અજવાળું થાય છે.- લક્ષ્મી ડોબરિયા

ઉજાસના આ પર્વમાં સૌ ને નોખું – અનોખું અજવાળું સાંપડે એ જ શુભકામના.
________________________________થોડા-ઘણા તનાવથી અજવાળું થાય છે.
ખુદને કરેલી રાવથી અજવાળું થાય છે.

જ્યાં મીણ કે બરફ થઈ ખુદને મળી શકો,
એવા બધા બનાવથી અજવાળું થાય છે.

સૂરજને ખોટું લાગશે, આ એક વાતથી,
અહિં ભાવ ને અભાવથી અજવાળું થાય છે.

છે શબ્દના કે મૌનના, નહિ તારવી શકો,
દેખાય નહિ એ ઘાવથી અજવાળું થાય છે.

સહમત બધી ય વાતમાં ના થઇ શકાય પણ,
ના કે હા ના પ્રભાવથી અજવાળું થાય છે.

આ દર્દ, પીડા, વેદના જોતા રહી ગયા,
ખુશીઓની આવજાવથી અજવાળું થાય છે.

નડતા નથી સવાલ મને કાલના હવે,
આ આજના લગાવથી અજવાળું થાય છે.

——- લક્ષ્મી ડોબરિયા.

saujanya Facebook
Posted in કાવ્ય | Comments Off on અજવાળું થાય છે.- લક્ષ્મી ડોબરિયા

Help me Heal- Saryu Parikh

This melting sky makes me cry,
O’ my beloved! In rain I’m dry.

My tears of joy and peace of my soul,
  Haven’t come back since you’re gone. 

The birds sing soft, hide in the loft,
Melodies of love shyly moan.

Why this way, my heart just aches?
My fluttering feelings, I can’t catch.

I open my door and stare your way,
You come and stay, don’t stay at bay.

I can’t understand the flair of my mind,
This world around is not so kind.

I long to be yours and share my bliss,
Our hearts will heal with a sweet little kiss.
——

Posted in કાવ્ય, સરયૂ પરીખ, સરયૂબેન પરીખ | Comments Off on Help me Heal- Saryu Parikh

ચાલુ મહારાજ-વિજય શાહ

 

            એનું નામ ચારુદત્ત – પણ અમે એને કાયમ ‘ચાલુ મહારાજ’ કહેતા… જબરો   ‘ચાલુ’ હતો. ઘુસણીઓ તોએવો  કે જેની વાત નહીં. ખાસ કરીને છોકરીઓના મામલામાં તો જબરો ‘ચાલુ’ – એણે જ્યારથી જાણ્યું કે પેલી બાબુલાલની આશા એના પર ફિદા છે ત્યાર પછી તો એનો રૂઆબ કંઈ ઓર વધી ગયો. જાકે વો તો પહેલા પહેલા પ્યાર થા.. એટલે થોડીક ગૂંચવણ થોડીક હિંમત.. થોડોક ખચકાટ… નાના નાના પ્રસંગો પરથી મોટા મોટા સંદર્ભો અને ભવ્ય લીમડા પરિષદ ગોઠવીને કાઢતા.

            અમે ચાર-પાંચ જણા… અને કાયમનો અમારો અડ્ડો કોલોનીનો લીમડો. લીમડા નીચે બેઠા બેઠા આખા ગામની પંચાત અમે કોલેજથી માંડીને આજ સુધી કરતાં આવ્યાં હતા… થોડોક આમેય રોમેન્ટીક અને રમૂજી આદમી… પાવલીગીરી કરીને હસાવી જાણે… અને છોકરી જો સહેજ હસી તો તો આવી જ બન્યું.

            બાબુલાલની આશાનું પણ કંઈક એવું હતું. ચારુની કોમેન્ટ પર હસે. અરે સાવ ફેંકી દેવા જેવી કે હસવા જેવી વાત ઉપર પણ હસે અને પછી ચાલુ મહારાજના, ચારુ મહારાજ ફોર્મમાં આવી જાય. આખી બસની સફર ક્યાં પૂરી થઈ જાય ખબર પડે. કોઈકનીફિલમઉતારે કોઈકની ટીખળ કરે. રસ્તે જતાં કાકાની ટોપી ઉછાળે. હવે ચાલુ બસે ટોપી ઉછાળે એટલે કાકો કંઈ કરી શકે.

            પણ એક વખત કંઈ ચારુ મહારાજના સ્ટાર ફેવરમાં નહીં. તે એમની ઝપટમાં પોલીસ ઝડપાઈ ગયો. ટોપી તો જાણે ઉછાળી પણ કમબખ્ત ક્રોસિંગ આડુ આવી ગયું અને ચારુના હોશહવાસ ઊઠી ગયા. પેલો પોલીસ તો જમડાની જેમ આવી પહોચ્યો. અને પાછું પહેરેલું ભભકદાર લાલચટક શર્ટતેથી દૂરથી પણ બારીમાંથી પાછો જતો ચારુ મહારાજનો હાથ તે જાઈ ગયો હતો. અને ભીડ પણ એવી જબ્બર કે જલદી બહાર પણ નીકળાય.

            પોલીસ તો ધુંઆપુંવા થતો આવી પહોંચ્યો અને ચારુનું બાવડું ખેંચી ધોલધપાટ કરતો પોલીસ સ્ટેશને લઈ ગયો. નસીબની બલિહારી તો જુઓ કે ગમે તેમ આશા પણ તે બસમાં હતી. તરત તેની પાછળ પાછળ ઊતરીને હું ઠેઠ પોલીસ સ્ટેશન સુધી ગયો. મેં પેલાની રીક્વેસ્ટ કરી, માફી માગી પણ પેલા જમરાજાનો ગુસ્સો કંઈ એમ ઊતરે ?

            બેચાર કલાક ચારુ મહારાજ પોલીસચોકીની અંદર અને હું અને આશા બહાર આંટાફેરા મારતા રહ્યા. છેવટે ૨૫ રુપિયા આપીને કામ તો પતાવ્યું. પણ ચાલુ મહારાજ બહાર આવ્યા ત્યારે એમના બંને ગાલ સૂજેલા હતા. અને આંખે ઘેરા કથ્થઈ રંગનો મોટો ફોલ્લો ઊપસી આવ્યો હતો. વિના યુદ્ધ લડે પણ હેવી વેઈટ બોક્સીંગ ચેમ્પીયનશીપ જાણે જીતીને ના આવતા હોય તેમ શ્રીમાન હસતા હસતા સૂજેલા મોંઢે બહાર આવ્યા.

            આશા તો રડવા માંડીહાય ! હાય ! કેટલું બધું માર્યું તમને ! એમની સૂઝ્યા વિનાની આંખ મિચકારતા ચારુ મહારાજ હસ્યા. અરે ગાંડી ! તું જા રીતે મારી પાછળ આવવાની હોય તો તો બંદા પોલીસની તો શું પોલીસ કમિશનરની પાઘડી ઉછાળવા તૈયાર છે સમજી ? ચાલ, છાની રહી જા તો !

            એમની પહેલી મુલાકાતનો પહેલો અને મધુર ડાયલોગ….

            ખેર ! ત્યાર પછી તો એમનું ગાડું જારદાર ગબડવા માંડ્યો. આશા જાડે ગાડું ગબડતું હતું. દરમિયાન અચાનક તેને જ્ઞાન થયુ કે કોલોનીમાં પાછળના ઘરમાં રહેતી દામીની પણ રિસ્પોન્સ આપે છે. એટલે કોલેજમાં આશા અને ઘરે દામીની. એમ બે ઘોડા પર ભાઈએ સવારી કરવા માંડી.

            અમારી લીમડા પરિષદમાં હવે દામીની પણ ચર્ચાવા માંડી. અધૂરામાં પૂરી આવી નવરાત્રીની સીઝન. ચારુ મહારાજને ગરબા જાકે આવડતા નહોતાપણ દામીનીના મૌન આંખના ઈજનને ઈન્કાર કરાય થોડું ? ભાઈ સાહેબે બે દાંડિયા લઈને રમવાનું શરુ કર્યું. એક રાઉન્ડમાં નહીં નહીં ને પચાસ માણસો સાથે અથડાયા છતાં પણ જ્યારે દામીની સામે આવે ત્યારે એક દાંડિયો અથડાવતા પાણી પાણી થઈ જતાખરું કહું તો ફક્ત એક દાંડિયા માટે પચાસ જણની ગાળો ખાતા અને દરેક જાનારા માટે સારું મનોરંજનનું સાધન બની રહેતા. પરંતુચાલુ મહારાજને એની ચિંતા ક્યાં હતી ?

            અમે ચારુની કાયમ ઈર્ષા કરીએ. એકસાથે બબ્બે છોકરીઓ ફેરવતો અને સોલ્જર સલીમ નિસાસો નાંખે. સાલી અપની તકદીર હી કુછ એસી હૈ ! અપને જૈસે સ્માર્ટ કો સાલી એક ભી લડકી નહીં ઔર ઈસ બુધ્ધુ કો દો દો મીલી હૈ.

            પણ બે ઘોડા પરની સવારી કદી સફળ થઈ છે ખરી ? એક દિવસ દામીની, આશા અને ચારુ મહારાજ ભેગા થઈ ગયામહાયુદ્ધની નોબતો ગડબડી. બંને પક્ષો તરફથી ફાયરિંગ થયુંચારુને આશા પૂછે… ‘કોણ છે ચીબાવલી તારી સામે જાઈને મલકાયા કરે છે ?’ અને દામીની કહે, એઈ ! જીભ સંભાળ, કોને ચીબાવલી કહે છે. અંતે ભાંડો ફૂટી ગયો અને દામીની મોઢું ચડાવીને પૂર્વમાં ગઈ ને આશા પશ્ચિમમાં ગઈ. બંને ઘોડીઓએ ભેગા થઈને ચારુ મહારાજને ભોંય ઉપર પછાડ્યો.

