ ત્રણે ત્રણ જણ સમજતા હતા. તેથી તે પ્રસંગની ગંભીરતા ખૂબ વધી ગઈ.

અર્ચના એકલી સ્વસ્થ રહીને પ્રયત્ન કરતી હતી. કે બંને ભાઈઓ તેમનો ભાગ બરાબર ભજવે. શેષભાઈ થોડું ગભરાતા હતા તેથી અર્ચનાએ અંશ સાથે રહેવાને બદલે શેષભાઈ સાથે રહેવાનું નક્કી કર્યું.

સાંજના પોણા પાંચના સુમારે શેષે ઢીંગલીને હાથમાં લઈને રમાડવી શરૂ કરી. બિંદુ એ વહાલપને માણતી હતી. એને થતું હતું કે મારી દીકરી કેવી મીઠડી છે કે લોકો તેને રમાડે છે. અચાનક એની નજર ઢીંગલીના ગંદા કપડા પર પડી અને એ બોલી – ‘એક મિનિટ…!’

‘કેમ શું થયું ?’

‘અંશી કેટલી ગંદી લાગે છે ?’

‘વાંધો નહીં… છોકરા તો એવા જ હોય. ’

‘ના રે ના – મા ની કિંમત થઈ જાય ને ?’

‘અરે ! કેવી મીઠડી છોકરી છે ? એની માની કંઈ કિંમત નહીં થાય, ઉલટાનું આવી સુંદર દીકરીની મા હોવાનું અભિમાન હોવું જોઇએ.    ’

અર્ચનાની આ વાતથી બિંદુ સહેજ ઝંખવાઈ ગઈ પછી કહે – ‘ના – એ તો તમે એમ જ કહો પણ ખરેખર તો મારી જ કિંમત થઈ જાય – લાવો એને સાફ કરી દઉં !’

આ એક સારી નિશાની છે – અર્ચના મનમાં જ બડબડી – ત્યાં હોર્ન વાગ્યું –

અર્ચનાએ બહાર જઈને નિશાની કરી – હજી થોડીક તકલીફ છે. દસ મિનિટ પછી

અંશ ગૂંચવાઈ ગયો – ‘શું વાત છે ?’

અર્ચનાએ એ ઇશારો કર્યો કે બિંદુભાભી ઢીંગલીને નવડાવે છે. અંશ થોડુંક સમજ્યો અને ગાડી રીવર્સમાં લઈ જતો હતો ત્યાં પાછળ એક અવાજ આવ્યો – એણે એક સાયકલવાળાવાને ગબડાવી દીધો હતો.

સાયકલવાળો ધુંઆફુંઆ થતો તેની સાથે લડવા આવ્યો. એક પેશન્ટ વચમાં પડ્યો. પંદરેક રૂપિયાની નુકસાની આપી ત્યારે જીવ છૂટ્યો. દસ મિનિટ કરતા વધુ સમય થઈ ગયો એને ઝગડો પતાવતા. ત્યાં પેલી બાજુ શેષ અને અર્ચના આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા હતા. અંશ કેમ ન આવ્યો ?

ઢીંગલીને સાફ કરીને બિંદુ લઈ આવતી હતી. પહેલા અર્ચના તેને રમાડતી હતી, સહેજ ઊંચે ઉછાળવા જતી તો બિંદુની નજરનો ભાવ તેને રોકી દેતો હતો. અનો શ્વાસ ઉંચો ચડી જતો હતો. એને વહાલથી પપ્પી કરતી અને અર્ચનાને કહેતી એને તમે રમાડો છો તે મને સારું લાગે છે, પણ એને ઉછાળો નહીં – એ પડી જશે તો એને વાગશે.

ડૉક્ટર અર્ચના આ ચિહ્નોને શુભ માનતી હતી. પ્રયોગ સફળ થશે તેવું તે વિચારતી રહી.

શેષે પાછળના રૂમનું બારણું ઉઘાડ્યું અને રોડ ઉપરનો પેસેજ ખુલ્લો કર્યો. દૂરથી અંશની ગાડી આવતી દેખાઈ – એટલે અર્ચના પાસેથી ઢીંગલી લીધી અને પોતે રમાડવા માંડી – બિંદુને કોણ જાણે કેમ તે ન ગમ્યું. એ ઢીંગલીને પાછી લેવા માટે ફરી ત્યાં હોર્ન વાગ્યું અને ત્રાંસમાં ઉભેલા શેષે ઢીંગલીને જોરથી ઉછાળી… બિંદુ એ ઉછળેલી ઢીંગલીને લેવા જોરથી દોડી… ઢીંગલી જમીન ઉપર પછડાઈ – ગાડીનું વ્હીલ તેના ઉપરથી ફરી વળ્યું અને બીજી જ સેકન્ડે બિંદુ મોટરના આગલા વ્હીલ સાથે ટકરાઈ , જોરથી બ્રેક વાગી અને અંશ બહાર નીકળ્યો… પાછળ જ શેષ અને અર્ચના દોડતા આવ્યા… બિંદુની ચકળવકળ નજર અંશીને જોતી હતી – અને એની આંખે અંધારા આવવા માંડ્યા હતા.

‘અંશી… મારી દીકરી…’ કહીને મોટી ચીસ પાડીને એણે ભાન ગુમાવ્યું.

રીએક્શન માટે તો બધા તૈયાર જ હતા. તાબડતોબ માનસિક પરીક્ષણ માટે બિંદુને ઈન્ટેન્સીવ કેર યુનિટમાં ખસેડાઈ. ખોપરીનો એક્સ રે લેવાયો, પાટાપીંડી કરી, બી.પી. મપાયું. બધું જ નોર્મલ હતું. સામાન્ય ઈજાઓ થઈ હતી. પરંતુ જે રિઝલ્ટની રાહ જોવાતી હતી તે આવ્યું નહોતું.

અંશ મનને કોસતો હતો. શેષભાઈ સ્થિર હતા. અર્ચના તે ભાનમાં આવે તેની રાહ જોઈ રહી હતી. એણે રીએક્શન આવશે તે તો ધાર્યું જ હતું પણ બિંદુ આવી રીતે દોડીને અક્સ્માત કરી બેસશે તેવું નહોતું ધાર્યું. એનું મનોબળ તૂટતું જતું હતું. પોતાના સગા માણસોની ડૉક્ટરો કેમ ટ્રીટમેન્ટ નથી કરતા તે હવે તે સમજી શકતી હતી.

અર્ચનાના અને અંશના મનોમંથનો ચાલતા હતા. શેષ બંનેને સ્થિરતાથી જોતો હતો. બિંદુ ધીમે ધીમે હોશમાં આવતી જણાતી હતી. એણે પડખું બદલ્યું. ત્યાં શેષે ઊભા થઈને તેને પ્રેમથી પંપાળી. અંશ દૂર ઊભો ઊભો જોતો હતો.

બિંદુએ આંખ ખોલી. તેની નજર સામે શેષ ઉભો હતો… એના મનમાં સિંહાનો બિહામણો ડાયલોગ ચાલતો હતો. ફરીથી આંખ મીંચીને તે સૂઈ જતી હતી. ત્યાં અર્ચનાએ એની નાડી જોવા એનો હાથ પકડ્યો… એ સહેજ બી ગઈ. પછી ધીમે રહીને હસી !

