ગુજરાતી સમાજના વડિલ સમા હરિકૃષ્ણ દાદાએ લીધી વિદાય…..

 

પ્રભુ તેમના આત્માને શાંતિ આપે તે જ પ્રાર્થના.

-બેઠક અને દરેક વાચક અને સર્જક –

હરિકૃષ્ણ મજમુદાર

 હરિકૃષ્ણનો જન્મ વડોદરામાં ૧૯૧૯મા થયો હતો. શાળાનો અભ્યાસા વડોદરામાં જ કર્યો. ત્યારબાદ વડોદરાની કોલેજમાંથી બી.એ. કરી, કાયદાનો અભ્યાસ કરવા અમદાવાદ ગયા અને ૧૯૪૧ માં એલ.એલ.બી. ની ડીગ્રી મેળવી.

૧૯૪૧ માં એક ટેક્ષટાઈલ મિલમાં નોકરી શરૂ કરી. ૧૯૪૩ માં એમને મુંબઈમાં એકાઉન્ટન્ટ જનરલની ઓફીસમાં નોકરી મળી. નોકરી કરતાં કરતાં જ, ૧૯૪૮ માં એમણે બી. કોમ. ની ડીગ્રી પણ મેળવી લીધી. એકાઉન્ટન્ટ જનરલની ઓફીસમાં કામ કરતા હતા ત્યારે ૧૯૬૦ માં તેમને ભાભા એટોમિક સેંટરમાં મોકલવામાં આવ્યા, અને ત્યાં કાયમ થયા. ૧૯૭૭ સુધી ત્યાં કામ કરીને નિવૃત્ત થયા.

નિવૃતિબાદ આઠ વર્ષ સુધી વિદ્યાર્થીઓને ટ્યુશન આપવાના અને બીજા નાના મોટા કામ કર્યા. ૧૯૮૫ માં દિકરીએ એમને અમેરિકા તેડાવ્યા. તેમના કહેવા પ્રમાણે અમેરિકા આવવા પાછળ એમના મનમાં કોઈ યોજના ન હતી, એ માત્ર એમના સંજોગોનો તકાદો હતો. એમના શબ્દોમાં કહું તો, “ભારતમાં મારા નિવૃતિબાદના વર્ષો ઉપર મારૂં કોઈ નિયંત્રણ ન હતું, સંજોગોને આધિન સમય વ્યતિત થતો હતો.”

૧૯૮૫ માં તેઓ અમેરિકા આવ્યા. અમેરિકામાં આવીને એમણે કોમ્યુનીટી કોલેજમાં કેલ્ક્યુલસ અને શેક્સપિયરનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો. કેલક્યુલસ વિષયમાં તો તેમણે “ફેકટરાઈકઝેસન” નામનું પુસ્તક પણ લખ્યું. ત્રણ વર્ષ સુધી ઈન્ડિયા પોસ્ટ નામના છાપા માટે કોલમ લખી.

અમેરિકામાં મોટી ઉંમરના ભારતીયોની વિટંબણાઓથી જેમ જેમ પરિચિત થતા ગયા તેમ તેમ તેનો ઉકેલ લાવવા સિનિયરોને લગતા કાયદાઓ અને સિનિયરોની અપાતી છૂટછાટનો અભ્યાસ કરતા ગયા. ભારતથી આવતા લોકોની સોશ્યલ સીક્યુરીટી, ઇમિગ્રેશન અને અન્ય વિષયની ગુંચો ઉકેલવાની મદદમાં લાગી ગયા. વડિલોની મુંઝવણો સમજી લઈને એનો સમાધાન પૂર્વક ઉકેલ લાવવામાં મદદરૂપ થવા લાગ્યા. ૨૦૦૨માં અમેરિકાની વેલ્ફેર યોજનાની માર્ગદર્શિકા “ભુલભુલામણીનો ભોમિયો” (Mapping of the Maze) પુસ્તક લખીને સિનિયરોને માર્ગદર્શન આપ્યું. અનેક સ્થળૉએ સિનિયરોને માર્ગદર્શન આપવા વ્યાખ્યાનો આપવાનું શરૂ કર્યું. અમેરિકાના સેનેટરોને, અદાલતોને, પત્રકારોને અને નેતાઓને પત્રો અને પીટિશન્સ લખી લોકોને ન્યાય અપાવવા લાગ્યા. બસ લોકો તેમને દાદાના હુલામણા નામથી ઓળખતા થયા.