            ખેર દિવસે સાંજે અમારી લીમડા પરિષદમાં શોકસભા ભરાઈ. અમારો એકનો એક મુરતીયો બે વખત એકસામટો વાંઢો થઈ ગયો. સાયરાના મિજાજના સલીમે એક ગઝલ માઠા પ્રસંગ ઉપર ફટકારી દીધી. હું, સુરીયો અને પદીયો શોગીયું મોઢું કરીને પ્રસંગને દીપાવવા ગંભીર પ્રયત્નો કરતા હતા. ત્યાં ચાલુ મહારાજે એમની ફિલોસોફી ફરમાવીએઈ દોસ્તો ! તૂટ્યું  મારું ને તમે કેમ દુઃખી થાવ છો હેં ? ચાલુ થવું હોય તો એક નિયમ રાખોજતી કોઈપણ સ્ત્રી જાતિની વસ્તુઓ પાછળ દોડવું નહીંદા.., બસ, ટ્રેન, બૈરી, કારણ કે એમની પાછળ બીજી બસ કે ટ્રેન આવતી હોય છે.’

            અમે બધા ચારુની એબનોર્મલ કોમેન્ટ પર હસી પડ્યા અને હાસ્યના વાતાવરણમાં ચારુએ ધડાકો કર્યો. દોસ્તોમારા શાંત પડેલા હૃદયના ટ્રાન્સમીટન્રમાં ધ્રુજારીઓ આવે છેયાર.. ક્યાંકથી વાઈબ્રેશન આવે છે. અમે ચારે બાજુ નજર ફેરવીએ છીએ. પરંતુ ચારુ જેટલી પાવરફુલ અમારી નજર નહોતી. સુરીયાની બાજુમાં રહેતી યામીની જાણે તકની રાહ જાતી હોય તેમ ચારુની સામે મલકે છે. કદાચ એને ખબર પડી ગઈ છે કે ચારુ મહારાજ બંને બાજુથી લબડ્યા. નબળા શરીર પર બીજા રોગ હુમલો કરે તેમ યામીની ચારુ મહારાજના ખાલી પડેલા હૃદય ઉપર કબજા જમાવવા મંડી પડે છે.

            તે દિવસે રાત્રે હોટલમાં અડધી અડધી ચા અને બે ડીશ ફાફડાનો ફટાકેદાર પ્રોગ્રામ ચારુ તરફથી થઈ ગયો. આશાદામીનીને અને રીતે ભવ્ય સેન્ડ ઓફ આપી અને યામીનીને વેલકમસુરેશ કમ્પ્લેઈન કરે છે યાર ! મારી બાજુમાં રહે છે. એની મને તો આજે ખબર પડી.. ચારુ મલકે છે – ‘પણ બહુ મોડી પડી નહીં ?’

            નાનીમાંથી મોટી છોકરી થઈ જાય તેની ખબર દુનિયાને જલદી પડે છે. બુધ્ધુરામ તેં આપની મુર્ગી દાલ બરોબરની જેમ રાખ્યું. અને ચારુ ફાવી ગયો. મેં મમરો મૂક્યો. ‘વાત તો સાચી છે. ખેર, કાલે હું ફરી દાણો ચાંપી જાઈશ.’ ખીચડી કાચી તો નથી રંધાતી ને. સુરેશ બોલ્યો. બીજે દિવસે લીમડા પરિષદમાં સુરેશ ચારુને અભિનંદન આપે છે. ‘યાર તું જીત્યો ખીચડી બરોબર રંધાય છે. ત્યાર પછી સુરેશને ઘેર ચારુ આવતો જતો થઈ જાય છે. વાતોના તડાકાઓમાં એના ઘર પાસેના લીમડાનાં ઝાડનો પડછાયો ક્યારે ટૂકો થઈને લાંબો થઈ જતો તે ખબર પડતી.’

            એક દિવસ અમને ખબર પડી. યામીની તો પરણેલી છે. બાળ લગ્ન થઈ ગયા છે અને પાછું ચારુ મહારાજની પોઝીશનમા પંક્ચર પડ્યું. પરંતુ એમને શોક કરવાનું તો આવડતું નહોતું. કોલોનીમાં ખૂબ વગોવાઈ ગયેલી નંદિતા સાથે વાતચીતનો વ્યવહાર તો હતો . એક દિવસે ચારુ ધડાકો કર્યો. આજે નંદિતાને કોલેજ પરથી પીક અપ કરીને પિક્ચર જાયું અને અમારી લીમડા પરિષદ સત્બ્ધ થઈ ગઈ. ‘યાર, આટલી બધી હિંમત તારી ક્યાંથી વધી ગઈ હેં ?’ તો ચારુ કહે, ‘બહેતી ગંગામાં હાથ ધોઈ લીધા. પાંચસાત દિવસ પછી અચાનક પડેલું મોઢું જાઈને મેં ચારુને પૂછ્યું, ભાઈ કેમ આજે ઉદાસ છે ?’  તો ચારુ કહે, ‘યાર નંદિતા જબરી નીકળી મારે ઘેર માંગુ નંખાવ્યું. એવી ગામમાં ઉતાર જેવી છોકરીને હું લેવાનો હતો હટ !’

            ત્યાર પછી તો ઘણા લંગસીયા ઊછળ્યા. પણ લગ્ને લગ્ને કુંવારાલાલ જેવા ચારુ મહારાજ ઠેરના ઠેર રહ્યા. મોહિની પૈસા ખર્ચાવી સનતની સાથે પરણી ગઈ. સુશીલાનું નામ ફક્ત સુશીલા હતુંચારુ મહારાજને કોઈની જાડે બન્યું નહીં. બધો સમય દરમ્યાન, સલીમ ફરીદા સાથે ગોઠવાઈ ગયો. પદીયાના વિવાહ થઈ ગયા. સુરીયો તો બે છોકરાનો બાપ થઈ ગયો. અને ચારુ પણ મારા છોકરાનો કાકો હતો. છતાં અમારી લીમડા પરિષદ અટકી નહોતી. અને ચારુ એનો રેગ્યુલર સભ્ય હતો. છેલ્લા દસ દિવસથી કંઈક બેચેન લાગતાં ચારુની ત્રણ દિવસની સળંગ ગેરહાજરીએ અમને વિચારતા કરી મૂક્યા. ચોથે દિવસે ચારુ પેંડા લઈને આવ્યો. એણે શામળી શિલ્પા સાથે લગ્ન કરી દીધા. હવે થાક્યો હતો. એના શબ્દોએ અમને દંગ કરી દીધા.

            યાર ! પહેલાં મજાકમાં સાચા પ્રેમને ઠુકરાવી દીધો. પછી છોકરીઓએ મજાકમાં મને ઠુકરાવવા માંડ્યો. પછી તો મજાક પણ રહી અને ઠોકર પણ રહી. અને જે જાઈતુ હતું તે પણ રહ્યું. અચાનક શિલ્પા મળી ગઈ. એણે એની મજાક ઉડાવી. અને અચાનક એને જે જાઈતું હતું તે મળી ગયું. અને તે પરણી ગયો. તમને પ્રશ્ન થશે કે એને શું જાઈતું હતું ? સ્પર્ધારહિતનો મુક્ત નિખાલસ પ્રેમ. અને તે શિલ્પા પાસેથી મળી ગયો. આમ ચાલુ મહારાજની સ્વીચ શિલ્પાએ ઓફ કરી નાખી.

 

 

Posted in અમે પત્થરનાં મોર કેમ, વાર્તા | Comments Off on ચાલુ મહારાજ-વિજય શાહ

‘કશુંક’ કશુંક છે-વિજય શાહ

હું ૬૦ વોલ્ટના બલ્બ નીચે બેઠો કશુંક લખવા પ્રેરાઉ છું. કોના વિશે હું શું લખીશ કશું મારા મગજમાં નક્કી નથી. પરંતુ કશુંક લખવું છે  નક્કી છે. પેન પણ સડસડાટ ઉપડે છે. નાનકડા ”X  ની સાઈજમાં પાતળા કાગળવાળા પેડ પર કશુંક લખવાની શરૂઆત થાય છે. પાન ઘણાં ઓછા છે પણ આજે એટલા પૂરા કરવા છે. એમાં કશુંક લખવું છે. કશુંક શું હોઈ શકે તે વિચારું છું અને રોડ પરથી પસાર થતી ટ્રકનો અવાજ સંભળાય છે. ટ્રક ડ્રાઈવર કદાચ રતનસિંહ હશે કે પછી મિલ્ખાસિંહ, કદાચ મોહન હોય કે કાળું પણ હોય. એણે કદાચ પીધો હોયઅને નશામાં ઝૂમતો હોયકદાચ નશામાં એની સુરજીત કે કુલજીતને યાદ કરતો હશે.. કે પછી મસ્તીમાં કોઈક ગીત લલકારતો કે ગણગણતો જતો હશેટૂંકમાં કશુંક કરતો હશેઝૂમતો હશેયાદ કરતો હશેલલકારતો હશેગણગણતો હશે.. કશુંકકરતો હશે

            કશુંક ગુલાબસિંહની વાંકડી મૂછોના મરકાટ જેવું લાગે છેફાંફડી મહેજબીનનાં ઘૂઘરુંના ઝણકાર જેવું લાગે છે. સાંકડી શેરીના સોમચંદની સાકર જેવું મીઠ્ઠું લાગે છેકપડાં સૂકવતી કલ્પનાની કમરના થડકાર જેવું લાગે છેક્ષિતિજને ઘરે તળાતા બટાકાવડા જેવું એ કશુંક

            હા, કશુંક પેલી ચૌદ વર્ષની મુગ્ધાની ભૂખી નજર છે. એનું નામ સુનિતા. એની માનું નામ એકલી નીતાઅને એની દાદીનું નામકદાચ એકલુંતાહસે સતતસ્ટેરકરતી હતીકદાચ ઉંમરનો દોષતેના શરીરમાં જાગતા વિકારાત્મક કામુક ભાવનાનો દોષબાકી માસમાં કશુંસ્ટેરકરવા જેવું નથી. હા, હું એના કરતાં વિજાતિય લિંગ ધરાવું ચુંતેના કરતાં દસેક વર્ષ મોટો છુંસુઘટીત બાંધો ધરાવતો ગોરો યુવાન છું….બાકી બીજું કશુંય વધારે મારા મન નથી જે એને કામુક કરેપરંતુ એની ભૂખી નજરો મારામાં કશુંક વધુ

            પેલી ફ્રેમમાં ગૂંગળાવતા ભગવાન તોકશુંક નથી ને ?’ ભગવાન હું માનતો નથી પણ કદીક નાહીને હું બેચાર માળા કરી લઉં છું. અને સારેમાઠે પ્રસંગે બેચાર ગાળો ચોપડાવી દઉં છુંકદીક ખૂબ હતાશ થયેલી વ્યÂક્તને ભગવાનના બ્હાને છેતરી લઉં છુંએને એમ લાગે છે કે ભગવાન જા હોત તો તે આટલો ભાંગી પડત. (ભગવાન) તેની મદદ કરત ત્યારે એને હું પટાવું છું. વહાં દેર હે અંધેર નહીંબાકી ભગવાન જેવું છે કે નહીં તેની મને ખબર નથી પણ તેના જેવું કશુંક

            મારા ઘરે સ્કૂટર બંધાય છેજાણે પહેલાના જમાનામાં હાથી બંધાતા હોયપરંતુ હવે જમાનો બદલાઈ ગયોબધું ઘટવા માંડ્યું. ડેલીમાંથી બે રૂમની ખોલી થઈ અને હાથમાંથી સ્કૂટર.. સ્કૂટરની નીચે કૂતરાનું ગલુડીયું ભરાઈ રહે છે ગલુડીયું કાયમ કશુંક સૂંÎયા કરે છેકદીક ધીમે ધીમે ધીરુ ધીરુ ભસ્યા કરે છેકદાચ ભૂખ્યું થયું હશે. એની મા પાસે માગતું હશેકશુંક મારી જેમ

            ‘બા મને દસ રૂપિયા આપને.’