અર્ચનાએ પૂછ્યું – ‘ ભાભી કેમ છો ?’

એણે ડોળા ચકળ વકળ ફેરવ્યા… શેષને જોયો… અંશને જોયો… અર્ચનાને જોઈ… એના મનોપટલ પર સિંહાની ધમકીને ન ગણકારતો શેષ… પછી એની પાછળ દોડતો શેષ દેખાતા હતા…

અર્ચનએ ફરી પૂછ્યું – ‘ભાભી કેમ છો ?’  બિંદુ તપ્ત થતી જણાતી હતી. – એનું મગજ સહુને ઓળખવાની કોશિશ કરી રહ્યું હતું…. ત્યાં એને બધું યાદ આવી ગયું – સિંહા અંશીને લઈ ગયો છે… અને એ રડતી હતી – લાભશંકરકાકા પણ પાછળ ગયા છે… એ મુંબઈમાં હતી… અને એકદમ ઊભી થઈ ગઈ…. – ‘અર્ચના, એ આવ્યા ?’

‘કોણ ભાભી ?’       ‘ અંશીને લઈને એ આવ્યા ?’

‘હા – આ ઊભા !’ શેષભાઈ તરફ ઇશારો કરતા અર્ચના બોલી.

‘એઈ… મારી અંશીને લાવ્યા ?’

અંશ ઊભો થયો અને ઢીંગલીની કરચો તેને બતાવી.

‘અંશભાઈ આ ઢીંગલીની કરચો કેમ બતાવો છો ?’

‘આ તો તમારી અંશી છે ને ?’

‘ના રે – આ તો ઢીંગલી છે. મારી અંશીને લેવા તો એ ગયા હતા ને? મુઓ પેલો સિંહા ઉપાડી ગયો હતો ને…?’

શેષની આંખમાંથી આંસુ ડોકાતા હતા…. અર્ચના જોઈ શકતી હતી કે બિંદુની વેદના કરતા આ વેદના ખૂબ મોટી હતી – ‘બિંદુ ! બિંદુ ! તારી અંશી તો ભગવાનને ત્યાં છે. તું એકલી જ મારે માટે બચી છે.  આ ભાઈએ અને આ તારી દેરાણીએ તને જતનથી જાળવી છે. નહીંતર તું પણ મને અંશીની જેમ છોડીને ચાલી ગઈ હતી.-’

એના મનમાં હજી ખ્યાલ નહોતો આવતો કે શેષ શું બોલે છે. પણ એ રડતો હતો – તે એ જોઈ શકતી હતી – અને સ્થિત ભાવે તેણે પૂછ્યું – ‘અંશભાઈ અંશીને વાગ્યું છે ?’

અર્ચનાએ બાજી સંભાળી લીધી – ‘હા એ બાજુના વૉર્ડમાં છે. તમે સાજા થઈ જાઓ એટલે જોવા જઈશું. અત્યારે સુઇ જાવ.’

ફરીથી બિંદુભાભીને ઘેનમાં નાખી દઈને અર્ચના જ્યારે બહાર નીકળી ત્યારે એના હૃદયમાં ખૂબ આનંદ હતો. એની પેશન્ટ બચી ગઈ હતી. એની મહેનત સફળ નીવડી હતી.

અંશ અને શેષ પણ આનંદ અને શોકના મિશ્ર પ્રતિભાવો બતાવતા હતા.

‘અંશ ! મને કોંગ્રેચ્યુલેશન નહીં કહે ?’ – અર્ચનાએ પૂછ્યું – આનંદના અતિરેકમાં એ અર્ચનાના હાથને ચૂમી રહ્યો. શેષભાઈ દૂર ઊભા ઉભા તેમના મિલનને જોઈ રહ્યા હતા –

‘અર્ચના હું સોરી કહી દઉં … ?’

‘હા – તમે ભાવાવેશમાં કંઈક કહી બેસતા હતા. પરંતુ તે કુદરતી હતું.’

‘હા ખેર ! અભિનંદન !’

‘થેંક્સ ! અને હા. હજી બિંદુભાભી જે દિવસોમાં આ ઘટના બની હતી તે દિવસોમાં જીવે છે. લાભશંકરકાકા આવી શકે તેમ હોય તો તેમને બોલાવો. બે ત્રણ દિવસ હજી તેઓ મુંબઈમાં છે તેવો ભ્રમ ઊભો કરી રાખવો પડશે. આ છ મહિનાની જિંદગી તેઓ સંપૂર્ણ ભૂલી ગયા છે. યાદ અપાવડાવવું પડશે. અને એ છેલ્લો નાજુક વળાંક હશે.’

O   O   O   O   O   O   O   O

લાભશંકરકાકા આવ્યા. બિંદુ તેમને ઓળખી શકતી હતી. નાથુ પણ આનંદિત હતો. બિંદુની અંશી માટેની પૃચ્છા ચાલુ હતી. પરંતુ તેના માતૃત્વના ચિહ્નો સ્પષ્ટ થવા માંડ્યા હતા. અર્ચના વિચારતી હતી કે હવે બિંદુભાભીના બે વળાંકો જરૂરી છે. એક તો અંશીનું મૃત્યુ અને બીજું તેનું ગર્ભાધાન – બીજો વળાંક ખતરનાક છે. નજમાની જેમ કદાચ તેને આત્મહત્યા તરફ પણ દોરી જાય. તે દિવસે સાંજે અંશને પૂછ્યું –

-‘અંશ !’

‘હં..!’

‘ડૉક્ટર તરીકે હું એક નિર્ણય કરવા માંગું છું પતિ તરીકે તું સહકાર આપીશ ?’

‘શું ?’

‘મારે બિંદુભાભીની સુવાવડ પહેલા મા નથી બનવું…’

‘કેમ અચાનક આ વિચાર પરિવર્તન ?’

‘બિંદુભાભી માટે આ માતૃત્વ એક પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન બનશે. અને જે ક્ષણે તેઓ જાણશે કે આ ગર્ભાધાન તેમના ગાંડપણથી તારા લીધે થયું છે ત્યારે એ આત્મગ્લાનિથી ભરાઈને કોઈક અજુગતું પગલું ન લઈ બેસે તે માટે મારે તેમને સમજાવવા પડશે. કે એ પગલું ગેરવ્યાજબી ભલે હતું પરંતુ કૌટુંબિક  દ્રષ્ટિએ, તબીબીકીય દ્રષ્ટિએ અને સામાજિક દ્રષ્ટિએ યોગ્ય છે.’

‘પણ એ તો એમને એમ પણ સમજાવી શકાય તેમાં તું કેમ આમ નિર્ણય બદલે છે ?’

‘કારણ સ્પષ્ટ છે. મારું સમાંતર માતૃત્વ તેમને સતત રીતે કશુંક છીનવી લીધાની લઘુતા ગ્રંથિથી પ્રેરશે.’

‘હં તો તેનો પ્રત્યુત્તર શું હોય… ?’

‘નાનકડું જૂઠ – જે ક્ષમતા શેષભાઈમાં નથી તે હું પણ ધરાવતી નથી – અને કુટુંબનું વંશજ જરૂરી છે…. જે તમે સજોગોવશાત મેળવી લીધું છે.’