એમણે સિનિયરોને સલાહ આપી કે સ્વાલંબી બનો, પરિવારમાં મદદરૂપ બનો, જીવન માત્ર જીવો જ નહિં પણ એને માણો. પોતે પોતાની પુત્રીના બેકયાર્ડમાં પોતાનો ઓરડો બાંધી સ્વાલંબી જીવન જીવીને ઉદાહરણ પૂરૂં પાડે છે.

તેમની સેવા ની પ્રવુતિ માટે તેમનેઘણા એવોર્ડ મળ્યા છે ,Santa Clara County ના Human Resources Commission તરફથી “Toni Sykes Memorial Award ” દાદાને મળ્યો છે. દાદા પોતે કાયમી વસવાટ માટે પરદેશથી આવેલ વસાહતી છે. 2011માં તેમણે”સાઉથ એશિયન સિનયર સર્વિસ એસોસીએશન” રચ્યું છે. આજની તારીખે દાદા છેલ્લાં માં છેલ્લાં કાયદા અને નિયમો વિષે પોતાને માહિતગાર રાખે છે અને ઝીણવટ, સમજ અને અનુભવી કોઠાસુજથી લોકોના વણઉકેલ્યા કોયડાને ઉકેલે છે. દાદાજીની વાત સીનિયરોને અને ભવિષ્યની પેઢીને વિચારતા કરી મૂકે તેવી મૌલિક છે. દાદા કહે છે”અમેરિકામાં રહેનાર ભારતીય સીનિયરો પોતાના સાંકડા વર્તુળમાં પોતાનું જીવન જીવી નાખે, તેના કરતાં બહાર આવી અહીંનાં સમાજની વિશેષતા માણે તો આનંદપુર્ણ જીવન જીવી શકે. “સ્વ” પરથી નજર હટાવી “અમારા” પર નજર કરવાની જરૂર છે. હકારાત્મક જીવનમાં સુખી થવાનો આ ગુરૂમંત્ર છે. દાદાની વડિલોને સલાહ છે કે બાળકો ઉપર તમારા સિધ્ધાન્તો અને તમારા અનુભવો ન થોપતા. શક્ય છે કે બદલાયલા સંજોગ અને બદલાયલા સમયમાં એ એમને ઉપયોગી ન પણ થાય.

દાદા કહે છે, “ અહીં અમેરિકામાં હું મારા જીવનનું નિયંત્રણ કરી શકું છું, કારણ કે અહીં લોકો નૈસર્ગિક જીવન જીવે છે. લોકો અહીં માન અને પ્રેમના ભૂખ્યા છે, અને અન્યોને પણ તેઓ માન અને પ્રેમ આપે છે. મને મારા કાર્યના બદલામાં પૈસાની ભૂખ નથી, લોકો મને જાણે, મારા કાર્યની નોંધ લે, મારા માટે એ જ પુરતું છે. અહીં તમે કંઈપણ ન કરો તો જ તમારૂં કાર્ય વણનોંધ્યું રહે.”

-પી. કે. દાવડા

ઓમ શાંતિ શાંતિ સ્વર્ગસ્થ
આત્માને પ્રભુ શાંતિ આપે
એવી પ્રાર્થના

 

મારી સ્મૃતિ ઓમાં દાદા હરિક્રિષ્ન મજમુંદ્દાર  -વિજય શાહ

હ્યુસ્ટન ખાતે સીનીયર સીટીઝન વ્રુંદમાં વિમોચન“સોનુનું દિવાસ્વપ્ન અને અન્ય વાર્તાઓ”

  સાન ફ્રાન્સિસ્કો ખાતે ૧૨ સહિયારા સર્જન્ નું વિમોચન

Posted in સમાચાર, સાહિત્ય જગત, સાહિત્ય સમાચાર | Comments Off on ગુજરાતી સમાજના વડિલ સમા હરિકૃષ્ણ દાદાએ લીધી વિદાય…..

મૌનનો મહિમા -સરયૂ પરીખ

મૌનનો મહિમા

તીખા ને કડવા અધીરા એ વેણ,
તેજીલી ધાર પર કજીયાના કહેણ
એ જ હોય જીવ્હા પણ મીઠેરાં ભાવ,
ગમતી ગંગાનાં મનગમતા વહેણ.