            ‘કેમ ? હજી ગયા શનિવારે તો આપ્યા હતા.’

            ‘તે તો વપરાઈ ગયા’ ‘શેમાં ?’

            ‘આવું બધું નહીં પૂછવાનુંકંઈ હું પાનબીડીમાં નથી વાપરતોતમે તો જુઓખિસ્શાખર્ચી તો જાઈએ ને ?’

            ‘ભાઈ સાહેબે બે ચાર પિક્ચર જાઈ નાંખ્યા હશે….’ નાનકી ટહુકી :

            ‘બેસને હવે ચાંપલી જ્યારે ને ત્યારે ફાયર મારે છે…’

            હું બબડું છુંધીમું ધીમું ગલુડીયા જેવુંકશુંકકશુંક

            કશુંક શું છે ? ફરી પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન આળસ મરડી ગયુંવહેલી સવારે સપનું તૂટી જતી ઊડી ગયેલ નિંદરની જેમભરચક બસ સ્ટેન્ડ પર ઊભી રહેતા તેની પીઠને નિરાશ નજરે તાકી રહેતા મુસાફરની જેમઅચાનક બહાર જવાને સમયે ટપકી પડેલા તિથિ વિનાના અતિથિની જેમ

            કશુંક મારી પેન છે.. મારી ડાયરી છેમારી વાર્તા છેમારી લાગણી છેમારી ભાવના છેમારી સંવેદના છેમારી કવિતા છેમારી ચોપડી છેમારી ઊર્મિ છે.. મારી સ્પંદના છેમારી ક્ષુધા છેમારીમારી… !

            મારી ક્ષુધા મરી ગઈ છેત્યારે મને ભૂખ બહુ લાગતી હતી કેમ કે ત્યારે હું નીતાને બહુ ચાહતો હતોનીતા એટલે ગમે તે હોઈ શકે જેમકે રીટા, મીતા,  સ્મિતા, સ્મિતા, વિનિતા, તિનિતા, સુજાતા, સુનિતા, કવિતા, અંશીતાહું થોડોક દીર્ઘદૃષ્ટા છુંસાચું નામ નથી આપતો. હું એને ઓળખું છુંતમને ઓળખાણ નથી કરાવતો પણ મારી સામે જાઈને કામય હસતી.. તે મને બહું ગમતુંપેલી મુગ્ધા મને ઘણી વખત સ્ટેર કરતીતે પણ મને ગમતુંહું જ્યારે જ્યારે તેને માટે કશુંક વિચારતો, લખતો કે કહેતો ત્યારે મને તેના હાસ્યની ખૂબ ભૂખ લાગતી. એના હોઠ જ્યારે મરડાતા ત્યારે મને એના ગાલ ચાવવાનું મન થતું.. પણ જવાદો, નીતા નામની ક્ષુધા મારી અત્યારે મરી ગઈ છેખરેખર ? ફરી પેલો પ્રશ્નાર્થ મારી સામે મરક્યો. મારી ભૂખ મૃતઃપ્રાય છે મરી નથી. હું શરમાઈ જાઉં છું.. પેલી મુગ્ધતાની જેમ મુગ્ધાની સામે જાતો ત્યારે તે આમ શરમાઈ જતી.

            મુગ્ધા કાલે ઊઠીને યૌવના થશે. પછી એની મુગ્ધતા પર વિચારશે. થોડુંક મલકાશેમને છોકરા માટે કેવું થી ગયું હતું. નહીં ? કોઈક ભિરુતા એનામાં હશે.. તો પ્રશ્નનો જવાબ મનમાં દોહરાવશે. નહીં તો એની સુખીને કહેશે

            “હું પેલાથી એટ્રેક્ટ થતી હતી” … “કોના થી ?”

            “… થી” – તે મારું નામ દેશે

            “તો તું સદ્નામ થઈશ ?”         

            “ના.”

            “તો બદનામ ?”

            “તો ?” જવા દો ને યાર પ્રશ્નાર્થ ફરી ક્યાં ઊભો કરો છો

            ઊઠ ! હજુ પાંચ પાનાં બાકી છે લખવાનાહું માથું ખંજવાળું છુંવાળ વધી ગયા છે. એટલે થોડોક ચહેરો ભરાવદાર દેખાય ચે. કોલેજ ચાલુ થઈ ગઈ છે. એટલે વટ પડશેબે ચાર છોકરી આપણા ઉપર મરશેઆપણી ઉપર નહીં તો કંઈ નહીંવાળ ઉપર વિચારાશે ખરી ! સાલાના વાળ સરસ છે ! એટલે પૈસા વસૂલ

            પાંચને પાંચ દસ ને ત્રણ તેર ને સાત વીસ ને નવ ઓગણત્રીસ.. ઓગણત્રીસ કેટલીઓડફીગર છે.. ઓગણત્રીસ ઈંટો ઉપર અઢી ગેલનની પાઈપ ઊભી છે.. ભૂલ્યો ટાંકી છે.. ટાંકીમાં છલ્લોછલ પાણી ભર્યું છે. એક સે.મી. વ્યાસના નળમાંથી પાણી વહી જતાં વાર લાગે એવું લાઈટમાં ઊડતું જીવડું મને પૂછે છે

            “હેં જીવડાને કંઈ જીભ હોયતારે છે ?” ‘હા.’ તો તું જીવડું છે, કારણ કે જીવડાને જીભ હોય છેસમજ્યો ?

            “ક્ષિતિજ, જ્યારે હું કંઈક ગાતો હોઉં છુંજાકે હું કોઈ દિવસ ગાતો નથીપણ કોઈક દિવસ ઓવર મૂડમાં કે નાહતા નાહતા કોઈક ગીત લલકારી બેસું છું. ત્યારે મને કહેતો હોય છેયાર, તું ત્રીજા સપ્તકમાં મુકેશનું ગીત ગાય તો કમલ બારોટ જેવું લાગે છે… ‘સાલા, મને ગાળ દે છે ?’ ” હું તાડુકું છું, ના પણ તું સૂર, લય, તાલ બધાનું એકદમ ખૂન કરી પેલી ૪૫ની સ્પીડ ઉપર ફરતી રેકોર્ડ જેવું ગાય તે સારુ લાગે… “એટલે એમ કહી દે ને કે હું ભેંસાસુર જેવું ગાઉં છું.” “ના રે ના, યાર મારાથી એવું કહેવાય ?” તું તો મારો ફાસ્ટ પરમેન્ટ અને રેકગ્નાઈઝડ ફ્રેન્ડ છે ! યાર, તુમ તો હમારી જાન હોહમારા પ્યાર હોહમારા… “બસબસબસમને પ્યાર કહીશ તો તારી નિલમને શું કહીશ ?” “અરે ચલ હટ ! તારી આગળ બધી નિલમો, હિરીઓ પણ પાણી ભરે…” પછી કાંઈક સમજાય તેવી ચેસ્ટા કરે છે ? તેની આંખમાં કશુંક હતું કશુંક પ્રેમ હતુંઈર્ષા હતી, વાસના હતી, ઝંખના હતી.. શ્રદ્ધા હતી, Âક્ત હતી, ઝનૂન હતું, ખુન્નસ હતું, મશ્કરી હતી કે પછી મજાક….

            ક્ષિતિજ મજાક બહુ કરે છે મારા જેવો શાંત પણ છેપરંતુ એના કરતાં વધુ શાંત વ્યક્તિ પાસે બહુ બોલકો હોય છેદા.., હું અને તેના કરતાં વધુ બોલકા છોકરા પાસે તે મારો રોલ અદા કરતો હોય છેએટલે કે શાંત, શ્રોતા હોય છેદા.. પ્રભાકરપ્રભાકર ખૂબ બોલે છે ખૂબ શબ્દને બેફામઅનહદઅતિશયબેહદશબ્દો વડે શણગારીએ તો નવાઈ નહીં. સાલો પાંચ વર્ષ વહેલો મરશેપ્રોફેસરો અને વકીલો એમની ઉંમર કરતાં વહેલાં મરતા હોય છેપણ એમની ખપત કળાથી હું અને ક્ષિતિજ બંને મુગ્ધ છીએ. ‘સાલા દરેક વિષય ઉપર બોલવું કાંઈ નાનીસૂની વાત નથીતે જાયું નહીં વાડેકરથી  ઠેઠ વડોદરા સુધી કેટલી આસાનીથી ઊતરી આવ્યો. એણે તને ક્યાં ક્યાં ફેરવ્યો છે ખબર છે. ક્ષિતિજ ? વાડેકર પરથી દુરાનીનો છગ્ગો. તેના પરથી બી.આર.ઈશારત્યાંથી પરવીનબાબી.. ત્યાંથી સેન્ટ ઝેવીયર્સ કોલેજતેમાંથી સ્મિતાઅને સુરસાગર જ્યાં તે લોકો ચોરીછૂપીથી મળ્યા કરતાં.. બોલ બધી વાત તમને ખબર પડે તે રીતે કહી દીધી ! તું સારો શ્રોતા પણ છે પરથી સાબિત થાય કે નહીં ?’