‘કંઈક અજુગતી વાત લાગે છે. પણ તું સાચી પડે છે તેથી ભલે – ડૉક્ટર તરીકે જરૂર  કો-ઓપરેટ કરીશ.’

‘તો તારી રજાથી ગર્ભનિરોધક દવા લઉં ?’

‘એટલે ?’

‘એટલે…. સ્પષ્ટ છે. મેં પણ માતૃત્વ ધારણ કરી લીધું છે.’

‘ઓહ … નો… અર્ચી… નો… ’

‘અંશ આ જરૂરી છે.’

‘No… Archana… no… I won’t allow you to do so. હું તને એમ નહીં કરવા દઉં.’

‘ભલે વિચારીને શાંતિથી કહેજે. ’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (34)

October 31, 2009

‘શું શાંતિથી વિચારવાનું છે ?’ લાભશંકરકાકા આવ્યા અને બોલ્યા…

‘ના રે કાકા… કશું ખાસ નહીં… અમે વિચારતા હતા – ભાભીને અંશીતાના મૃત્યુ વિશે ખબર શી રીતે આપવી…?’

‘હું પણ એ જ વિચારું છું. પણ અર્ચના તમે શું વિચારો છો ?’

‘એક નાનકડું જોખમ છે. અને તે આ આંચકો તેમને સ્થિતપ્રજ્ઞતામાંથી બહાર કાઢશે. પણ એકાદ દિવસ વિચારોના તુમુલ યુદ્ધને એમનું મગજ કેવી રીતે ખાળશે ?  તે જોયા પછી નક્કી કરાય.’

‘હું એમ વિચારતો હતો કે આ છ મહિનાનો ગેપ બતાવવા છાપાનો ઉપયોગ કરીએ તો?’ અંશ બોલ્યો.

‘કેવી રીતે ?’ અર્ચનાએ પૂછ્યું.

‘હમણાં તે સિંહાની મારામારીના અને અંશીના આઘાતથી પીડાય છે ને ?’

‘હા તો બિંદુને તે સમયનું છાપું આપીએ જેમાં સિંહાના પકડાયાના તથા અંશીતાના મૃત્યુના સમાચાર છે. ’

‘પણ તેમાં તો શેષભાઈ પણ નથી મળ્યા. શોધખોળ ચાલુ છે. તેવું પણ છે જ ને…’

‘અંશ , શેષ તેને આ છાપું ગઈકાલનું છે એમ કહીને આપે તો ?’ લાભશંકરકાકા બોલ્યા

‘કદાચ પ્રયત્ન કરી શકાય.’ – અર્ચના

‘એ સિવાય બીજો પ્રયત્ન પણ કરી શકાય.’ – અંશ

‘શું ?’ – અર્ચના

‘એમને સાચી જ હકીકત કહીએ. જે રીએક્શન આવવાના હોય તે ભલે આવે.’ – અંશ.

‘હં ! પણ ખબર છે રીએક્શન શું આવે ?’ – અર્ચના

‘ના…’

‘હું માનું છું કે દરેક એક્શનનું સાઈડ રીએક્શન હોય બંને પ્રકારનું આવી શકે.’

‘એટલે સુધરેલી બાજી બગડે પણ ખરી… અને સુધરેલી બાજી સુધરે પણ ખરી. ’

‘જેવી રીતે આ કાર સાથે અથડાઈને વધુ સાજા થઈ ગયા તેમ. ખરું ને ?’

‘હા ચાલો તમે હવે મૂળ વાત ઉપર આવો – શું કરશો એ નક્કી કરો.’ લાભશંકરકાકા બોલ્યા.

‘તમે અંશીતાના મૃત્યુવાળું સમાચારપત્ર પણ આપો – અને હું બાજી સંભાળી લઈશ.’

‘કેવી રીતે ?’

‘ઘેનની અસરમાં તેઓ જ્યારે સૂવાની તૈયારીમાં હશે ત્યારે રડારોળ કરીને એમને કહી દઈશું. મગજ જાગૃત હશે તો રીએક્શન દેખાશે. અને તન્દ્રામાં હશે તો સૂઈ જશે.’

‘ભલે.’

તે દિવસે સાંજે તંદ્રાવસ્થામાં શેષે બિંદુને અંશીતાના મૃત્યુના સમાચાર આપ્યા પરંતુ તેને કંઈજ ખબર ના પડી. બિંદુભાભી સૂઈ ગયા.

સવારે ઊઠતાંની સાથે ફરીથી એ જ રડારોળ અને નાનકડી અંશીતાના ફોટા ઉપર ફૂલ અને દીવો. આ બધું જોઈને પણ બિંદુભાભી પર કોઈ જ અસર ના થઈ.

શોક ટ્રીટમેન્ટ જરૂરી થઈ પડી.

ટ્રીટમેન્ટ ચાલતી રહી. રીકવરી આવતી રહી. દરેક જણ પોતપોતાની દુનિયામાં ગોઠવાઈ ગયા. ત્રણ ચાર મહિના વીતી ગયા પછી શોક ટ્રીટમેન્ટ – દવા અને શેષભાઈની માવજતથી બિંદુભાભી પાછા ફર્યા.

O   O   O   O   O   O   O   O   O

શેષભાઈ અમદાવાદ શીફ્ટ થઈ ગયા હતા. બંને ભાઈઓ સાથે જ રહેતા હતા. અંશ અને શેષની નામરજીથી સમાંતર માતૃત્વમાં અર્ચના પણ હતી. ધીમે ધીમે બધું થાળે પડતું જતું હતું. શેષનું ટુરિંગ પણ હવે રેગ્યુલર થતું જતું હતું. ઘરમાં નાથુ બિંદુના કામકાજમાં મદદમાં રહેતો. અર્ચના અને અંશ ક્લીનીક ઉપર જતા. છેલ્લો વળાંક પ્રેગનન્સી પછી આવે તેમ બંને ઇચ્છતા હતા.

O   O   O   O   O   O   O   O   O

બિંદુ ઘરે એકલી હતી ત્યારે શાંતા આવી – ‘કેમ છો ભાભી ?’

‘સારું બહેન.’

‘દવા યોગ્ય રીતે લો છો ને ભાભી ?’

‘હા . પણ શાંતા – કેમ ઘણા વખતે દેખાઈ ?’

‘શું કરું ભાભી તમે તો ઘરે આવી ગયા, ને અમારી ડ્યુટી તો ક્લીનીક પર જ હોય ને ?’

‘હા વાત તો સાચી છે તારી. પણ આજે કેમ આવવું થયું ?’

‘અહીંયાંથી જતી હતી તો થયું કે ચાલો તમને મળતી જાઉં.’

‘ક્યાં છે અત્યારે તારું ઘર ?’

‘અહીં નજીકમાં જ છે ભાભી .’

‘તારા ઘરવાળા શું કરે છે ?’

‘ગવર્નમેન્ટ નોકરી છે. પણ જંજાળ વધુ એટલે શું કરીએ ? હમણાં જ નોકરી ઉપર ચડી. આ વખતે તો એમને સમજાવીને ડૉક્ટર પાસે લઈ આવી અને ઓપરેશન કરાવ્યું.’