ઓછું બોલવાના અહોય અષ્ટ ગુણ,
સોચી સમજીને જાળવશે સમતુલ,
ભૂલો છૂપાયે ને સચવાયે મુલ,
માન સખી, ઓછું બોલ્યાંના અષ્ટગુણ.

સૌ કહેતા, ન્ બોલવામાં નવ ગુણ
શાંત સરોવર સમાવે અવગુણ.
વાત હશે સાચી સ્થિર ચેતનાની સાથ,
ન બોલવામાં ખરે લાગે નવ ગુણ.

મૌન સંગીત જે અંતરથી ઊગે ને,
વણબોલ્યે વેરે હર્ષ મંજુલ તરંગ.
શાતા ને સાંત્વના લયબધ્ધ લહેકે,
અંતરમન મૌનના દસેદસ ગુણ.

ખરું મૌન મહાતમ જે મસ્તકમાં રાજે,
ઘટ ઘટમાં આનંદની ઘંટી બજાવે.
——–
Saryu Parikh. સરયૂ પરીખ 512-712-5170
Posted in received E mail, કવિતા, સરયૂ પરીખ | Comments Off on મૌનનો મહિમા -સરયૂ પરીખ

ગજગ્રાહ


અમરેન્દ્ર કલેક્ટર હતો.આખો જિલ્લો સંભાળતો હતો પણ ઘરનાં બે સ્ત્રી પાત્રો તેનાથી સંભાળાતા નહતા. અને બંને ને તે ખુબ ચાહતો હતો.એક જનમ આપનારી જનેતા અને બીજી પરણીને આવનાર પરણિતા. ઍક તેને ગઈકાલમાં તાણતી ત્યારે બીજી તેને ભવિષ્યમાં

રાજકપુરનું “કલ આજ ઔર કલનું ” વાક્ય “મેં બૉમ્બ લગા દુંગા” ઘુમરાયા કરતું હતું. બંને ને સમજાતુ નથી કે તેઓ મારી આજ બગાડી રહ્યા છે. તેણે સ્વગોક્તિ ફોન ઉપર લીધી અને બંનેને તેની “આજનું ખુન” કરયાનો સંદેશો મોકલ્યો.

ઓફીસ ઉપરથી ચાલતો તે રેલ્વેસ્ટેશન પહોંચ્યો  અને ધસમસતા દહેરાદૂન એક્ષ્પ્રેસ ની ચે પડતુ મૂકી દઈ ગજગ્રાહ પૂર્ણ કર્યો

 

 

 

Posted in વાર્તા, વિજય શાહ, વૃત એક વૃતાંત અનેક | Comments Off on ગજગ્રાહ

લીમડામાં એક ડાળ મીઠી.

અહો વૈચિત્ર્યમ

કાળમાં કઠીન કળયુગ માં આમ તો સાસુમા એટલે ખલપાત્ર જે વહુને કદી સુખનો અનુભવ જ ના થવા દે પણ કજરીને મતે ન્યાય અને અન્યાય નાં પલ્લા સવળા તેથી કદી વેરો આંતરો ના કરતી, તે વહુ અલકાને પણ ઓળખતી અને દીકરા અજયને પણ અને તેથી કહેતી વાંક ન હોય અને પતિનો ઢોર માર ખાવાનો તે જમાનો ગયો.

એક દિવસ દારુ ઢીંચીને આવેલ અજયને ધમકાવતા કજરી એ કહ્યું..” ખબરદાર અલકાને મારી તો.”

અજય કહે ” શું કરી લેશો?”

કજરી આવા જવાબની જ રાહ જોતી  હતી.

માંડ માંડ બેલેન્સ જાળવતા અજયને પાછળથી ગળામાં દુપટ્ટો પહેરાવીને ઉપલે માળેથી ધક્કો માર્યો. અને બબડી “વહુ છે તેથી શું તે માણસ નથી?”

Posted in લઘુ કથા, વાર્તા, વૃત એક વૃતાંત અનેક | Comments Off on લીમડામાં એક ડાળ મીઠી.