            હાશ ! બે પાનાં બાકી છેકશુંક મેં લખ્યું તો છે , હવે કશુંકને શેષનાગના દોરડાથી બાંધેલા ચાંદ અને સૂરજના ત્રાજવા વડે તોળીશવચ્ચે મેરુપર્વતની ધરી હશે કશુંક શંકરની જટામાં ગૂંગળાવેલ ગંગાની ધાર હશે તો ચાંદવાળું પલ્લું નમી જશે અને જા ક્રોસ પર ખીલાથી જડાયેલ ઈસુનું લોહી હશે તો સૂરજવાળું પલ્લું નમી જશેઅને હા, જા બંને પલ્લાં સાથે નમી જાય તો ?  “ શક્ય નથી.” “કેમ ?” ધરી બનેલો મેરુ પર્વત સખત છે.

            ‘પણ ધારી લો કે ધરી વળી જાય. તો.. ’ તો.. તો.. હું માથું ખંજવાળું છુંકન્ફરમેટીવ ટેસ્ટમાં ઈન્ટરમીડીએટ રીઝલ્ટ હોયપણતાર્કિક રીતે એવું કશુંક થાય તો ?… તોતોતે મારી પેનમાંથી ઢોળાયેલી સહીમાંથી સર્જાયેલી કોઈક કૃતિ હશે… (હું પ્રશ્નાર્થચિહ્નના ત્રિશૂળથી બચવા બકી મારું છુંપેલા ઈન્ટરવ્યૂમાં પ્રશ્ન આવડતાં ગપ્પું ગગડાવું તેમ)…હા, એવું જરૂર કશુંક હશે.

            ચંદ્ર અને સૂરજના ત્રાજવાને અનંત વ્યોમના અવકાશમાં ખસેડી હુંકશુંકને તોલવા જાઉં છુંત્યાં છેલ્લું પાનું પૂરું થઈ જાય છેસહી ખૂટી જાય છે. મેં કશુંક લખ્યું છેપણ કશુંક શું છે ? … કશુંક પેલી મુગ્ધાની નજરભગવાનગલુડીયુંમાપેનનીતાટાંકીક્ષિતિજની નિલમપ્રભાકરની ખપતથોડા કાગળનું પેડનથી ? “નના” “તો ?” ફરી પેલું પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નનું ત્રિશૂળ ઊડ્યુંકશુંકશું….કશુંક જરૂર છેપણ બધું નથી.. તો ? તો શું છે ?

            “કશુંકકશુંક છે.

Posted in અમે પત્થરનાં મોર કેમ, વાર્તા | Comments Off on ‘કશુંક’ કશુંક છે-વિજય શાહ

સૂરજ કો ધરતી તરસે-વિજય શાહ

 

            બળતી અગરબત્તીના ધુમાડા ધીમે ધીમે ઓગળતા જતા હતાં. વાતાવરણ પ્રસન્ન હતું. પરંતુ શરદ વારંવાર સિલોન મેળવવાનાં જીવલેણ પ્રયત્નોથી વાતાવરણની શાંતિને ખંડિત કરી નાખતો હતો. રેડિયો જાણે પણ જંગે ચઢ્યો હોય તેમ વારંવાર ચિત્રવિચિત્ર, તીણા, ટૂંકા, જાડા, લાંબા અને કર્ણકટુ અવાજો કરી કરી શરદને હંફાવતો હતો. શરદ અને રેડિયાનું યુદ્ધ જાતો જાતો વિચારોનાં વમળોમાં હું ક્યારે ઘેરાઈ ગયો તેની ખબર શુદ્ધાં પડી.

            ટેબલ ઉપર પગ લંબાવી, ખુરશીપર માથું ઢાળી હું અતિતને ડહોળતો હતોનચિ ! તું પણ એક જિંદગી જીવતો હતોજેમાં એક રવ હતોએક લય હતોજિદંગી એક કિલ્લોલતા ઝરણાંની જેમ વહેતી હતી.. મુક્ત પંખીની પાંખોમાં સમાઈને મન ઊડતું તો કદીક ગુલાબની પરાગમાં છુપાયેલી મહેંકની જેમ મહેંકતુંપરંતુ આવી મસ્તી શાસ્વત હોતી નથી.. ઝરણું પણ કદીક શાંતિ નદીનું રૂપ ધારણ કરે છે. બસ તેમજ જિંદગીનો એક વળાંક એવો આવી ગયો જ્યાંખામોશી સર્વસ્વ હતી.. રવગુંજન ઉડયન કશું નહીં અને ત્યાર પછી….

            નચિ, ત્યાર પછી તું નવી જિંદગી જીવે છે, તદ્દન નવી જિંદતગી, જેમાં નથી કોઈ નવીનતા..કોઈ ઉત્સાહબસ જીવીએ છીએ જીવવું પડે છે તેથી

            શરદઅચાનક કૂદ્યો. રેડિયો સાથેના યુદ્ધમાં જીત્યો હતોહેં ! સિલોન પકડાયું…, સાડા આઠપૂરા અડધા કલાકની જહેમત બાદબીનાકાપકડાઈ હતીએક પછી એક મિત્રો રૂમ પર આવવા માંડ્યાહોસ્ટેલમાં ગણીને એક રેડિયોઅને વળી બિનાકા જેવો પ્રોગ્રામનાનકડું કુંડાળું રેડિયોની આસપાસ થઈ ગયુંહવે હર્ષદરાય ફોર્મમાં આવ્યા હર્ષદ, મારો રૂમ પાર્ટનર હતો. દરેક નવાગંતુકને કહેતો હતો…’ “જુઓ, ચુપચાપ ગરબડ કર્યા વગર બેસજા. નહિતર હમણાં રેડિયો બંધ કરીને પેટીમાં મૂકી દઈશ.” લુખ્ખી ધમકીને વધુ જલદ બનાવવા તે ઉમેરતો અને હા, નવ વાગે એટલે રૂમમાં હું અને નચિ સિવાય કોઈ જાઈએ, સમજ્યા !

            “અતિથિ દેવો ભવ” – વાળા દેશમાં હર્ષદ અતિથિનું અપમાન કરી રહ્યો હતો. પરંતુ અતિથિ પણ માથે પડેલા હતા ને ? વળી હું હર્ષદના રૂઆબ પર હસી રહ્યો હતો. “રેડિયો ક્યાં તારો છે ?” કહીને તેના ભ્રામક રૂબને મારે ભાંગવો નહોતો. આખરે તો તે મારો રૂમપાર્ટનર હતો ને. થોડાક મ્લાન હાસ્ય સાથે ફરી પાછો મારા ખ્યાલોની દુનિયામાં હું ખોવાઈ ગયો. અર્ચનાથી છૂટા પડ્યે તો વરસ કહોને દોઢેક વરસ થઈ ગયું પણ કોણ જાણે કેમ હૈયામાં તેની યાદ કદીક હાસ્યથી તો કદીક આંસુથી જીવંત રાખી મૂકવાની ઘેલછા હજુ સુધી હું ત્યજી નથી શક્યો. મારા હૃદયના દરેક સ્પંદનની આસપાસ મેં એક પથ્થરનો ગઢ જાણે કેમ ચણી દીધો હોય !” અને એના દરેકેદરેક ડુંગરા પર અર્ચનાની યાદોવાતો અને હાસ્યો જડાઈને ચમક્યા કરતાં હતાં. વજ્જર ગઢમાં હું જીવતો હતો.

            રેડિયોનો વારંવારનો ટકટકારો ગમતો નહોતો. અચાનકહસ્તે જખ્મનું પેલું ગીત રેડિયામાં વહેવા લાગ્યું

            હું પણ ગીત ગાતો જતો હતોગીત પૂરું થયું અને હૈયામાં પડેલો જખ્મ ફરી દૂઝવા માંડ્યો. કારણ ખબર છે ? હા, ગીત જ્યારે શરૂ થયું ત્યારે જાણે ખરેખર મને અર્ચના મળી ગઈ હોય ને તેમ તેટલા ભાવ અને આનંદમાં ગાતો હતો. પરંતુ ગીત પૂરું થતા વાસ્તવિકતા કડવી દવા પીધા પછીના ઓડકારની જેમ નજર સમક્ષ આવી ગઈ અને હૃદયનો જખ્મ ફરીથી વહેવા માંડ્યો. “ મળેલી વસ્તુને મળેલી માની જીવવું. કેટલી ભયંકર વયનાઆત્મઘાતક વંચનાછતાંય જિંદગીની નાની નાની પળોને પણ પોતાની રીતે માણી લેવાની ક્ષુલ્લક તક જવા દીધી અને ક્ષણિક આનંદ માણી લીધો. પરંતુ વાસ્તવિકતાથીએમ કંઈ થોડું છૂટી શકાય છે ? આનંદની પેલી પળ ગઈ ગઈ અને તરત દુઃખવા માંડે છે પેલી અતુપ્ત પ્યાસ…. કઈ પ્યાસ ? અર્ચનાને મેળવવાની ? મન થોડુંક હિચકિચાયુંના મારે કશુંક બીજું મેળવવું હતું એના નિમિત્તે. અર્ચનાને મેળવી મારે જિંદગી જીવવી હતી. હું ઈચ્છતો હતો તે રીતે કોઈક અનોખા આનંદથીપણ અર્ચનાની પોતાની પણ જિંદગી હોય ને એની અને તારી જિંદગી કદાચ એક જેવી પણ હોઈ શકે.” મને હૃદયને ટકોર્યું.

            મનની વાત સાચી હતી. હૃદય સમજતું હતું છતાં પણ તેની અંદરના ઊંડાણમાં અર્ચનાં એટલી ઊંડી ઊતરી ગઈ હતી કે રહી રહીને પણ પેલું હઠીલું અને લાડલું બાળક પોતાને ગમતી વસ્તુ માટે જીદ કરે તેમ.. ઘડી ઘડી હૃદય અર્ચનાની ખેવના કર્યા કરતું હતું.. ખેરનિશ્વાસ સાથે વિચારધારાને તોડવા પ્રયત્ન કર્યો અને હર્ષદનો અવાજ સંભળાયો.