‘કેટલા બાળકો છે તારે ?’

‘ત્રણ દીકરી ને આ ચોથો દીકરો.’

‘ચાલો સારું છે.. ’

‘ભાભી હવે ઊંઘ આવે છે ને બરાબર ?’

‘કેમ ?’

‘તમે દવાખાનામાં હતા ત્યારે અર્ચના બહેન ઊંઘની ગોળી રોજ આપવાનું કહેતા હતા.’

‘કેમ ઊંઘની ગોળી ?’

‘એ તો ભાભી અમને શું ખબર ? પણ માનસિક રોગના દર્દીને ઊંઘ જેટલી વધુ આવે તેટલું સારું.’

‘હં…. હશે.’

‘એક દિવસ હું એ ગોળી આપવાનું ભૂલી ગઈ હતી. તો બીજ દિવસે સાહેબે મને બહુ ખખડાવી. મને તે ગમ્યું નહોતું. પણ પછી હું તરત સુવાવડની રજા ઉપર ઉતરી ગઈ હતી.’

‘તો આ સુવાવડમાં આવેલો દીકરો કોના જેવો છે ?’

‘છે તો એમના જેવો – પણ ભાભી મને તે દિવસે પહેલી વખત સાહેબે મારા ઉપર ખોટી રીતે ગુસ્સો કાઢ્યો હોય એમ લાગ્યું. અને મને યાદ આવ્યું એટલે બેનને ચિઠ્ઠી  પણ લખીને આવી હતી જેથી કોઈ તકલીફ ન થાય.’

‘હં ! બીજું બોલ કંઈ કામ છે ?’

‘ના ભાભી, પણ નર્સિંગનું થોડું જાણું છું એટલે એક વાત કહેવાનું મન થાય છે..’

‘કહે -’

‘જરૂર ન પડતી હોય તો હવે ઊંઘની ગોળી ન લેશો.’

‘એટલે ?’

‘સુવાવડમાં એની માઠી અસરો પડે છે.’

‘હેં ?’

‘હા..  અર્ચના બહેન હજી કદાચ તમને આપતા હોય.’

‘……………..’

થોડી વારની ચુપકીદી પછી બિંદુ એ પૂછ્યું

‘હે શાંતા, કઈ ગોળી ઊંઘની હોય છે ?’

‘ઝીણી સફેદ ગોળી હોય છે.’

‘સારું – હું અંશભાઈને પૂછી જોઈશ.’

‘જો જો ભાભી મારું નામ ન આવે…’

‘ગાંડી થઈ છે ?’

‘લો ભાભી ત્યારે આવજો.’

‘ભલે – બીજું કંઈ કામ હતું ?’

‘હા ભાભી, ૫૦ રૂપિયા જોઇતા હતા..’

‘કેમ ?’

‘આ મોટીની સ્કૂલની ફી ભરવાની છે અને ડ્રેસ પણ લેવાનો છે.’

‘ભલે. પણ ક્યારે પાછા આપીશ ?’

‘આવતા પગારે.’

‘અંશને કહું કે કાપી લે ?’

‘ના ભાભી એમને ના કહેશો હું જ આવીને આપી જઈશ. મારે તો આ રોજનો રસ્તો છે ને?’

‘સારુ આવજે…’

‘આવજો ભાભી…’

O   O   O   O   O   O   O   O   O

સાંજે જમવા સાથે બેઠા હતા. ત્યારે બિંદુએ અંશને પૂછ્યું – ‘હેં અંશભાઈ હું ગાંડી કેમ થઈ ગઈ હતી ?’

‘અંશીતાનું મૃત્યુ અને શેષભાઈનું ન મળવું એ બે કારણો ભેગા થયા હતા તેથી.’

‘તો ફરી સાજી કેવી રીતે થઈ ?’

‘ઉપકાર માન આ તારી દેરાણીનો – એની સારવારથી સાજી થઈ.’ શેષભાઈ બોલ્યા.

‘અને અંશભાઈનો નહીં ?’

‘હા એનો પણ ઓછો હાથ નથી .’

‘અર્ચના મને આ ઝીણી સફેદ ગોળી શાની આપે છે ?’

બિંદુના પ્રશ્નથી એકદમ સન્નાટો છવાઈ ગયો. ધીમે ધીમે કળ વળતાં અર્ચનાએ કહ્યું – ‘કેમ ભાભી એમ પૂછવું પડ્યું ?’

‘ના બસ ખાલી એમ જ… પણ મેં જોયું કે તું અને હું બંને સરખી દવાઓ તો લઈએ જ છીએ પણ હું જેઠાણી એટલે એક નાની ટીકડી વધુ ગળું છું કેમ ખરું ને ?’

‘ના ભાભી એવું નથી. એ ઊંઘની ગોળી છે. તમે દિવસભર આરામ ન કરો અને રાત્રે પણ સરખી ઊંઘ ન આવે તો તેનાથી શરીર ઉપર માઠી અસરો પડે.’

‘તને ઊંઘ આવી જાય છે ?’

‘ના હું પણ લઉં છું. અને આ તમારા દિયર કંઈ છોડે એવા છે ? વળી આપણે તો એમના ચાર્જમાં ને… રાત્રે જબરજસ્તી કરીને પણ લેવડાવે છે.’ અર્ચનાએ જૂઠો બચાવ કર્યો.

‘શેષ અહીં ન હોય અને ગોળી લઉં તો વાંધો નહી પણ શેષ અહીં હોય ત્યારે ગોળી લેવાની ઇચ્છા નથી થતી…’

‘કેમ ?’ અંશે એકદમ પૂછ્યું.

‘શું કહું અંશભાઈ – એમની સાથે બે ઘડી બેસાતું પણ નથી. એટલી બધી ઊંઘ આવે છે.’

‘હોય… હવે આ પાંચ છ મહિનાની જ આ તકલીફ છે ને…?’

‘પણ એ રાત્રે મોડા આવ્યા હોય અને ના ખાધું હોય ત્યારે જાતે ફ્રીજનું ઠંડું ખાવાનું ખાય છે તે મને અજુગતું લાગે છે.’

આંસુડે ચિતર્યા ગગન (35)

November 1, 2009

‘તો ભાભી એમ કહો ને… ? અર્ચના કાઢી આપશે.’ અંશ બોલ્યો.

‘ના હું અહીં હોઉં પછી અર્ચનાનું એ કામ નહીં. એ તો મારું જ કામ.’

‘ભલે ભાભી તમે કરજો એ કામ. પણ ગોળી લેવાનું ચુકાશે નહીં કારણ કે એ તો ખૂબ જ જરૂરિયાતની ગોળી છે. એટલે શેષભાઈને જમાડીને પછી તમારે એ ગોળી લઈ લેવાની. બરાબર ?’ અર્ચનાના આ જવાબથી અંશ અને શેષભાઈ બંને સ્તબ્ધ થઈ ગયા.

‘ના – અર્ચના તારા ડિપાર્ટમેન્ટમાં તેં મારો ચંચુપાત નથી ચાલવા દીધો – મારા ડિપાર્ટમેન્ટમાં તારે નહીં બોલવાનું શું ?’