આખરે ચેક પાછો આવ્યો


આખરે તે ચેક આવ્યો. -વિજય શાહ

૭૦ વર્ષની ઉમરે કરેલી અરજી આમ તો સરળ હતી.. સરકાર ૩૫ વર્ષ પહેલા મૃત્યુ પામેલાં પતિનું પેન્શન મળશે કે કેમ?

અરૂણા વિધવા થઈ ત્યારે અરૂણ શિક્ષક હતો. સેમી ગવર્નમેંટ જોબ.  નાનો સર્વિસ કાળ.. અને આવા લાભ વિશે અજ્ઞાન. સાસરિયામાં કોઇ જોનારું નહી અને પિયરીયા્માં બેન નાં રોજીંદા કાર્યો જોવામાં આ કામ તરફ કોઈએ ધ્યાન ના દોર્યુ.

જીવન સંઘર્ષોથી ભરેલ રહ્યું અને મુખ્ય પૈસાની જ ખેંચમ તાણ.  સીલાઈ કામ માં આવતી આવકો અનિશ્ચિંત ક્યારેક તે બબડી ઉઠતી પેન્શન જેવું કંઇક હાય તો પણ રાહત રહે. મોટો ભાઇ એક દિવસ વાત લાવ્યો “અરૂણા! એક  અરજી કરી જોઇએ. બહુ બહુ તો ગવર્ન્મેંટ ના કહેશે પણ ધક્કા ફેરા ને અંતે કદાચ હા પણ પડી જાય.”

તે વખતે અરૂણા ૭૦ વર્ષની હતી.અરજી સાથે ડેથ સર્ટીફીકેટ સામેલ કર્યુ.

૨૫ વર્ષ કરતા જુનુ સર્ટીફીકેટ હતુ તેથી કોર્ટમાં તેને વેલીડેટ કરીને મોકલો.

ફરી વકીલ કર્યો કોર્ટ્માં તે સર્ટી ફીકેટ વેલીડેટ કરવામાં ૬ મહીના અને પાંચ હજાર ઉપર ખર્ચો થયો. છોકરા કહે “મા આ તને શું સુઝ્યુ? ૪૦ વર્ષ પહેલા ના કર્યુ તે હવે થશે તે માનવું ભુલ ભરેલું છે”.

સર્ટીફીકેટ મોકલ્યા પછી અરૂણાને  શિક્ષણ ખાતામાંથી તમે વારસદાર હોવાનો ખરાઇ હક્ક કરવાની વાત આવી મુંબઈનાં ધક્કા વકીલની તારીખો ૧૫૦૦૦ રુપિયા નાં ખર્ચે વરસે ખરાઇનો કાગળ મળ્યો ત્યારે તો અરૂણાનાં ત્રણેય છોકરા કહે મમ્મી આ બંધ કર પૈસા આવતા આવશે તે પહેલા તો તેટલા ખર્ચાઇ જશે.

ખરાઇ હક્કનાં કાગળો, ડેથ સર્ટીફીકેટ, અને અરજીને પાંચમી વખત જ્યારે તેણે મોકલ્યા ત્યારે તેના મોટાભાઈ કહે હવે મને તો બહુ આશા નથી. શિક્ષણ ખાતાના વિવાદાસ્પદ કલમો અને પેટા કલમોનાં અર્થઘટનો અને ૩૫૦ જેટલા દસ્તાવેજોને અંતે પુરા અઢી વર્ષે આખરે તે ચેક આવ્યો.ત્યારે અરૂણા ૭૫ ની થવા આવી હતી,

વ્યાજ એરીયસ સાથે પુરા બાર લાખ રુપિયાનો અને  અને માસિક ૬૮૦૦ નું પેન્શન અરૂણા જીવે ત્યાં સુધી.

 

 

Posted in લઘુ કથા, વૃત એક વૃતાંત અનેક | Comments Off on આખરે ચેક પાછો આવ્યો

કરૂણાથી : વિજય શાહ

છૂંદણું એનું હાથમાં શોભતુ તો હતું પણ જરા ધ્યાનથી રાધાએ જોયું તોતે વધતુ જતુ હતુ. પહેલા તો તે પોલકાની બાંયમાં સમાઇ જતુ હતુ હવે તો બાંયની બહાર જતુ હતુ. હવે તો સ્કીન પેઈન્ટીંગ માં જુદા જુદા રંગોવાળી તેના હાથમાં ચિત્રકળા શોભતી..ઘડીમાં કળાયેલ મોર તો ક્યારેક ફુલ પાંદડાની વેલ.