            “ચાલો હવે. બધાં પોતપોતાની રૂમ પર જાવ. નવ વાગી ગયા શું સમજ્યા ? – ” મોઢું કટાણું કરી શરદ સહિત બધા બહાર નીકળી ગયા અને પછી હર્ષદને થોડુંક સમજાવાનું મન થયું પણ પછી માંડી વાળ્યું. છે તડ અને ફડ કરનારોબધા ગયા પછી તેણે મને પૂછ્યું

            “અલ્યા નચિકેત ! આજે દિપ્તી કેમ દેખાઈ ?”

            “હા,કદાચ તબિયત સારી નહીં હોય. પણ એની ચિંતા તને કેમ થઈ હેં બ્રહ્મચારીજીમેં વ્યંગ્ય કર્યો.

            હર્ષદ ચૂપ થઈ ગયો. થોડી નવાઈ લાગી. થોડોક ગંભીર થઈ પાંચેક મિનિટ પછી કહે – “નચીતું અર્ચનાને ખૂબ ચાહે છે ?

            “હા, કેમ પણ અચાનક, અર્ચના, કશી સમજ પડી. તું શું કહેવા માગે છે” – હર્ષદ થોડુંક ઠાવકું મલક્યો અને કહેદોસ્ત દિપ્તી પણ મને ખૂબ ગમે છે” –

            “હેં ! હું આશ્ચર્યચક્તિ થઈ અને તાકી રહ્યો. અચાનક બે દિવસ પહેલાનો પ્રસંગ દૃષ્ટિ સમક્ષ ઊભરાઈ ગયો. લાઈબ્રેરીમાંથી રૂમ પર આવતાં અચાનક દિપ્તી સાથે થઈ ગઈ.”

            “નચિકેત આજે ચાલને ઘેર” “કેમ ? અચાનક ?” “તું ઘરે આવે તો કામ કહું…”

 “…”

આજે થોડું કામ બાકી છેઅને…”

જા બહાના નહીં. આજે મારી બર્થડે છે અને તેથી ખાસ તને ઈન્વાઈટ કર્યો છે કે તે બહાને તું મારે ઘેર આવે.”

            “ઓહ ! આઈ સી ! મેની મેની હેપી રીટર્નસ ઓફ ડે એન્ડ વીશીંગ યુ હેપી બર્થડે

 “…” એમ લુખ્ખા લુખ્ખા નહીંતારે ઘરે તો આવવું પડશે.”

            “ઓહ સ્યોર ! વીથ ઓલ પ્લેઝર

            રસ્તામાં મને બહુ પ્રશ્નો પૂછતી રહી…” નચિકેત, તું સાવ કેમ એકલો ગુમસુમ રહે છે ? અને કેમ કશું કરતો નથીતને હૃદયનાં સ્પંદનો તરંગો જેવી કશીક વસ્તુનો અનુભવ નથી કે શું ? સીધા યા આડકરતરા અનેક પ્રશ્નો કરી મારા વજ્જર ગઢમાં ગાબડા પાડવાના પ્રયત્ન તે કરતી હતી, પરંતુ પથ્થર પર પડતા પાણીની જેમ હું અચળરહ્યો.” છંછેડાઈ ગઈ.

            “નચિ, હું તને માણસ બનાવીને રહીશ. આજના સારા દિવસે નિશ્ચય કરું છું. તને હું સમજીશમારો બનાવીશ.. હા, જરૂરસાચી લગન હશે તો તારા પથ્થર હૃદયમાંથી પણ પ્રેમનું ઝરણું હું વહેવડાવીશ.”

            દિપ્તીના ઘરે પહોંચ્યારસ્તામાં હર્ષદ મળી ગયો. એને પણ સાથે લઈ લીધો. પાંચસાત મિત્રો અને દિપ્તીની થોડીક સખીઓસરસ મજાનું ગ્રુપ જામ્યું હતું. જાતજાતની અને ભાતભાતની વાતો ચાલતી હતી અને અચાનક દિપ્તીએ ગીત ગાવાની પ્રપોઝલ મૂકી. આજે ખરેખર દિપ્તી મારા માટે દ્વિધા રૂપ બની ગઈ હતી. તેના મનમાં મારે માટે આટલી લાગણી છે તે જાણી હું દુઃખી થતો હતો કારણ કે તે માટે હું લાયક નહોતો. અને તે વિચારોમાં ગીત ગાવાનુંત્રાસદાયક હતુંમેં હર્ષદ પર વાત ઢોળી દીધી અને હર્ષદે શરૂ કર્યુંગીતમાં હર્ષદે એની લાગણી અને દિપ્તીએ એની લાગણી વ્યક્ત કરીદિપ્તીથી છૂટા પડ્યા પછી પણ હું વિચારોમાં ઘેરાયેલો રહ્યોહર્ષદ આનંદમાં હતોપરંતુ હું વ્યથિત હતો. હર્ષદને ક્યાં કશી ખબર હતી. મારું હૃદય પથ્થરનું હતુંજેમાં ઊર્મિ, ભાવના, સ્પંદનોને સ્થાન નહોતું.. દિપ્તીના સ્નેહનું સિંચન અર્થહીન થઈ જતું હતુંખરેખર અર્થહીન હતુંકાશ.. તે કોઈક ફળદ્રુપ જમીન પર પોતાના સ્નેહ વારી સીંચે તો…”

            દિપ્તી ખરેખર પાગલ છોકરી છે. આજે હર્ષદની વાત પરથી જણાયું.પણ અત્યારે તો હું બિચારો બનીને રહી ગયો હતોહર્ષદને કેમ કરીને કહું કે તને ગમતી દિપ્તી ખરેખર ગાંડી છે જે તને ચાહવાને બદલે મારા જેવા પથ્થરને પીગળાવવા પ્રયત્ન કરે છે. જે મળે છે તે માણવું નથી અને નથી મળતું તેનાં ફાંફાં મારે છે. ક્ષણભર માટે તો હું પણ કંપી ગયો.. મને થયુંનચિ તું પણ તેમાં ક્યાં બાકાત છે ? દિપ્તી તને ચાહે છે તેની તારા પર અસર નથી અને પેલી ઝાંઝવાના જળ જેવી અર્ચનાની ઝંખના કર્યા કરે છે.

            પણવિચાર અટકી જાય છે. કોઈક નવું બહાનું શોધવાનો પ્રયત્ન કરું છું….મળતું નથી. સ્વીચ ઓફ કરી સૂઈ જાઉં છું.

***

બરાબર ત્રીજે દિવસે દિપ્તી ફરી દેખાઈ. મારી સામે આંખ મિલાવી થોડુંક હસી પરંતુ થોડીક ગંભીરતા હતા. અચાનક હર્ષદની વાત યાદ આવી ગઈ તેથી તેનું વલણ હર્ષદ તરફ વાળવાની ઈચ્છા હું રોકી શક્યો.

            “દિપ્તી કેમ હમણાં કોલેજ નહોતી આવતી ?”

            “બસ, એમ .”

            “હર્ષદે કાલે એક મઝાની વાત કહી.”

            “એમ ! હંએને જાણે હર્ષદની વાતમાં રસ નહોતો.

            “એણે કહ્યું કે…” વાત જાણી જાઈને લંબાવી.

            “…” મૌન દિપ્તીના ચહેરા પર કોઈ અસર નહોતી.

તેથી ધડાકો કર્યોયુ નો ! વુમન શુડ મેરી મેન હુ લવ્ઝ હર એન્ડ નોટ હીમ વ્હુમ શી લવ્ઝ…”

            “એટલે તું શું કહેવા માગે છે ?”

            “ના ખાસ કશું નહીંપણ હર્ષદ.”

            મારું વાક્ય પૂરું થાય તે પહેલાં બસબસરહેવા દે એમ હું તારે ગળેથી છૂટવાની નથીયાદ રાખજે હું તો તને ચાહતી રહેવાની.’

            “ઉફ કેવી છોકરી છે” …માથું પકડીને હું બેંચ પર બેસી પડ્યો.

            “ચાલ કેન્ટીનમાં બેસીશું ?” ‘ચાલએને સમજાવાશે ઈરાદે હું ઊપડ્યો.

            “નચિકેત હું કેવી છોકરી છું ?”

            “સારી.”

            “તો પછી તું મને કેમ ચાહતો નથી ?”

            “દરેક સારી છોકરીને ચાહવી પડે ?”  મેં વ્યંગ્ય કર્યો. દિપ્તી થોડીક ગંભીર બની. વેઈટરને ચાનો ઓર્ડર આપ્યો અને મારી સામે જાઈ કશુંક બોલવાનો પ્રયત્ન કરતી હતી ત્યાં મેં કહ્યું

            “દિપ્તી, જુવારનો દાણો પહેલી વખત આગમાં ભુંજાય છે ને તો મધુર ધાણી બને છેપણ જો ધાણીને ફરી વખત ભુંજીએ તોરાખ થઈ જાય ખબર છે ને ?”

            “મને કશું સમજાયું નહીં.”

            “મારું હૃદય પણ એક વખત આગમાં ભૂંજાઈ ચૂકેલું છે હવે તેમાંથી તું ફરી કશું નહીં મેળવી શકે સિવાય કે રાખ.”

            હું દિપ્તીની કાળી મોટી આંખમાં અર્ચનાને શોધી રહ્યો હતોદિપ્તી અપલક મને તાકી રહી હતી.

            “દિપ્તી !”

 “હં

            “દિપ્તી, કાશ ! અર્ચના પહેલાં તું મારા જીવનમાં આવી હોત તો ? ”

            “અર્ચના ?” કોણ અર્ચના ? સ્વભાવગત આશ્ચર્ય એના અવાજમાં હતુંઈર્ષા નહીં.

            અર્ચનાને હું બેહુદ ચાહતો હતો. મારું સ્વપ્ન હતું. હું ખીલતાં પુષ્પની પાંદડીઓની જેમ પાંગરતો હતો. પેલી કુમળી વેલ આધાર મળતાં જેમ આધારને વળગી પડે, તેમ અને પછી ચારેબાજુ ફાલે તેમ હૃદયની ઊર્મિઓ અર્ચનાના નામથી મ્હોર્યા કરતી હતી.

            “ચા પીવા માંડ, ઠંડી પડશેદિપ્તીએ ટકોર કરી.

            “૧૩મી જાન્યુઆરીની રાતમેં બહુ અજંપામાં કાઢી હતી.”

            “કેમ ?”