‘ભાભી – હું હવે ચુપ -’ અર્ચના અંશ તરફ ફરતા બોલી – ‘પણ ભાભીને ભાઈ સાથે થોડી ગપસપ કરવી હોય તો ?’

અંશ – ‘ના કહીને તને અર્ચના – કેમ બહુ બોલે છે ? ભાભીની જોડે તને પણ સાંજે જ દવા મળી જશે.’

‘અંશભાઈ ગુસ્સે ન થાવ. પણ મેં હમણાં ક્યાંક વાંચ્યુ હતું કે ઊંઘની ગોળીની ખરાબ અસરો આવનારા બાળક પર પણ પડે છે. તેથી હું જરા વિચાર કરવાનું કહેતી હતી. ’

‘એટલે તમને મારા પર વિશ્વાસ નથી કેમ ?’

‘ના, એવું તો નથી પણ… ઝેર જેટલું પેટમાં ઓછું જાય તેટલું સારું.’

‘બિંદુ , દવાને ઝેર ન કહેવાય.’ – શેષ

‘હા પણ જરૂર ન હોય છતાં પણ લઈએ તો તે ઝેરની જ અસર કરે.’

‘એ નક્કી કોણે કરવાનું ? જરૂર છે કે નહીં એ નક્કી કરવાનું કામ અંશનું છે.’

‘હા ભાભી – એ એમનું ડિપાર્ટમેન્ટ છે. માંડી વાળોને વાત… તમારી અને મારી એક પણ વાત નહીં ચાલે.’

‘પણ અંશભાઈ હું દવા લઈ લઈશ. એમને જમાડ્યા બાદ.’

‘દવા તો સમયસર જ લેવાની ’ રુક્ષ અવાજે તે બોલ્યો. ‘પણ શેષભાઈ તમે હવે મોડા ન આવશો.’

‘ભલે…’ – કહીને શેષ હાથ ધોવા ઊભો થયો.

O   O   O   O   O   O   O   O   O

ક્લીનીક ઉપર શેષભાઈનો ફોન આવ્યો. અર્ચનાને આજે થયેલી  ચર્ચા વિશે પૂછ્યું ત્યારે અર્ચનાએ કહ્યું એ પણ ચિંતામાં છે. એમણે વાંચ્યુ છે એ સાચું પણ છે. પણ હવે શું કરવું તેની ફિકર કરે છે.

‘અર્ચના – અંશને આપ ને.’

‘હા.’

‘હેલો ! અંશે ફોન હાથમાં લેતા કહ્યું.’

‘અંશ ઊંઘની ગોળી હવે બિનઅસરકારક શસ્ત્ર છે. તો પાછું મારું  શેષને નામશેષ કરતું શસ્ત્ર અજમાવું ?’

‘ના એ ચાલે તો નહીં એમનો આ ચોથો મહિનો ચાલે છે. એકાદ મહિનો જતો રહેશે તો પછી આ એમની કામેચ્છા સંતૃપ્ત થઈ જશે.’

‘ત્યાં સુધી શું ?’

‘અગ્નિ પરીક્ષા તો થશે જ. પણ હું કેપ્સ્યુલ આપું છું. દવા બદલું છું. ક્યારેક હદ મૂકે તો આવનાર બાળકને આ બધું ખૂબ નુકસાનકર્તા છે તેવું દર્શાવતા બે ત્રણ લેખોના કટિંગ મારી પાસે છે. તે પણ વંચાવશું.’

‘તો હું ચિંતા ન કરું ?’

‘ચિંતા તો રહેશે જ… કારણ કે આ વસ્તુ આજે નહીં તો કાલે સ્ફોટક રૂપ તો ધારણ કરવાની જ છે. અર્ચનાને આપું છું.’

‘શેષભાઈ ! અંશ કહે છે તે નાનકડો રસ્તો અપનાવીએ. જેથી તેઓ સ્વૈચ્છિક બંધન સ્વીકારે તે યોગ્ય છે. અને તમે તેમને પ્રેમથી અને જતનથી સાચવતા રહો.’

-‘પણ મર્યાદા ચૂકે અને એ આગળ વધે તો મારી ક્ષતિ વિશે તે વાકેફ થઈ જશે.’

‘ચિંતા ન કરો – એવું નહીં થાય. કારણ કે આ લેખ અસરકારક છે. અને અંશ એમને એ વિશે વાકેફ કરશે. તો પછી તમે એ કાલ્પનિક તકલીફમાં નહીં મુકાઓ.’

‘હું તો અહીં આવ્યો છું ત્યારથી એ ચિંતામાં પડ્યો છું – આ વળી નવું એને શું સૂજ્યું ?’

‘નવું નવું તો કંઈક ને કંઈક ચાલે જ રાખવાનું – એની બહુ ફિકર ન કરો.’

‘પણ મને લાગે છે. એવી પરિસ્થિતિ ઊભી થશે. તો હું સાચું કહી દઈશ. આ જૂઠનો મને હવે ભાર લાગે છે.’

‘અર્ચનાને પૂછીને કહું -’ ફોનનું રિસીવર બાજુ પર લઈ અર્ચનાને પૂછ્યું – ‘એવી પરિસ્થિતિ જો કદાચ સંભવે તો શેષભાઈ સાચેસાચું જ કહી દેવા માંગે છે. કહી દે ?’

‘ના એમ ન કરતા – હમણાં પ્રેગનન્સી પતવા દો. પછી…’

‘હેલો ! એ ના કહે છે.’

‘ભલે .’

‘એક કામ કરો – એક મહિનાની લૉંગ ટૂર ગોઠવી દો.’

‘ભલે એમ કરું.’ કહી શેષે ફોન ડીસકનેક્ટ કર્યો.

O   O   O   O   O   O   O   O

‘આ બાજુ બિંદુ પડી પડી વિચારતી હતી. અંશભાઈ આ બાબતે કેમ જિદ્દી થઈ ગયા છે. આવો ગુસ્સો કદી નથી કરતા. ખેર લાવ છાપું વાંચું…. બેડરૂમમાં આડી પડી પડી છાપું વાંચતી હતી. ત્યાં અચાનક એની નજરે ફૂલ ગયું ને ફોરમ રહીમાં નાનકડી કોઈક બેબીનો ફોટો દેખાયો. દ્વિતીય પુણ્યતિથિ અમારી લાડલી ટીનુને ભાવભરી શ્રધ્ધાંજલી – તારા પપ્પા મમ્મી.’

ટીનુનાં ફોટાને જોતાં અચાનક એનું માતૃહૃદય અંશીતાની યાદોથી ભરાઈ ગયું… કેવી મીઠડી દીકરા હતી એની… મુઓ પીટ્યો સિંહા… મારી દીકરીને મારી નાખી… એનું હૃદય ગ્લાનિથી ભરાઈ ગયું… એને અચાનક અંશીતાનો ફોટો જોવાનું મન થઈ આવ્યું. સામે ફૂલ સાઈઝનો અંશીતાનો ફોટો હોવા છતાં જુનું આલ્બમ જોવાનું મન થઈ ગયું. એણે કબાટ ખોલ્યું અને આલ્બમ કાઢવા ફાંફા માર્યા.

