પ્રકરણ – 9. જીવન સાથી ને આદર અને તેની ભાવનાનું ઉન્નત બહુમાન

નિવૃત થનાર યુગલો ધણીવાર એ ભૂલી જાય છે કે પતિ અને પત્ની સાથે નિવૃત થવા જોઈએ… પતિ એ નોકરી કરી અને પત્નિએ ઘર સાચવ્યું અને બાળકો મોટા કર્યા તેથી તેને કયારેય આરામ નહીં ?

ઘણા અનુભવી યુગલો તેમનું સહુજીવન નિવૃતિ પછી શરુ કરતા હોય છે. હવે જયારે સંતાનો તરફની જવાબદારી પૂર્ણ થઈ હોય ત્યારે એક મેક નાં ગમા અણગમા ઓળખાતા હોય….. લગ્ન પછી જે વાતો ગમતી હોય તે સાંસિરક જવાબદારીઓ માં ધીમે ધીમે વિસ્મરણ પણ થઈ હોય અને કદાચ તે વાતો આજે અણગમો પણ પ્રેરતી હોય.

અમારા કવિ મિત્ર ગીરીશ દેસાઈ કહે કે ભાઈ હું કશું ન કરું તે મૃદુલા ને ન ગમે….. અને તેથી નિવૃતિ પછી એક ટેબલ ઉપર મારા સુધારી કામ નાં ઓજારો…. કાગળ કામનાં હથીયારો જેવા કે કાતર ગુંદર કલર વિ. ભેગુ કરીને કહે – આ તમારો સ્ટુડીયો….. તમારી અનુકુળતાએ ગેબી (પૌત્રી) માટે કોઈક રમકડું બનાવતા રહો તો તે આવે ત્યારે તેને ગમે અને તમારો પણ સમય જાય. પછી હળવી ભાષામાં ગીરીશભાઈ બોલ્યા હું રસોડા માં ચા બનાવું ત્યાં સુધી વાંધો નહીં. પણ તેથી આગળ ના વધુ તેથી મૃદુલા એ મને તેની નજર સામે રહું પણ વધુ ખટખટ ન કરું તેવો રસ્તો બતાવ્યો. આ અનુભવ નીચોડ 55 વર્ષ નાં દાંપત્યજીવન નો નીચોડ નથી ?

બંને પતિ પત્ની એક મેક ની રુચી અનુસાર એક મેક ને પુરક થવાનો પ્રયત્ન કરે તેવી સંવાદી વાતો જિંદગી ની કડવાટોને ભુલવા મથતી હોય છે.

અમારા પુરણચંદ મામા અને શોભા મામીને કયારેય એક જ સુર માં ગીતો ગાતા જોયા નહોંયા…. પણ તેમનો એકનો એક દિકરો દર્શન અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા પછી મામા માં એક જબરજસ્ત પરીવતર્ન આવ્યુ…. અને તે – હવે બાકીની જિંદગી શોભાને વણજોઈતી વાતોથી દુખ ન પડવા દેવું તેવું નક્કી કર્યું…. અને ચમત્કાર થયો… જે મામી બોલે ત્યાં મામા કહે હા – ન કોઈ વિવાદ કે ન વિરોધ…. અને જયારે પણ મામા બોલે ત્યારે મામી પણ કહે – હા – તમે જેમ કહો તેમ…. આવુ પંદર વર્ષ ચાલ્યુ…..એક દિવસ શોભા મામી બોલ્યા…. તમને મેં દર્શન હતો ત્યારે તે 25 વર્ષ બહું સંતાપ્યા. તમને જો માન્યા હોત તો 40 વર્ષનું દાંપત્ય કેટલુ રુડુ હોત ?

પુરણ મામા… પહેલી વખત ત્યારે ખુબ રડ્યા… કારણ દર્શન પણ તેમને તેજ કહેતો હતો…. પપ્પા – મમ્મી ઘણી સારી છે પણ તેને તમે નિષ્ફળ જાવ… ખોટમાં જાવ તે ગમત નથી તેથી ટકોર્યા કરે છે.

ઘણી વખત પરસ્પર પ્રેમ પ્રદર્શન નાં પ્રકારો મૌન – સહકાર અને અસહકાર થી દેખાડતો હોય છે… જે પુરણચંદ મામા એ 15 વર્ષ મૌન સહકાર બતાવ્યો અને 40 વર્ષનું દાંપત્ય સંપૂર્ણે ચઢાવ્યું.