તે દિવસે તે રાધાનાં ઘરે આવી હતી  ત્યારે રાધાએ કૌતુક થી પુછ્યું કૃષ્ણા સ્કિન પેઈન્ટીગમાં તે સારુ એવું કાઠું કાઢ્યું છે ને?”

“રાધા બહેન સાચી વાત કહું?”

“ હા કહેને?”

“એક ચોરી છે આ તો. કોઢ (સફેદ દાગ) છુપાવવા સ્કીન પેઇન્ટીંગ કરુ છુ.

“હેં?” રાધા કૃષ્ણાને જોઇ રહી.કરૂણાથી..

Posted in લઘુ કથા, વાર્તા, વૃત એક વૃતાંત અનેક | Comments Off on કરૂણાથી : વિજય શાહ

અધૂરાં અરમાન !-ઉમાકાંત મહેતા

આ કવિએ સાચું જ કહ્યું છે,

“અધુરા અરમાન !
જીવન નીકળતું જાય છે
આંખ ખોલીને આળસ મરડવામાં..
પૂજા-પાઠ ને નાહવા-ધોવામાં..
દિવસભરની ચિંતા કરવામાં..
ચા ઠંઙી થઈ જાય છે..
જીવન નીકળતું જાય છે.
 
ઓફિસની ઉલ્ઝનોમાં…
પેન્ડીંગ પડેલ કામોમાં…
તારાં મારાંની હોડમાં…
રૂપિયા કમાવવાની દોડમાં…
સાચું-ખોટું કરવામાં…
ટીફીન ભરેલ રહી જાય છે…
જીવન નીકળતું જાય છે.
 
મેળવ્યું એ ભૂલી જઈ…
ન મળ્યું એની બળતરા થાય છે…
હાય-હોયની બળતરામાં
સંધ્યા થઈ જાય છે…
ઊગેલો સૂરજ પણ
અસ્ત થઈ જાય છે.
જીવન નીકળતું જાય છે.
 
તારા-ચંદ્ર ખુલ્લા આકાશમાં
ઠંડો પવન લહેરાય છે તો પણ…
દિલમાં કોઈનાં ક્યાં
ઠંડક થાય છે..?
અધૂરાં સપનાઓ સાથે
આંખ બંધ થાય છે…
જીવન નીકળતું જાય છે.
 
ચાલો, સૌ દિલથી જીવી લઈએ.
જીવન નીકળતું જાય છે…”

મનુષ્યનું જીવતર આશાના તંતુએ રચાયેલ છે. મનુષ્ય આશા અને અરમાનો લઈને જન્મે છે અને અધૂરાં મૂકી મૃત્યુશરણે જાય છે. આશા વગરનું જીવન એ જીવન નથી. અને એ આશાએ તો માણસ જિંદગી જીવી જાય છે. જીવનમાં કોના અરમાન પૂરાં થયાં છે તે આપણાં થાય ! આમ છતાં પણ,

“આભમાં કે દરિયામાં તો એક પણ કેડી નથી,

અર્થ એનો એ નથી કે કોઈએ સફર ખેડી નથી.”

– રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન‘

તો ચાલો આપણે પણ ઝુકાવી જીવી લઈએ.
હાલની જીવન વ્યવસ્થા પ્રમાણે હવે જીવનમાં ફ્ક્ત ત્રણ જ અધ્યાય છે. કારણ કે ૧૦૦ વર્ષ સુધી હવે કોઈ જીવતું નથી. ૧થી ૩૦ અભ્યાસ, ૩૧થી ૬૦ સંસારિક જીવન (વ્યવસાય, નોકરી ધંધો વગેરે) ૬૧થી ૯૦ વર્ષ નિવૃત્તિ.
આમ જીવનના બે અધ્યાય પૂરાં કર્યા. ત્રીજાની શરૂઆત કરી.
બોલો શ્રી નિવૃત્તિ પુરાણે દ્વિતિયો અધ્યાય સંપૂર્ણ.
ભારતમાં નિવૃતિ વય મર્યાદા ૬૦ વર્ષની છે. આથી નોકરિયાત વર્ગ ૫૫ વર્ષથી જ નોકરિયાત માણસ મૂંઝવણ અને ગભરાટ અનુભવવા માંડે છે. છોકરાંઓ તેમના અભ્યાસના છેલ્લા વર્ષની તૈયારીમાં પડ્યાં હોય છે. દીકરીઓ ઉંમર લાયક થઈ હોવાથી તેમને ઠેકાણે પાડવાની હોય છે. લીધેલી લૉનનાં બાકી હપ્તા પૂરા કરવાના હોય છે. વગેરે બધું પ્લાનીંગ હવે આટોપવાનું હોવાથી માણસ રઘવાયો થઈ જાય છે.
આપણે તો બંદા હર-ફન-મૌલા. આપણે તો આવી કોઈ ચિંતા જ રાખી નથી. શા માટે રાખવી?
“અજગર કરે ના ચાકરી, પંખી ન કરે કામ,
દાસ કબીરા કહ ગયે, જૈસી જીનકી ચાકરી વૈસા ઉનકો દેત.”
અને આખરે આપણે મંઝિલે આવી પહોંચ્યા. ઑફિસ સ્ટાફ તરફથી ‘ગ્રાન્ડ ફીનાલે’ યોજાઈ, સર્વિસ દરમ્યાન વારંવાર ધમકી ભર્યા શબ્દોથી નવાજેશ કરનાર ‘બોસ સાહેબ‘ની વાણીમાં સુકી સરસ્વતી બે કાઠે વહેવા લાગી. શબ્દકોષના પાનાં ઉથલાવી ઉથલાવી જેટલા શબ્દો જડ્યા. તેટલાથી મારા ગુણગાન ગાયા. મને તંદુરસ્ત અને નીરોગી આયુષ્યની બક્ષીસ શુભેચ્છારૂપે પાઠવી. સાહેબ તેમના ચાર ‘બોડીગાર્ડ’ (ચમચાઓ) સાથે મારો હવાલો મારા મુકામે મારા અર્ધાંગીનીને સોંપી વિદાય થયા.
નિવૃત્તિના પેન્શન, ગ્રેજ્યુઈટી, મેડીકલ બેનીફીટ વગેરે સર્વ લાભો મેળવી લાલો ઘેર લોટ્યો હતો. તેથી ઘેર પણ સારું સ્વાગત થયું. ગૃહલક્ષ્મી (હોમ મિનિસ્ટર)નો વટ હુકમ જાહેર થયો. ‘આખી જિંદગી તેમણે નોકરી કરી આપણી સેવા કરી છે, હવે આપણે તેમની સેવા કરવાની છે. હવે કોઈએ તેમને ડીસ્ટર્બ કરવા નહિ, તેઓને સવારે વહેલા ઉઠાડવા નહિ, તેમના ચ્હા પાણી, નાસ્તો, પેપર વગેરે તેમના રૂમમાં સમયસર પહોંચાડવું, વગેરે.
હાશ ! હવે આરામની જિંદગી જીવી લઈશ અને મોજ મજા કરીશ. હવે સાલી કોઈની કટ કટ તો નહિં. હવે બોસની ખીટપીટ નહિ, આ ફાઈલ લાવો અને પેલી ફાઈલ લાવો, આ બરોબર નથી. આ ટેન્ડર અધૂરું કેમ છે? ઑફીસમાં રોકાઈ ફાઈલ પૂરી કરજો. હમણાં ઓફીસમાં કામ વધુ છે માટે રજા કેન્સલ. હાશ ! છૂટ્યા હવે આ લફરાંમાંથી. હવે ‘આઈ એમ ધી કીંગ ઓફ ઓલ આઈ સર્વે.’ હવે મારું પોતાનું સામ્રાજ્ય છે. મને કોઈ કહેનાર નથી, મને કોઈ ટોકનાર નથી.