ત્યાં અચાનક એના હાથમાં શેષની ડાયરી આવી. જોયું તો શેષ લખતો હતો – ઘણું લખતો હતો તેણે વાંચવાની શરૂઆત કરી.

સમયના ચક્કરમાં આપણે ક્યાં કેવી રીતે અટવાયા છીએ, ખબર પડતી નથી. કારણ સ્પષ્ટ છે. તે તારાથી સહન થવાનાં નથી. તેથી આ પાગલ અવસ્થામાં તને અંશ ને ભરોસે છોડી છે.

‘આજે રાવજીને ફોન કર્યો. પૂના બોલાવ્યો છે. મન અજંપાથી ભરેલું છે. છાપામાં અંશીના મૃત્યુના સમાચાર આવ્યા છે. બિંદુ તું માનસિક સમતુલા ગુમાવી બેઠી છે. તેથી એ સમાચાર તને તો સ્પર્શતા નથી. પણ મારામાંનો બાપ મને કોસી રહ્યો છે.’

‘તારી નાનકડા અંશ માટેની જીદ મને પાછો પાડી રહી છે. હું ગુપ્તવાસ વેઠવાનું નક્કી કરું છું.’

બિંદુએ પ્રશ્ન કર્યો – ‘કેમ ?’ અને પડખું ફેરવ્યું.

અશોક કંસ્ટ્રક્શનની માહિતીઓમાં તેને રસ ન પડતા પાના ઉથલાવવા માંડ્યા. અચાનક એની નજર એ પત્ર પર પડી.

‘બિંદુ

તારી આ દશા મારાથી નથી જોવાતી. અસહ્ય મનોવેદનામાંથી તું પસાર થઈ રહી છે. અને એ વેદનાની શરૂઆત મારા મૌનથી થઈ છે. હું તને નથી કહી શકતો તે આખી દુનિયાને કહી ચુક્યો છું… પણ કાશ…. તું એ સાંભળવા જેટલી ભાનમાં હોત તો… મેં તને જ્યારે જ્યારે કહેવા જીભ ઉપાડી ત્યારે નાના શેષની જીદ મને અટકાવી ગઈ. એ વાત આમ તો ખૂબ નાની હતી – તને કહી દીધું હોત તો કદાચ થોડાક તીવ્ર પ્રત્યાઘાતો બાદ એ વાતને તારું મન પચાવી ગયું હોત…. પણ વાત હવે એનાથી ખૂબ મોટી બની ગઈ છે… અંશીતાનું મૃત્યુ… અને…’

આગળ વાંચતી બિંદુ અટકી ગઈ… તે આલ્બમ શોધવા બેઠી હતી ને ડાયરી વાંચવા  બેસી ગઈ… ડાયરી બાજુ પર મૂકીને આલ્બમ લઈને જોતી હતી… ત્યાં ફોનની ઘંટડી વાગી – નાથુએ ફોન લીધો.

‘હેલો…’

‘……..’

‘હું નાથુ , બેન જાગે છે. આપું ?’

‘……….’

‘સાહેબનો ફોન છે.’ કહેતો બિંદુને ફોન આપ્યો.

‘હેલો….’

‘બિંદુ મારી બેગ તૈયાર કરાશે ?’

‘હા.. કેમ ?’

‘દિલ્હી જવાનું થયું છે. અને કદાચ ત્યાંથી મદ્રાસ.’

‘દસેક દિવસ… જાઉં ને ?-’

‘હું ના પાડીશ તો કંઈ રોકાવાના થોડા છો ?’

‘તને ઠીક ન હોય તો… માંડી વાળું… પણ … હવે મારે જવું જરૂરી છે. આખરે નોકરી છે. – એટલે.’

‘ક્યારે જવાનું છે ?’

‘અર્ધી એક કલાકમાં આવું છું.’

‘બિંદુ અચાનક ઉદાસ થઈ ગઈ. અંશીતાનું આલ્બમ જોવા માંડી. નાની અંશીતા… હસતી અંશીતા… વહાલથી શેષ વડે રમાડાતી અંશીતા… અચાનક એનું મન ખૂબ ભરાઈ આવ્યું… આવું કેમ થયું… આવું કેમ થયું… અંશીતાના નામની મનમાં ચીસ ઊઠી… બિંદુ ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડવા માંડી…’

એ રડતી શાંત થશે કે કેમ તેની દ્વિધામાં નાથુ ત્યાં જ ઊભો રહ્યો. ફોન કરવા જતો હતો ત્યાં તેની નજર આલ્બમ પર પડી. આલ્બમ અને ડાયરી બંને ઠેકાણે મૂક્યા. પાણીનો ગ્લાસ લાવીને મૂક્યો.

‘બેન ! પાણી…’

‘કેટલા વાગ્યા નાથુ ?’

‘દોઢ થવા આવ્યો હશે.’

‘સાહેબની બેગ તૈયાર કરવાની છે.’

‘ભલે બેન – અંશીતાબેબી યાદ આવી ગઈ હતી ?’

‘હા – પણ પેલું આલ્બમ અને ડાયરી ક્યાં ?’

‘ઠેકાણે મૂકી દીધા.’

‘સારું ડાયરી આપ -’

‘બેન હમણાં તમે ન વાંચો તો સારું…’

‘મને કશું નહીં થાય.’

‘સાહેબ આવે ત્યારે માગી લેજો. ને.’

‘નાથુ – મેં કહ્યું ને મને ડાયરી આપ.’

‘ભલે બેન’ નતમસ્તકે નાથુ જતો રહ્યો એની ડાયરી આપી ગયો.

બિંદુએ ડાયરી વાંચવા માંડી. પણ પાનું બદલાઈ ગયું હતું.

અંશ ભઈલા,

મહાકાવ્ય રામાયણમાં સીતા અને લક્ષ્મણની વાત તો જાણીતી છે. પરંતુ એક વ્યક્તિ અજાણી હતી અને તે લક્ષ્મણની પત્ની ઊર્મિલા – મોટાભાઈના ચૌદ વર્ષના વનવાસ સાથે વનવાસ ભોગવવા તૈયાર થયેલ પતિને એક ક્ષણના વિલંબ વગર વિદાય આપતી એ નારીની વાત અત્યારે એટલા માટે યાદ આવે છે કે કળિયુગમાં પણ આવી ઊર્મિલા જીવે છે. અને તે અર્ચનાના રૂપમાં.

બહુ રસ ના પડતા બિંદુએ પાનું ફેરવ્યું.

ત્યાં ડૉરબેલ વાગ્યો. બિંદુએ બૂમ પાડી – ‘નાથુ…’

શેષ ઊભો હતો – એણે બિંદુની સામે જોયું – ધીમે રહીને અંદર આવીને પૂછ્યું ‘બિંદુ -’

‘હં !’

‘બેગ તૈયાર કરી ?’

‘હા . નાથુને કહ્યું છે. જરા હું જોઈ લઉં -’ કહીને એ અંદરના રૂમ તરફ વળી. હાથમાંની ડાયરી ઉપર શેષની નજર પડી – અચાનક તે ચોંક્યો – એના મનમાં એક ભયનું લખલખું પસાર થઈ ગયું. શું બિંદુએ ડાયરી વાંચી – તેના રીએક્શન શું હશે… હું જાઉં કે નહીં…?