આપ ત્યારે નિવૃત થશો ત્યારે એ ધ્યાન રાખવું કે આપનો જીવન સાથી હજી નિવૃત નથી થયો… તેને મદદ કરવામાં હીણપત નહીં ગર્વ અનુભવો કારણ કે તે સહજીવન બંને નું સહીયારું છે. અહીં વિશ્ર્વદીપભાઈ અને રેખાબેન ની વાત ફરીથી યાદ આવે છે. વિશ્ર્વદીપભાઈ નિવૃત થઈ ગયા… પણ રેખાબેનની જોબ ચાલુ…. હયુસ્ટન નાં ભારે ટ્રાફીક માં સમયસર પહોંચવા રેખાબેન ને વહેલું નીકળવું પડે… તો રાતનાં ડબ્બો તૈયાર કરી રાખે અને સવારે કુકર મુકી રાખે – વિશ્ર્વદીપભાઈ સવારે ઉઠે અને દાળ વધારે – બ્રંચ જાતે બનાવે અને એમની નિત્ય ક્રિયામાં લાગે… સાંજે 4 વાગે રેખાબેન આવે ત્યારે દાળ ભાત શાક અને એકાદ મીઠાઈ વિશ્ર્વદીપભાઈ બનાવી રાખે – રેખાબેન તે આવી ને રોટલી કરવાની… અને સાંજે 5.00 વાગે જોડુ જમી પરવારી ને ટીવી ઉપર સીરીયલ જોતુ હોય… આ દિનચર્યા રેખાબેન નિવૃત થયા એટલે કે 2002 થી 2007 સુધી ચાલી… હવે બંને નિવૃત છે. બંને સામેથી કહે છે. હવે ગગન જેવો સમયનો ગંજ અમારો છે. સાથે જીવીયે છે. – ફરીયે છે અને મઝાની નિવૃત જિંદગી જીવીયે છે.

કદીક એવું નથી લાગતું કે જીવન સાથી ની ઉણપો શોધ્યા કરતા તેની ખુબીઓ શોધવી એ નિવૃતિ ની સાચી પ્રવૃતિ છે. ?

ઘણાં કમનસીબો એવા પણ હોય છે કે જે આ અવસ્થામાં જીવન સાથી ગુમાવી બેસે છે ત્યારે જે પોતાની જાતને બાપડા બીચારા બનાવે છે. તે સૌને એક વિનંતી… જીવન સાથી હયાત ભલે ન હોય તમારા વિચારોમાં તેને તમે જીવંત રાખી શકો છો – અને રાખવા જોઈએ. આ માનિસક ભ્રમણા ઘણી વખત અકસીર ઔષધ બની રહે છે. તેની યાદો તમને બેચેન બનાવી મુકે ત્યારે વિહવળતા નહીં – વિલાપ નહીં – ફકત એક ફરિયાદ આપણે સાથે છીએ – અને છતા તુ મને ઠપકારતો નથી… હું વિહવળ અને બનાવટી બનું તે શું તને ગમે ?

જીવન સાથી ને સન્માન તે વાત જેણે યૌવનકાળથી અપનાવી છે તેઓ લાંબુ જીવન જીવે છે. જેણે જીવન સાથીની ઉપેક્ષા…. અનાદર કર્યો છે તેઓ અંતે એજ પામે છે જે તેમણે આપ્યું હોય……

જયારે ત્રિકમ કાકા 74 વર્ષે મણીમાસી થી કાયદાકીય રીતે છુટા પડ્યા ત્યારે આખુ શીકાગો સ્તબ્ધ હતું. છુટા પડનારાઓને દરેકે એમ કહ્યું આ જીવન સંધ્યાએ આ શું માંડ્યું…. મણીમાસી કહે એમની સાથે લગ્ન એ મારી 54 વર્ષની તપર્શ્ર્યા હતી. પણ કયારેય કોઈ ફળ ન મળ્યું…. અને જે મળ્યુ તેનાથી હવે હું ઉબાઈ ગઈ છું. હું કામવાળી – નોકરાણી અને હલકી માની છું વાતોથી થાકી ને એમના થી છુટી છું. જેટલા પાંચ સાત વર્ષ જીવીશ… તેટલા વર્ષ હવે હું મારી જિંદગી મારી રીતે જીવવા માંગુ છું. ત્રીકમકાકા કહે એ ગઈ તો ભલે ગઈ… હું કંઈ ભાગી નથી પડવાનો… અને ઘરમાં – રાંધવાવાળી અને સાફ સફાઈ કરવા વાળી બાઈઓ ને રાખી….. જીવવા માંડ્યા…

એ બેનું જીવન ખરાબે ચઢયુ ને ફાવ્યું કોણ ? કુંટુંબની સંપત્તી ઘટતી ગઈ… જે છોકરીનાં જોરે મણીમા એ ઘર કર્યુ ત્યાં તે કામવાળા બન્યા… અને ત્રીકમકાકા નાં ઘરે કામવાળા ઘરને કાણુ કરતા ગયા…. આ ઘરના નો ઉલ્લેખ બરોબર વિશ્ર્વદીપભાઈની રહેન સહેન કરતા વિરુધ્ધ છે. તેમણે રેખાબેન ને માન આપ્યુ સાચવ્યા…. તેથી સચવાયા…. અને હજી સાથે છે. ત્રીકમકાકાએ મણીમાસી ને જેમ તેમ તડકાવ્યા… અને આજે એકલા છે.

વાતનો અંત તો જે છે તે છે જ… પણ પુરણમામા સુધરી ગયા… તો તેમનો સંસાર સુધરી ગયો…. ત્રીકમકાકા ફટકેલ રહ્યા અને લગ્ન જીવન ભાંગી ગયું.

આ પ્રકરણ નો સારાંશ… એટલો કે નિવૃત જીવનની મઝા તો સહસાથી વિના અધુરી જ છે. તેને સાથે રાખવાની બાબતો માં જીવન સાથી નો આદર એ મુખ્ય ઉંજણ છે.

This entry was posted in નિવૃત્તિ ની પ્રવૃત્. Bookmark the permalink.