            મેં અર્ચનાને પૂછ્યું – “અર્ચુ ! હું તને ખૂબ ચાહું છુંશું આપણે એક બની શકીએ ?”

            દિપ્તીની આંખોમાં સળવળાટ હતોચાનો ઘૂંટડો ગળામાં અટવાઈ ગયો. પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન તેની નજરમાં ડોકાયા કરતાં હતાં. પછી ?

            “કાલે સવારે કહું તો નચિ ?” એણે રાતની મુદત માંગી. હું આશ્ચર્યચકિત થઈને રહી ગયો. રાત ભારે અજંપામાં જેમ તેમ કરીને વિતાવી. બીજે દિવસે અર્ચનાની ચિઠ્ઠી મળી.

નચિ,

મન અને હૃદય તને ચાહે છે. પરંતુ આત્મા ડંખે છે. હું પરાઈ છુંતારી હોવા છતાંશક્ય હોય તો મને ભૂલાવી દેજેહું તો તને નહીં ભૂલું.

અર્ચના

            ૧૪મી જાન્યુઆરી વીતી ગઈ. તે પછીની બીજી ૧૪મી જાન્યુઆરી પણ ગઈ. આજે ૧૪મી જુલાઈપૂરું દોઢ વર્ષત્યાર પછી કદી પ્રણયની આગમાં મારું હૃદય નથી ભુંજાયું દિપ્તી, અને ત્યારથી પથ્થર બી.., પાછલા શબ્દો હું ગળી ગયોદિપ્તી અને ત્યારથી પથ્થર બી…, પાછલા શબ્દો હું ગળી ગયોદિપ્તી મને જાઈ રહી હતી અને મનમાં શબ્દો ગૂંજતા હતા :

            સૂરજ કો ધરતી તરસે, ધરતી કો ચંદ્રમા

            પાની મેં છીપ જૈસી પ્યાસી હર આત્મા.”

 

Posted in અમે પત્થરનાં મોર કેમ, વાર્તા | Comments Off on સૂરજ કો ધરતી તરસે-વિજય શાહ

કહ્યાગરા કંથની જેમ-વિજય શાહ

 

અમારી વચ્ચે મનમેળ નથી. પરણ્યાની પહેલી રાતથી અમારો ઝઘડો શરૂ થઈ ગયેલ. પહેલાં ઝઘડો થયો મીઠો ઝઘડો હતો. પરંતુ ધીમે ધીમે ઝઘડાની મીઠાશ ઓછી થતી ગઈ અને કડવાશ વધતી ગઈ. હું એની પાસેથી મારું ગૌરવ ઝંખું છું. હું એનું સર્વસ્વ છું એવી ભાવના એની દરેકેદરેક વર્તણૂકમાં મને જાવા મળે તેવી મારી ઈચ્છા છેજ્યારે એનું સ્વતંત્ર અસ્તિત્વ ઝંખે. જાતે ભણીને નોકરીએ લાગી છે તેથી તે મારા મય રહેવાને બદલે એના મય રહે છે. જા તે નોકરી કરતી હોત તો.. જરૂર મારા મય થઈ શકી હોત. પરંતુ નોકરી છોડી શકવાની છે મારા મય થવાની છેઅને કારણે અમારી વચ્ચે તિરાડ પડેલી છે જે વધતી જાય છે. કોઈ પણ પક્ષ નમતું જાખે તો ઘટે ને

            હું લાગણી ભૂખ્યો અને સ્વમાનભૂખી. લગ્ન જાણે એના માટે બંધન બની ગયું છે. મારી રીસને ઓળખવાનો સમય નથી. મારાં અસત્યોને ખૂબ સ્વાભાવિકતાથી સ્વીકારી લઈને મને વધુ ચીઢવે છે. અને કમનસીબી તો છે કે આખો દિવસ લોકોના પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કરીને રાત્રે બેચાર કલાક ભેગા થવાનું હોય ત્યારેત્યારે હું ઝગડો કરીને બેસી જાઉં છું.

            કલબસંઘમંડળ જેવા કંઈ કેટલાય ઝંઝાવાતોનો ઠેકો લઈને બેઠી છે. જેને સાચવવાનો છે તેને નથી સાચવતી નેફલાણી ક્લબમાં નહીં જઉં તો એમને માઠું લાગશે અને આમને દુઃખ થશેની પોકળ વાતો મારા ગુસ્સાનાં બળતણમાં ઘી હોમે. એના સ્વતંત્ર વિકાસમાં સૌ સગાંવહાલાં અને મિત્રો મારી ઈર્ષા કરેકેવી સરસ અને ઈન્ટેલીજન્ટ ઘર ગૃહિણી છેઅને હું મનમાં વિચારું કે મહાદેવના ગુણ તો પોઠીયો જાણે ને

            તે દિવસે રોજની જેમ ઘરે આવ્યો ત્યારે કાયમની માફક તાળું લટકતું હતું. … તાળું ખોલીને ટેબલ પરની ચિઠ્ઠી વાંચવાની જરૂર લાગી. તેમા ંપણ કાયમની જેમ લખેલ હશે.. કે હું ફલાણી સભામાં જાઉં છું. ખાવાનું ઢાક્યું છે. જમી લેજા વગેરેવગેરેહું મનમાં ને મનમાં ગુસ્સે થઈ જઉં છું. સાલુ લગ્ન કર્યા પછી પણ ઠંડું અને હાથે ખાવાનું હોય તો લગ્નની ધૂસરી શીદ નાખી ? નોકરી પરથી થાકીને આવ્યાં હોઈએ અને મારે માટે રાહ જાતી ઊભી હોય.. મને જાઈને એના હોઠ ખીલી ઊઠતા હોયપાણી આપીને ટહુકો કરેગરમ પાણી મૂક્યું છેજરાં નાહી લોચા ઠંડી પડશેબસ, આખા દિવસનો થાક ગૂમપરંતુ દિવસ ક્યારે આવશેઆવશે કે કેમ તે વિશે હજી હું દ્વિધામાં છું.

            તપેલી સ્ટવ પર મૂકવા જતાં સ્ટવની જાળ લાગી ગઈપાણી ઊકળતું હતું ત્યાં હરેન આવ્યો. ઘણા સમયે ઘરે આવ્યો. અને કહે, “અલ્યા ! જયુ પરણ્યો છતાં વાંઢાવિલાસ ચાલુ છે ?”

            “બસ ! ભાભીને જાવાને મળવા આવ્યો છુંક્યા છે તમારા રાણી જનાબ.”

            “છોડ યાર ! મશ્કરી કર. ચાલ ક્યાંક ચા પી આવીએ.”

            “અરે યાર ! મારે તો એમના હાથની ચા પીવી હતી.”

            “ફરીથી ક્યારેકકહી મેં ઊકળતા પાણીની જેમ મારો ઊકળતો ગુસ્સો સ્ટવની સ્વીચ ઉપર કાઢ્યો. ઊકળતા પાણીની છાલક હાથ ઉપર પડતાં સીસકારો બોલાઈ ગયો અને સાથે એક ગાળ પણ નીકળી ગઈ. ગોર મહારાજ પર જેમણે અમારી જિંદગીને લગ્નની બેડી પહેરાવી.

            રામભરોસે હોટેલ પર જઈને બેઠા. ચાનો ઓર્ડર આપ્યો. હિરેનની વાતો ખૂટી. બોલતો જતો હતો અને હું હાહં ના જેવા ટૂંકાક્ષરી પ્રત્યુત્તર આપતો જતો હતો. એના પીળા સડેલા દાંત જાઈ મને ગોર મહારાજ યાદ આવ્યા. છે મારા મોટા સાલેરામશ્રીમતીજીનો કઝીન. ખબર નથી કે આવા કઝીનો ચોકઠા બેસાડવામાં એક્ષપર્ટ ક્યાંથી થઈ જતા હોય છેપીળા સડેલા દાંત, બીડીની ગંધાતી વાસ, અનેક સમયે વહી જતું તેમનું અટ્ટહાસ્ય ભલભલાને બેસાડવા પૂરતું છે. એમણે ગોઠવેલા ચોકઠાનો એક ખૂણો તો હું છું. બીજાની તો ક્યાં વાત કરવી ?

            આખરે હીરેનની વાતો ખૂટી. ઘણા વર્ષે મળ્યા એટલે આટલું બેઠા. નહીંતર ચા પીને ચાલવા માંડનારો હું છું. આજે આટલું બેઠેલો જાઈને વેઈટરને પણ નવાઈ લાગી. હીરેન ભાભીને મળ્યાનો અફસોસ કરતો છૂટો પડ્યો. મેં કહ્યું, “જવા દે ને યાર ફોર્માલિટી કર.” પણ મનમાં તો હતું કે મળ્યા મળ્યામાં કાંઈ ફેર નથી પડવાનો. દોસ્ત, બેચલર રહીશ તો સુખી થઈશ. અને સુખી માણસોની બહુ લોકો ઈર્ષા કરે છે. સંભાળજે કોઈ દુઃખી કરી જાય મારી જેમપણ બધું બોલ્યો હોત તો ગૂંચવાત. એટલે બોલ્યો.

            પાછા ફરતી વખતે સાલેરામ સામે મળી જાય છે. “જુઓ જયકુમાર ! વખતે મારી બેનને થોડાક દિવસ માટે મારા ઘરે મોકલો. એની ભાભીની તબિયત એક તો સારી રહેતી નથી તેથી તેને રાહત રહેશે. અને એને પણ થોડોક સમય પિયરમાં રહેવા મળશે.” મનમાં તો થઈ ગયું. લઈ જાઓને કાયમ માટે જેથી મને નિરાંત. કઝીન બ્રધરે મારા શ્રીમતીજીને નાનપણથી સ્વાભિમાનીનું મહોરું પહેરાવેલું છે. કમબખ્ત મહોરાએ તો મારું દાંપત્યજીવન રોળી નાખ્યું છે. ઘરે આવું છુંપેલું એકાંત મને ખાવા ઘસે છે. મારી પાસે મારી પોતાની પત્નીની કલ્પના છે. લગ્નની વ્યાખ્યા છે. લગ્ન પછીના દાંપત્યજીવનના મોહક વિચારો છે. પરંતુ અત્યારે છે.’ ક્રિયાપદ ભૂતકાળમાં ફેરવાઈનેહતાથઈ ગયું છે. મારી અપેક્ષા સમજી શકે તેવી પત્ની મારે તો જાઈતી હતી. એકમેકમાં સર્વેસર્વો ખોવાઈ જઈને એક નાનકડી દુનિયા ખડી કરવી હતી, પરંતુ અત્યારે તો ફક્ત સ્વાભિમાની પૂતળું મારા કરમે ભટકાઈ છે. જે પહેલી રાતથી પોતાના હક્કો વિશે પોતાની ફરજા કરતાં વધુ સજાગ છે અને આધિપત્ય માટેના દાવપેચ લગાવતી રહી છે. એના ઈશારા પર નચાવવા મને ઈચ્છતી રહી હતી અને આજે ઈચ્છે પણ છે.