હાશ ! આર્થિક સંકડામણને લીધે અધૂરાં કાર્યો હવે પૂરાં થશે. ભાડાનાં મકાનને બદલે નવો ફ્લેટ નદી પાર સોસાયટીમાં લઈશું. લગ્ન પછી હનીમૂન માટે કાશ્મીર જવાનો અધૂરો પ્લાન, હવે પૂરો થશે. આમ, સ્વપ્નોનાં મહેલનું ચણતર શરૂ કરી દીધું. પ્લાન તો મનમાં તૈયાર જ હતાં. આમાં ક્યાં કોઈની પરમીશન લેવાની હતી તે રાહ જોવા બેસી રહેવું પડે?
નિવૃત્તિની પહેલી ઈનીંગ્સની શરૂઆત તો સારી થઈ. એક અઠવાડિયું તો સારી રીતે પસાર થયું. બેટ્સમેન સેટ થાય એટલે કેપ્ટન બોલીંગમાં ફેરફાર કરે તે સ્વાભાવિક છે. બીજે અઠવાડિયે બોલીંગમાં ફેરફાર. કામવાળી બાઈએ બાઉન્સર ફેંક્યો, “બહેન, સાહેબ મોડા ઊઠે છે, તેથી તેમના રૂમમાં કચરો પોતું કરતાં મને મોડું થાય છે અને બીજાં ઘરવાળાં મને ઠપકો આપે છે. સાહેબને વહેલા ઉઠવા કહો અગર તો તે રૂમનો કચરો પોતાં તમે કરી લો.” પહેલા બોલરથી તો માંડ માંડ બચી ગયા. બીજો બોલર, ડી. રામા (ડુંગરપુરિયા રામા) તરફથી આવ્યો. તે તો વેસ્ટ ઈન્ડીઝનો કાળિયો ફાસ્ટ બોલર હતો, બોલીંગમાં સામે તે આવતા જ આપણા તો ટાંટિયા ધ્રુજવા લાગ્યા. “બહેન, પાણી વહેલું જતું રહે છે, તેથી કપડાં ધોતા ધોતા પાણી જતું રહે છે માટે કપડાં વહેલાં કરજો.”
રાજકારણની બે પાર્ટી, કોંગ્રેસ અને ભાજપની વચ્ચે લાલભાઈઓની કોમ્યુનીસ્ટ પાર્ટી જેવી સંસારની બે લોબી પતિ અને પત્ની વચ્ચે આ ત્રીજી લોબી બહુ જોરદાર અને અસરકારક છે. તે બંન્ને લોબીનું નાક દબાવી તેનું કામ પાર પાડી શકે છે. આ બે ગોલંદાજોની કાતિલ ગોલંદાજી સામે મારે તો શું પણ ભલભલી શહેરની શેઠાણીઓને ટકી રહેવું અશક્ય છે. પત્નીઓને, ઘરવાળા રિસાય તો ચાલે, પણ કામવાળા રિસાય તે ન પોસાય. બંદાની દાંડી ડૂલ. હાર સ્વીકાર્યા સિવાય છૂટકો જ નહોતો. બંદા ધોયેલા મૂળા જેવા, પેવેલિયનમાં પાછા ફર્યા. ઘર હોય તો ઘરવખરી પણ ઘરમાં હોય. તાંબા પિત્તળનો જમાનો ગયો હવે તો સ્ટેનલેસ સ્ટીલ, નોનસ્ટીક અને ગ્લાસ ક્રોકરીનો જમાનો આવ્યો. તે પણ ખખડે તો ખરા જ અને અવાજ કરે અને અવાજ ન કરે તો તુટે ફુટે.
કાયદા કાનૂન અને ગૃહવ્યવસ્થા એ હોમમીનીસ્ટરનું ખાતું. હોમમીનીસ્ટર (ગૃહલક્ષ્મી) નિવૃત્ત વયે રિટાયર્ડ થયા. કોર્ટમાં કોઈ જજ નિવૃત થાય અને કેસોનો ભરાવો થયો હોય ત્યારે સરકાર તપાસ પંચ નીમે છે. આ અવાજને શાંત કરવા અને તુટ ફુટ અટકાવવાનાં પંચના અધ્યક્ષ તરીકે ઘરના સભ્યો એ મારી નીમણૂક કરી. એક વડીલ તરીકે અને નિવૃત્તિની પ્રવૃત્તિ તરીકે મેં તે સહર્ષ સ્વીકારી.