‘નાથુ !’

‘હં સાહેબ -’

‘બેનની તબિયત કેવી છે ?’

‘તમારો ફોન આવ્યો પછી રડતા હતા.’

‘કેમ ?’

‘અંશીતા બેબી યાદ આવી ગઈ હતી. આલ્બમ જોતા હતા.’

‘પછી ?’

‘મને બેગ તૈયાર કરવાનું કહ્યું – અને એ ડાયરી વાંચવા બેઠા. ’

‘પછી ?’

‘પછી કશું નહી – સાહેબ તમે આવ્યા- ’

ત્યાં બિંદુ આવી – ‘અરે નાથુ, સાહેબની બેગમાં શેવીંગ કીટ અને નાઈટ ડ્રેસ નથી મૂક્યા – મૂકી દે.’

‘ભલે બેન.’

‘બિંદુ.’

‘ડાયરી વાંચી ?’

‘હા.. વાંચું છું.’

‘શું વાંચ્યું ?’

‘અંશને કહ્યું છે ને કે લક્ષ્મણની પત્ની ઉર્મિલા જેવી કળિયુગની અર્ચના છે તે વાંચતી હતી.’

‘તારા પર લખેલું તે તેં વાંચ્યું ?’

‘અસહ્ય મનોવેદનામાંથી હું પસાર થઈ રહી છું. એ ને ?’

‘હા. તો તો તને ખબર પડી ગઈ…’

‘શું ?’

‘મારી તકલીફની…’

ત્યાં નાથુએ આવીને કહ્યું – ‘સાહેબ રિક્ષા મગાવું કે ગાડી આવવાની છે ?’

‘ગાડી આવવાની છે તું જરા ચા મૂક.’

‘ભલે સાહેબ.’

‘બિંદુ મને માફ કરીશ ને ?’ શેષે પૂછ્યું.

‘શાને માટે – ?’

‘ના શેષની તારી જીદ સામેના મારા મૌનને કારણે તારે એ વેદના વેઠવી પડી છે તેને માટે.’

‘હા પણ હવે યાદ આવ્યું – તમારી કઈ નાની વાત ? એ તો મેં વાંચ્યું જ નહીં.’

‘હેં ?’ હવે આશ્ચર્યચકિત થવાનો વારો શેષનો હતો.

ડાયરીનું પાનું ફરીથી ખોલીને વાંચવાની શરૂઆત કરે તે પહેલા શેષે ડાયરી ઝૂંટવી લીધી. બિંદુને શેષનું આ વલણ પણ ખૂંચ્યું –

‘કેમ ડાયરી લઈ લીધી ?’

‘સાંભળી શકીશ તું બિંદુ ?’

‘હા – કહોને શું હતી એ નાનકડી વાત – ?’

‘બિંદુ તે વખતે ખંડાલા ઘાટીમાં થયેલા અકસ્માતમાં મેં પુ:સત્વ ખોઈ દીધું હતું -’

બિંદુ ખડખડાટ હસવા માંડી. ‘ગપ્પા મારો છો… તો પછી… આ ફરીથી ગર્ભધારણ કેવી રીતે શક્ય બને ?’

‘લે વાંચ આ ડાયરી.’ અને એ ફોન કરવા આગળ વધ્યો ત્યાં નાથુ ચા મૂકી ગયો.

બિંદુએ ડાયરી ખોલીને વાંચવાનું શરૂ કર્યું.

‘… અંશીતાનું મૃત્યુ અને… મારી નાનકડી વાત.. પુ:સત્વ ખોયાની નાનકડી વાત અત્યારે દાવાનળ બની ગઈ છે…’

‘અર્ચના અને અંશ તને સાજી કરવા તનતોડ પ્રયત્ન કરે છે. મારી હાજરી તારા સાજા થવાનાં પ્રયત્નમાં વિઘ્નરૂપ છે જ એવું હું પણ માનું છું તેથી જતો રહું છું.’

‘તને રઝળાવવાનો મારો કોઈ ઇરાદો નથી પણ એક શક્યતા મને દેખાય છે… એક એવી શક્યતા… કદાચ અર્ચનાના ભોગે… અંશની અનિચ્છાએ… તારું ગાંડપણ… તારી એ અજાગૃત અવસ્થામાં તને કંઈક એવું કરવા પ્રેરી જાય કે જેથી ગુમાવેલું સંતાન તને પાછું મળી જાય. અને એ સંતાન અંશનું હશે…’

એની નજર સમક્ષ છેલ્લા ચાર શબ્દો ફરવા માંડ્યા… એ સંતાન અંશનું હશે… એ સંતાન અંશનું હશે… એ સંતાન અંશનું હશે…  ‘હેં ?’ કહીને એણે શેષની સામે જોયું… એના હાથમાંથી ડાયરી પડી ગઈ – એના વિકસતા ઉદર ઉપર એનો હાથ ફરવા માંડ્યો…

 

………અચાનક ચીસ પાડીને એ પેટ ઉપર જોરથી હાથ મારવા માંડી… ના… ના… નહીં….

નાથુ દોડી આવ્યો. શેષે બિંદુને પકડી લીધી… એને પોતાને અંશના બાળકનો વિરોધ છે તે વસ્તુ શેષ સમજી શક્યો. માથાના વાળને પીંખતી અને ચીસાચીસ કરતી બિંદુનું શું કરવું તે શેષને સમજાતું નહોતું.

એને લેવા આવેલ ગાડીમાં બેસાડીને અંશના દવાખાને પહોંચ્યા. ઈન્ટેન્સીવ કેર યુનિટમાં દાખલ કરી.

O   O   O   O   O   O   O

લોહી નિંગળતી હાલતમાં બેભાન બિંદુને અંશે જ્યારે ઓપરેશન ટેબલ ઉપર લીધી ત્યારે તે અંદરથી હલબલી ચૂક્યો હતો. અચાનક આ કેમ બન્યું, કેવી રીતે બન્યું એ એને સમજાતું નહોતું. બિંદુના આ સુવાવડ હવે ભય ભરેલી હતી – ઘાતક કુઠારાઘાતથી બાળકનું અસ્તિત્વ જોખમાયું હતું. લોહી અને ગ્લુકોઝની બોટલ સાથે ચાલતા હતા. ઓપરેશન કરતી વખતે ક્યાંક હાથ ધ્રૂજી જાય તો સેફ્ટી તરીકે અવિનાશ અને સરલા હાજર હતા.

ઓપરેશન થિયેટરની બહાર લાલ બલ્બ ઝબૂકતો હતો. આ બાજુ શેષની હાલત નાજુક હતી. અર્ચના પણ આવી ગઈ હતી. આખી પરિસ્થિતિ હવે તેના કન્ટ્રોલ બહાર હતી. કારણ કે બિંદુની પ્રથમ જાણકારીનો પ્રત્યાઘાત ખૂબ કઠોર હતો. તે શેષ સિવાય અન્યના બાળકની મા બનવા હરગિઝ તૈયાર નહીં થાય. શેષ સિગારેટ ઉપર સિગારેટ ફૂંકતો જતો હતો.