            એને પત્નીના હક્કો એટલે પતિની ફરજા સત્યનું જ્ઞાન લાધેલ હતું. પરંતુ પતિના હક્કો એટલે પત્નીની ફરજા વિશે અજ્ઞાન હતીઅને જ્યારે તે મારા હક્કો વિશે લાપરવાહ બને તો હું શું કામ તેના હક્કો વિશે ચિંતિંત રહું ?

            રાત કયારે પડી અને ક્યારે આંખ મીંચાઈ ગઈ તેની ખબર પડી. પણ જ્યારે ઝબકીને જાગી ગયો ત્યારે જાયું તો મારી બાજુમાં સૂતી છે. હું તેના શરીર ઉપર મારો કામાતુર હાથ નાખું છું. એકાદ ક્ષણ કશું થતું નથી.. અચાનક જારથી તે મારા હાથને ઝંઝોટી જાય છે. હું ફરીથી તેના શરીર ઉપર હાથ ફેરવું છું જારથી પડખું ફરી જાય છે. જાણે મારા ગાલ ઉપર કોઈએ તમતમતો તમાચો મારી દીધો હોય

            હું પશું બની જઉં છું. અમારી વચ્ચેની તિરાડ મોટી અને મોટી થતી જાય છે. મન થાય છે મારી પત્ની છે. હું એનો પતિ છું. લાગણી મારા તન અને મનમાં તીવ્રતાથી ફરી વળે છે. જારથી ઝાટકો મારીને હું તેને મારી તરફ ખેંચું છું અને ધડ દઈને મને લાફો મારે છે.

            અમારી વચ્ચે પડેલ તિરાડ મોટી મોટી બનીને જાજનો ઊંડી ખીણ બની ગઈ. એના લાફાતી મારામાંનો સ્વાભિમાનનો નાગ છંછેડાઈ જાય છે.

            છંછેડાયેલો નાગ ઝનૂની બનીને મારા મગજ પર ચઢી બેસે છે. તારી હિંમત.. મને તમાચો મારે છેનાલાયકહું સટાસટસટાસટઉપરાછાપરી ચાર તમાચા એના ગાલ ઉપર રસીદ કરી દઉં છું. સ્વાભિમાનની પૂતળીનું અભિમાન વંકાયુંએની આંખમાં પણ ગુસ્સો છે. પણ મારું રૂપ જાઈ તે ડઘાઈ ગયેલી લાગી. બેઠી થવા જાય છે ત્યાં હું કામુક પશુ બનીને હુમલો કરુ છું. મારો વિકરાળ દેખાવ જાઈ બી જાય છે. ક્ષણો એમ મૌન તથા સંચારહીન પસાર થાય છે.

            એના ધીમા ડુસકા અને હીબકાથી મૌનનું સામ્રાજ્ય ધીમે ધીમે તૂટે છે. હું પણ પશુમાંથી માનવ બનું છું. ડૂસકાનો વેગ ધીમેધીમે વધે છે અને મારો ગુસ્સો પણ ધીમે ધીમે ઓગળે છે. પ્રશ્ચાતાપનો ભાર વધે તે સહ્ય બનાવવા હું પડખું ફરીને સૂઈ જઉં છું. સ્વાભિમાનની પૂતળીના ગર્વ તોડ્યાના મિથ્યાડંબરને ઓઢીને.

            થોડાક સમય બાદ રડતાં રડતાં થંભી ગઈ. એનો હાથ મારા શરીર પર પડ્યો. ઝંઝોટવાની ઈચ્છા થઈ અને દાબી દીધી. એણે મને ફેરવ્યો અને હું તેની તરફ ફરી ગયો. કહ્યાગરા કંથની જેમ

Posted in અમે પત્થરનાં મોર કેમ, વાર્તા | Comments Off on કહ્યાગરા કંથની જેમ-વિજય શાહ

વહાલાં ઉરો ચીરતાં-વિજય શાહ

ઓફિસમાં કામ કરતાં પૂતુલ કંટાળ્યો. ચાલ જઈને ચા પીઉં. હમણાં હમણાં ઓફિસમાં દરેકની નજરનું તથા વાતોનું કેન્દ્ર બની ગયો હતોકારણ તો સાવ સામાન્ય હતું, પરંતુ એણે ચોળી ચોળીને કરી નાખ્યું હતું.

            એના વિવાહ પૂર્વી સાથે થઈ ગયા હતા. ત્યાં અચાનક એને સાંભળવા મળ્યું. પૂર્વી એના કઝીન સાથે આડો વ્યવહાર રાખે છે. જા કે ખરેખર તો એનો કઝીન પણ નહોતો. પૂર્વીની મમ્મી પૂર્વીના જન્મ પછી તરત મૃત્યુ પામી હતી. ત્યાર પછી તેની સંભાળ માટે તેના પપ્પાએ એક ત્યક્તા સાથે લગ્ન કર્યા હતા. અને કઝીન એમનો પુત્ર હતો. મૃગાંગ પૂર્વીથી લગભગ ચારપાંચ વર્ષ મોટો.

            પહેલેથી ભાઈબહેનમાં સારી બનતી. પૂતુલને શું સૂઝ્યું કે પૂર્વીને જઈને સંભળાવી દીધું. મૃગાંગ સાથે જા તું બોલીશ તો હું સંબંધ તોડી નાખીશ. અને તે દિવસે જબરી ધમાચકડી મચી ગઈ. પૂર્વીએ બરોબર સંભળાવી કે કેવા વહેમી છો તમે ? મા જણ્યો ભાઈ નથી તેથી શું ભાઈ મટી ગયો ? સારું થયું કે લગ્ન પહેલાં તમારા સ્વભાવની ખબર પડી ગઈ.

            વિવાહ તૂટવાની અણી પર રહ્યા. બંને પક્ષમાંથી વિવાહ તોડવાની પહેલ કોઈએ ના કરી. બંને પક્ષ તરફથી આશા હતી કે સામેથી સંબંધ તોડવાની પહેલ કરે.

            અને પ્રસંગને પૂતુલ પોતાની રીતે સાચો છે તેમ મૂલવવા દરેકેદરેક જણને કહી વળ્યો કે પૂર્વી ચારિત્રભ્રષ્ટ છે. તેથી મેં એને કહ્યું. જેવું એનું મોં ફરતું કે શ્રોતા કહેતામૂરખ છે. ભાઈ ઉપર શંકા કરે છે. વહેમી છે. ખરેખર તો લોકો એને સાંભળવા કરતાં તેની મૂર્ખાઈને માણવા એને સાંભળતા. એક પ્રકારનું મનોરંજન બની ગયો હતો. એની મૂર્ખતાને પવન ફૂંકી ફૂંકીને પ્રજવલિત કરતાં બધા શ્રોતાઓ દરેકેદરેક તેના મોંઢે તો એના લીધેલા પગલાના વખાણ કરતાં.

            ‘હા યાર ! સ્ત્રીને તો ભગવાન પણ નથી ઓળખી શકતા ત્યાં આપણે કોણ ? તો ઠીક છે વિવાહ થયા છે અને છતી આંખે કૂવામાં પડવાનું કંઈ કારણ ખરું …?’  અને એક વખત તું લગ્ન કરી લે ત્યાર પછી પણ સંબંધો પ્રકારે ચાલુ નહીં રહે તેની શી ખાતરી ? “હા યાર ! તોડી નખા વિવાહ. એક નહીં હજાર મળશે.” – પરંતુ એકદમ લેતા એના પગ ધ્રૂજતા હતા. કારણ એને પોતાને ઊંડે ઊંડે ભય હતો કે પછી પૂર્વી જેવી સારી છોકરી એને નહીં મળે. તેથી ફક્ત મૃગાંગ વચ્ચેથી હટી જાય એવું ઈચ્છતો હતો.

            કોઈ રસ્તો સૂઝતો નહોતો મૃગાંગને વચ્ચેથી હટાવવાનો. કારણ કે ઘર એક હતું. તેથી લગ્ન સિવાય બીજા કોઈ રસ્તો નહોતો પૂર્વીને ઘરમાંથી કાઢવાનો. અને હવે તો શક્ય નહોતું. વેઈટ એન્ડ વોચની પોલિસી અજમાવવાની ઈચ્છા થઈ આવી. જાકે આમેય વેઈટ થતો હતો.

            બહુ ધમપછાડા કર્યાં. પણ તો એના ઘરવાળા તૈયાર થયા, તો પૂર્વીના ઘરવાળા. આખરે કંટાળીને એણે કોઈ મધ્યસ્થી રાખીને પૂર્વીને લગ્ન માટે મનાવી લીધી. લગ્ન લેવાયાએક દુઃખદ સ્વપ્નના પ્રભાતની જેમ. પુતૂલ મનમાં ધુંધવાતો હતો. પૂર્વી પણછતાંય સમાજમાં માનમોભો સાચવવા લગ્ન લેવાયા અને નવોઢા બનીને પૂર્વી ઘરે આવી.