ગૃહ ક્લેશના નાના મોટા કેસની રજૂઆત મારી સમક્ષ થવા લાગી. મોટા અને નાનાને એક એક દીકરો, નામે રાહુલ અને કેતુલ. ઘરમાં તેમની સ્થિતિ રાહુ અને કેતુની. બન્ને વચ્ચે ૧૮૦ અંશનું અંતર. હિન્દુસ્તાન પાકીસ્તાન માફક નાની નાની બાબતમાં તેમના ઝઘડા અહર્નિશ ચાલુ જ હોય. તેમના કેસો તેમને સામ, દામ, દંડ અને કેટલાક વાર ભેદથી પટાવી આસાનીથી ઉકેલ્યા. આ કાર્યની જટિલતા ધીમે ધીમે સામે આવવા લાગી. કોઈ પણ કેસનો નિર્ણય બન્ને પક્ષોને માન્ય તો ભાગ્યે જ હોય. એકને માન્ય લાગે જ્યારે બીજાને અન્યાય કર્તા જ લાગે.
અર્જુને ત્રાજવાના બે પલ્લામાં પગ રાખી મત્સ્ય વેધ કર્યો હતો તેવું આપણા પુરાણો કહે છે, પણ આ વિદ્યા મને હસ્તગત ન હોવાથી ‘જિસ કે તડમેં લડ્ડુ ઉસકે તડમેં હમ’ એમ જેની બાજુ મજબૂત તેની તરફેણ કરી ન્યાય તોળવા માંડ્યો. તેમાં પણ સફળતા તો દૂર જ રહી. આખરે બે બિલાડી અને વાંદરાની બાળવાર્તા યાદ આવી. રોટલાનો ટુકડો જે પલ્લામાં નમે તેમાંથી બટકું ભરી વાનર ખાઈ લેતો. આમ કરતાં આખો રોટલો વાનર ખાઈ ગયો અને બે બિલાડીઓ લડતી રહી ગઈ. તેમ બન્ને પક્ષો સમજી જતા અને સમાધાનનો સૂર નીકળતો.
રામાયણ, મહાભારત કે પછી વિશ્વયુદ્ધના દાખલા જોઈશું તો જણાશે કે તે સામાન્ય તદ્દન નજીવા પ્રશ્નોમાંથી જ ઉદ્દભવેલા છે. સંસારમાં પણ ડાયવોર્સ તથા વિભક્ત કુટુંબના પ્રસંગો પાછળ પણ આ કારણો જ મહદ અંશે જવાબદાર જણાયા છે.
એક સવારે ઘરમાં બોંબ વિસ્ફોટક થયો. ડોશી મંદિરે અને હું શાકભાજી લેવા નીકળ્યાં હતાં. પાછા ફરતાં શેરીમાં ઘર પાસે વિશાળ મેદની જોઈ વિચારમાં પડ્યાં. પોલીસને જોઈ તોફાની ટોળું વેરવિખેર થઈ જાય તેમ લોકો આઘાપાછા થઈ ગયા. અમે ગૃહપ્રવેશ કર્યો. “દાદા દાદા શું લાવ્યા?” કરી રાહુ કેતુ શાકભાજીની થેલી ભંફોસવા માંડ્યાં. બીજી બાજુ બે કેસરવર્ણી – સમરસેવિકાઓ – રણચંડિકાઓ- દેરાણી જેઠાણી વાગ્યુદ્ધ કરતા કોર્ટરૂમમાં હાજર. વાદી – પ્રતિવાદીની એક જ અપીલ, ક્યાં તે નહિ કે ક્યાં હું નહિ આ ઘરમાં. સમસ્યા તો વિકટ હતી. સમાધાનની કોઈ શક્યતા ન હોવાથી મારે આખરે વિભક્ત કુટુંબનો ફેંસલો કરવો પડ્યો. પ્રોવીડન્ટના પૈસામાંથી નાનાને તેનો ભાગ આપી છૂટો કર્યો.
“જિંદગીને જીવવાની ફિલસુફી સમજી લીધી,

જે ખુશી આવી જીવનમાં આખરી સમજી લીધી.”

– મરીઝ

આમ નિવૃત્તિનાં અરમાન અધૂરાં રહ્યાં! બોલો શ્રી નિવૃત્તિ પુરાણે તૃતિયોધ્યાય સંપૂર્ણ.

અચ્યુત્તમ કેશવમ રામ નારાયણમ.

https://storymirror.com/story/595693a02086f7577ce87973

Posted in લઘુ કથા, વાર્તા | Comments Off on અધૂરાં અરમાન !-ઉમાકાંત મહેતા