‘અર્ચના – હું ક્ષણભર ધોખો ખાઈ ગયો કે તેણે ડાયરી વાંચી લીધી છે. અને એને આ હકીકતની સામે બહુ વિચારવાનો મોકો નથી મળ્યો તેથી… મારાથી ડાયરી અપાઈ ગઈ.’

‘હવે આ બાબતનો બહુ વિચાર ન કરો તો સારું. પણ હવે કદાચ અહીંથી બચશે પણ માનસિક કુઠારાઘાતમાંથી બહાર લાવવા ખૂબ કઠિન બની ગયું છે. છતાં હરિ ઇચ્છા બલીયસી….’

ઓપરેશન થિયેટરમાંથી નર્સ હાંફળી ફાંફળી બહાર નીકળી – અને જવા જતી હતી ત્યાં અર્ચનાને જોઈને ઊભી રહી ગઈ. – ‘અંશભાઈને ચક્કર આવ્યા છે. તેથી ઓપરેશન ડૉ. નાણાવટી સંભાળે છે. તમે જરા અંદર આવશો ?’

‘શેષભાઈ ! અંશને સંભાળવો પડશે. હું બહાર લાવું છું. તમે સહેજ કન્ટ્રોલ કરી લેજો.’ – કહેતી અર્ચના અંદર ગઈ.

બહાર નીકળીને શેષભાઈને જોતાં જ અંશે ઠૂઠવો મૂક્યો… ‘શેષભાઈ, હું ના બચાવી શક્યો…’

અર્ચનાએ કહ્યું – ‘મીસ કેરેજ થયું છે. ભાભી હજી ભાનમાં નથી આવ્યા….’

શેષ – ‘અંશ, તું તો કોણ છે… ડૉક્ટર કે પછી સાદો માણસ ? ચાલ ચુપ થઈ જા.’

અંશ – ‘પણ મોટાભાઈ… ’     ‘હશે, બનવાકાળ બન્યું – બિંદુ બચી જશે એ પણ ખૂબ મોટા સમાચાર છે.’

અંશ – ‘અર્ચી ! નાનું સુંદર ફૂલ જેવું બાળક હતું…  ન બચ્યું… ખૂબ બ્લીડીંગ થતું હતું… મારા હાથ ધ્રૂજતા હતા… અને… અને… એ મેલ ચાઈલ્ડ હતું…’

શેષ – ‘હશે – હવે બનવાકાળ બન્યું છે ને… ’

અંશ – ‘પણ ભાભીનો આધાર હતો – નાનકડો શેષ હતો…’

શેષ – ‘નાનકડો અંશ હતો – જે એને મંજૂર નહોતો…’

અર્ચના – એ ભાનમાં ક્યારે આવશે ? ‘’

અવિનાશ – ‘ત્રણેક કલાક લાગશે. તમે અહીં જ રહેજો. લોહી ખૂબ વહી ગયું છે. અને કદાચ ફરી જરૂર પડે.’

કાંડા ઘડિયાળનો ટીક ટીક સાથે ભારેખમ સમય વીતતો જતો હતો.

અંદર બેભાન બિંદુ – તન્દ્રાવસ્થામાં શેષ સાથે ઝગડતી હતી – ‘આવી શક્યતા કેમ વિચારી શક્યા તમે ? મને સહેજ ગુસ્સે થઈને કહી દીધું હોત કે હું ફરી બાપ બની શકું તેમ નથી તો… તમે સામે ચાલીને મને મારા નાનાભાઈ, મારા દીકરા જેવા દિયર સાથે વળોટી…’

ફરીથી એ પડખું ફરે છે… અંશીતા… અંશીતા… દીકરી તું ક્યાં છે… આકાશની અટારીમાંથી અંશીતા બૂમો પાડે છે. મમ્મી… મમ્મી… મમ્મી… મારી પાસે આવ ને… બિંદુ ઊઠવા પ્રયત્ન કરે છે… અંશી… ઊભી રહેજે બેટા, હું આવું છું… એનાથી ઊઠાતું નથી… એ ચીસ પાડે છે અંશી….

અને ત્યાં બેઠેલા બધા બેબાકળા થઈ જાય છે… લોહીની અને ગ્લુકોઝની નળી નીકળી જાય છે… એક સ્થિર છે અર્ચના.. એના હાથમાં નાનકડી ઢીંગલી છે… અને આંખોમાં આસુ સાથે તે બિંદુને ઢીંગલી આપે છે…

આંસુડા ડોકાય છે… પણ બિંદુની આંખના એ આંસુડા હરખના છે… એની અંશી એને પાછી મળ્યાના… અને એ અંશી… અંશી… કરતી ઢીંગલીને બાઝે પડે છે…

શેષ – અંશ – અર્ચના ત્રણે જોઈ શકતા હતા કે પાગલપણામાં – ઢીંગલી સાથે બિંદુ વધુ સુખી હતી…

સમાપ્ત

 

 

8 Responses to આંસુડે ચીતર્યા ગગન

  1. Pingback: આંસુડે ચીતર્યા ગગન (16) « વિજયનુ ચિંતન જગત

  2. pragnaju says:

    લાગણીશીલ માણસોએ અંતે મરવું જ પડે અને વિશ્વમાં મુત્સદી,લુચ્ચા,ખૂંખાર માણસો જ રાજ કરી શકે છે
    એવું પ્રસ્થાપિત કરતી વાત.
    પરફેક્શનને લીધે એક પ્રભાવક વાતાવરણ સર્જી ગયું.
    એક પ્રશ્ન થાય કે

    આ ટ લી બ ધી ક્રૂ ર તા શા મા ટે?

  3. kartik soneji says:

    બાવીશમુ પ્રકરણ તો હચમચી જવાય તેવુ છે… જાણે ઘટના ઘટી જતી હોય અને અચાનક તે અર્ચનાનું શમણુ નીકળે વાળી વાતે જાણે ફિલ્મમાં ફ્લેશ્બેક ચાલતો હોય તેવુ કર્યુ…
    ખૈર આગલા પ્રકરણોની આતુરતાથી રાહ જોવાય છે

  4. dhufari says:

    ભાઇશ્રી વિજય શાહ
    “આંસુડે ચીતર્યા ગગન” હમણાં જ વાંચી ઘણીજ સરિતાના પ્રવાહ સમ વહેતી રસાળ શૈલી હ્રદયને
    સ્પર્શી ગઇ.આવી સુંદર રચના વંચાવ્યા બદલ આભાર.

  5. Pingback: વિજયનું ચિંતન જગત « ગુજરાતી બ્લોગ જગત ને એક તાંતણે બાંધતી કડી

  6. Shuchi says:

    Heart touching story!!!!!! Very nice..

  7. asmita says:

    kharekhar aa story ek dil par kyak hadvo gha kari jay 6 ekdam story no vanak vadi jay 6 ane dukho chalu thai jay 6 je khatam thavanu nam nathi leta very wonderful story

  8. SSS says:

    pahelivar var me ek gujrati novel vachi.
    vachta vachta vachmathi chhodvanu man nahi thau.
    aakha divas ma puri kari.
    khubaj sundar rachna chhe.
    eno end na gamyo.
    happy ending joito to. 🙁

Thanks for Inspiring me by your gracefull visit