            સુહાગ રાતને દિવસે પુતૂલે પૂર્વીની માફી માગી. પૂર્વી શરમાઈ અને કહી દીધું, “મારા ભોળા રાજા ! અગ્નિ પરીક્ષા કરી લો. પણ મા જણ્યા ભાઈ જેવા ભાઈ સાથે તો તમારી દુલ્હનને જાડો.” હનીમૂનનો મૂડ પણ પૂતુલ માટે મીઠ્ઠો નહોતો. એના મનને કોઈક ખૂણે શંકાનો કીડો સળવળ્યા કરતો હતો. મૃગાંગ જ્યારે પણ ઘરે આવતો ત્યારેત્યારે તે ઉદાસ થઈ જતો. એને એની મૂર્ખતા ડંખતી, મૃગાંગ પાસે પોતાની જાતને હીણો ગણતો. પરંતુ કીડાની સળવળની તો મૃંગાંગને ખબર હતી કે તો પૂર્વીને

            માણસ બધું ભૂલી જઈ શકે છે, પરંતુ અપમાનનો કે નીચા જાયાનો ઘાવ ક્યારેય ભૂલી નથી શકતો. કૌટુંબિક મર્મિલા ઝઘડા પણ મૃંગાગ ઘરમાં ઊભા કરતો અને એવી કોઠાસૂઝથી શરમાવી દેતો કે ઝઘડામાં સામેલ દરેકેદરેક વ્યક્તિના મોં પર હાસ્ય હોય. પૂતુલના કુટુંબમાં પણ સાકરની જેમ તે ભળી ગયો. ભાભીના ભાઈને જે આવકાર મળે તે દરેક માનમરતબો તેને મળતા. દરેક રજાના દિવસે કાં તો મૃગાંગ પૂર્વીના ઘરે હોય કાં તો પૂર્વી મૃગાંગના ઘરે. પરંતુ પૂતુલના મનમાં સળવળતા કીડાનોસળવળાટ ધૂધવાતો ધૂધવાતો એક દિવસ ફૂંફાડામાં ફેરવાઈ ગયો.

            “ શું દહાડો ઊગ્યો ને ઘર સાંભરે છે. અને મૃગાંગ પણ નવરો ધૂપ જેવો આવી     ટપક્યો છે.” પણ તેમાં ખોટું શુ છે. લાગણી છે તો આવે છે અને હેતપ્રેમ સાચવે છે. “ બધો દેખાડ છે. હું સાચું માનતો નથી. કદાચ તું ગંગા જેવી પવિત્ર હોઈશ. પણ શું મૃંગાંગ હશે ?” “એટલેએટલે કશું નહીંબધું ધીમે ધીમે ઓછું કરી નાખમને આવી એકની એક જિંદગી નથી ગમતી. તારા આવા બધા પ્રોગ્રામથી હું તંગ આવી ગયો છું.

            “એમ કહો ને હજુ મનમાંથી પેલો વહેમ નથી ગયો.” ‘વહેમ’ – હા જા સાડી સત્તર વાર વહેમ. પણ હું ના કહું તે થવું જાઈએ સમજી. પૂર્વી વળ ખાઈ ગઈ – “સારું”.

            ત્યાર પછીની ઉદાસી સમજે એવો બાઘો મૃગાંગ નહોતો. એક દિવસ પૂતુલ સાથે પેટછૂટી વાત કરી નાખી.

            “જુઓ, પૂતુલકુમાર ! તમારા મનમાં શું છે તે તો મને નથી ખબર પણ પૂર્વી હમણાં ખુશ રહેતી નથી. અને મને શંકા પ્રેરે છે. તમારી અને એની વચ્ચે કશુંક મનદુઃખ થયું છે. પણ મારા આવનાર ભાણિયાના સોગંદ ખાઈને કહું તો પ્લીઝ સ્થિતિમાં એને દુઃખી ના કરશો.”

            પૂતુલ મૌન રહે છે. અચાનક પ્રશ્ન થાય છે : “આવનાર ભાણિયો ? તો તો…” મૃગાંગ આનંદથી મલકી ઊઠે છે. હા હું મામો બનવાનો અને તમે પપ્પા.

            શંકાનો કીડો નાગ બની ગયો – ?

 “મામો નહીં બાપ” – “એટલે” – એટલે પૂર્વી મારું નહીં તારું બાળક પોષી રહી છે.

            “પૂતુલકુમારબોલવાનું ભાન છે કે નહીં ? સનસનાટી વ્યાપી ગઈ. મૃગાંગ ક્રોધથી રાતોપીળો થઈ ગયો.”

            “સત્ય હંમેશા કડવું હોય છેઠંડા પેટે પુતૂલ ડામ દેતો હતો.”

            “વહેમીઓ તો ખૂબ જાયા પણ તમારા જેવો મૂર્ખ અને પાગલ વહેમી આજે પહેલો જાયો.” હવે પૂર્વી એક પળ તમારે ઘરે રહી શકે. મારી બહેન ઉપર ચારિત્રનો આવો ડાઘ ?

            “ઘાંટા પાડીને ગામ ભેગું ના કરો. સત્ય હંમેશા સત્ય છે. તમે પૂર્વીને નહીં લઈ જઈ શકો. કયા હક્કથી તેને લઈ જાવ છો ?”

            “ મારી બેન છે. હું એને લઈ જઈશ.”

            “સારું પણ પછી પાછી મૂકવા આવશો.”

            “અમારા ઘરમાં અન્ન હજી ખૂટ્યું નથી. ખૂટશે દિ વાટકો ઝેરનો ધોળી પીવડાવી દઈશુંપણપણતમારા જેવા નીચ અને વહેમીલા પતિને ઘરે નહીં મોકલીએ. સમજ્યા ? ઘરે આવીને ભગ્ન અવાજે પૂર્વીને કહ્યું, ચાલ બેન ! આપણા અન્નજળ ખૂટ્યાંપારકી થાપણ સાચવવાનો ભાર તારા ભાઈ પર બાકી રહ્યો છે. પ્રભુ તેમને સદ્બુદ્ધિ આપે.”

            પૂર્વીને વાત સમજતાં વાર લાગી અને ઘેર આવી. ત્યક્તા બનીનેમૃગાંગના રોષનો પાર નહોતોસાથે સાથે પારાવાર દુઃખ પણ થતું હતું. છેવટે ઉપરવાળા ઉપર બધું છોડીને ધગધગતો નિઃશ્વાસ નાખી દેતો.

            બાજુ પૂતુલે વાતનું વતેસર બનાવીને આખી દુનિયામાં ઢોલ પીટવા માંડ્યો. મૃગાંગ અને પૂર્વી પર માછલાં ધોવાનું ચાલુ રાખ્યું. અને વળી કાયદાનો વકીલ એના કાન ભંભેરવા માંડ્યો. ખરેખર તો તેની અભણ અને પંગુ બહેનનું પુતૂલ સાથે ગોઠવવાની વેતરણમાં જે તે પૂતુલનો સંસાર સળગાવતો હતો.

            એક દિવસ કાયદેસરની નોટિસ આવી ગઈ. છૂટાછેડા માટે. પંરતુ કોઈ સંગીન કારણ મળતાં પૂર્વીને ચારિત્રહીન ચિતરી. મૃગાંગ ઉપરવાળાની લીલા પર હસતો હતો. પ્રભુ તેને પારખ્યો. પારખવાની તક પણ તેં આપી. આવો કરુણ અંત !

            દિવસો પહેલાં હસતું કિલ્લોલતું ઘરભૂતિયું બની ગયું. પૂર્વીની નાજુક પરિÂસ્થતિ અને ઉપરાઉપરી આવતા ઘા. પૂર્વીના પપ્પામમ્મી પણ અસ્વસ્થ હતાં. પરંતુ સહન કર્યે જતા હતા. પૂર્વીને જે દિવસે બાબો આવ્યો તે દિવસે પૂતુલનો વકીલ આવીને લોહી સરખાવી ગયો. પૂર્વી અને પૂતુલ બંનેનું લોહીગ્રુપનું હતું અને બાબાનું લોહી પણ ગ્રુપનું હતું. મૃગાંગનું લોહીએબી’  ગ્રુપનું હતું.

            કાયદાની દ્રષ્ટિએ ફરી એક વખત કેસ પાંગળો બની ગયો. છતાંય પૂતુલની કાયદાકીય કાર્યવાહી ઘટી. પણ હવે તોમા મને કોઠીમાંથી કાઢજેવો ઘાટ થયો. મૃગાંગને લાખ રૂપિયાનો માનહાનિનો દાવો કર્યો અને પૂર્વીનો પણ ખાધાખોરાકી તથા અન્ય ખર્ચ બધું ભરવાનો વારો આવ્યો.

            પૂતુલ આકુળવ્યાકુળ થઈ ગયો. ધોબીના કૂતરા જેવી દશા હતી. તો છૂટકારો મેળવી શકતો હતો. તો તે પૂર્વીને પામી શકતો. એના પુત્રને પણ તે મળી શકતો નહોતો.

            કટુવાણી અને વહેમી સ્વભાવને લીધે આજે છતાં કુટુંબે એકલો હતો. પૂર્વી પ્રત્યેની બધી તેની ફરિયાદો હવે તેને પાયા વિનાની લાગતી હતી. એણે જાતે કેસને એટલો ગૂંચવી નાખ્યો હતો કે તે જાતે જઈને પોતાની ભૂલની ક્ષમા પણ માગી નહોતો શકતો.

            એક દિવસ તેને પત્ર મળ્યો.

            સ્નેહી પૂતુલકુમાર

            નાથાલાલ દવેનું એક કાવ્ય વાંચ્યું. તેમાનું કેટલુંક તમને લખું છું.

            બહુ ના બોલીએ રે બાંધવ ! થઈ બેબાકળા રે

            વરવા ના વેરીએ રે વચનોનાં બાણજા

            તીર જે તાતા રે તે પંડ ઉપર પાછા વળજા

            વળી તો પોતાનું જાણે રે પ્રમાણજા

            હૈયા જીતવાં રે ત્યાં હુશીયારી હોય નહીં

            મન મૂકીને કરજા મનની વાત રે

            બોલજે સાચ ના રે તે અંતરમાંથી ઉભરે રે

            દિલની વાણી તે તો દિલથી ઝીલાય જા

            છેલ્લી ચારેક પંક્તિ તમારા દામ્પત્યજીવનની તડ પૂરવા સમર્થ નથી શું ? જા તમે ઈચ્છો તો ?

            – તમારો શુભેચ્છક

            અક્ષર મૃંગાગના હતા. તે સમજી શકતો હતો. અને તેનું હાર્દ સમજતાં પૂતુલની આંખમાં ઝળહળીયા આવી ગયા પસ્તાવના આંસુ.

            અને તૈયાર થવા લાગ્યોપૂર્વીના તથા તેના સંતાનને લેવા જવા માટે

 

Posted in અમે પત્થરનાં મોર કેમ, વાર્તા | Comments Off on વહાલાં ઉરો ચીરતાં-વિજય શાહ